Wieniec (powiat włocławski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wieniec
wieś
Ilustracja
Pałac Kronenbergów w Wieńcu z 1875 roku
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Powiat

włocławski

Gmina

Brześć Kujawski

Liczba ludności (2021)

1284[2]

Strefa numeracyjna

54

Kod pocztowy

87-880[3]

Tablice rejestracyjne

CWL

SIMC

0859484

Położenie na mapie gminy Brześć Kujawski
Mapa konturowa gminy Brześć Kujawski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Wieniec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Wieniec”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wieniec”
Położenie na mapie powiatu włocławskiego
Mapa konturowa powiatu włocławskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wieniec”
Ziemia52°38′57″N 18°55′47″E/52,649167 18,929722[1]

Wieniecwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Brześć Kujawski.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wieś duchowna, własność biskupstwa włocławskiego (klucz włocławski), położona była w II połowie XVI wieku w powiecie brzeskokujawskim województwa brzeskokujawskiego[4]. Do 1921 roku miejscowość była siedzibą gminy Pikutkowo, a do 1954 roku gminy Wieniec. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (2021 r.) liczyła 1284 osób[2]. Jest największą miejscowością gminy Brześć Kujawski.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest bardzo blisko Włocławka i Brzezia. Odległość między Wieńcem a zachodnimi granicami administracyjnymi Włocławka wynosi około 7 km, aby dojechać z Wieńca do włocławskiego Śródmieścia trzeba pokonać około 10 km.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Przez wieki Wieniec znajdował się w posiadaniu biskupów włocławskich. W 1252 r. wzmianka o Wieńcu pojawia się w przywileju Kazimierza I kujawskiego. Co najmniej od II połowy XIII w. we wsi znajdował się młyn na rzece Zgłowiączce. W 1380 istniała już wieniecka parafia.

Pałacyk Miączyńskich

Do połowy XX wieku[edytuj | edytuj kod]

Pałac Kronenbergów

W 1796, po konfiskacie dóbr kościelnych przez pruskiego zaborcę Wieniec został przekazany generałowi von Hohenlohe-Ingelfingen. W późniejszym okresie właścicielem majątku był Józef Dąmbski, następnie Miączyńscy. Za Miączyńskich na terenie parku wybudowano neogotycki pałac, obecnie nazywany „starym pałacem”[5], pałacykiem. W 1868 majątek nabył warszawski bankier Leopold Stanisław Kronenberg. Folwarki Winieckie w 1871: Wieniec, Lipiny, Dziadowo, Kąty[6]. W 1873 Leopold Kronenberg utworzył szosę Wieniec - Brzezie, w 1877 zbudował most na Zgłowiączce[5]. Po śmierci Leopolda Kronenberga w 1878 majątkiem zarządzali jego synowie – najpierw Stanisław Leopold Kronenberg (do 1887), następnie Leopold Julian Kronenberg (do 1937)[potrzebny przypis]. Około 1880 rozebrano drewniany kościół i wybudowano murowany, neogotycki, wg projektu Artura Goebla. Na założonym w 1821 cmentarzu wzniesiono w 1898 neoromańską murowaną kaplicę. Kronenbergowie wybudowali również eklektyczny pałac (po roku 1890), zaprojektował go Artur Goebel. W 1904 Walerian Kronenberg poszerzył i przeprojektował park[5]. Syn Leopolda Juliana Kronenberga – Leopold Jan Kronenberg był ostatnim właścicielem majątku. W czasie wojny zginęła jego żona i dzieci, hitlerowcy rozebrali kościół. Na ulicy Parkowej znajduje się budynek rdzenni mieszkańcy wieńca nazywają go "Piekło"[7],ponieważ za czasów II wojny światowej matki razem z dziećmi zebrały się tam, matki zajrzały jak się dzieje na zewnątrz a zobaczyli tam ogień myślały że się spalą, ale na drugi dzień przeżyli. Komunistyczny dekret o reformie rolnej z 1944 r. pozbawił Leopolda Jana Kronenberga dorobku pokoleń, a komunistyczny aparat represji zmusił go do wyjazdu z kraju[potrzebny przypis].

W czasie kampanii wrześniowej stacjonowała tu 43 Eskadra Towarzysząca[8].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W latach 1957–1964 zbudowano kościół. XIX-wieczny ołtarz pochodzi z katedry włocławskiej, podobnie jak część XIX-wiecznych rzeźb[5]. W latach 2008–2010, w trakcie archeologicznych badań ratowniczych poprzedzających budowę autostrady A1 odkryto w Wieńcu artefakty datowane na epokę brązu, wytworzone kilkaset lat przed naszą erą, oraz artefakty datowane na epokę żelaza, wytworzone między 350 a 150 rokiem p.n.e.[9]

Kościół Przemienienia Pańskiego w Wieńcu

Pałac w Wieńcu[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: Pałac w WieńcuKościół w Wieńcu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 146645
  2. a b Wieś Wieniec w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2023-09-22] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1464 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. Zenon Guldon, Rozmieszczenie własności ziemskiej na Kujawach w II połowie XVI w., Toruń 1964, s. 55.
  5. a b c d Wanda Puget, Marian Paździor, Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki, Włocławek i okolice, [w:] „Katalog zabytków sztuki w Polsce”, t. XI, z. 18, Warszawa 1988, s. 178-181.
  6. Wieniec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 372.
  7. Google Maps, Google Maps [dostęp 2022-01-23].
  8. Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1991, s. 388. ISBN 83-206-0795-7.
  9. Michał Wiśniewski, Leszek Kotlewski: Archeologia autostrady – Badania archeologiczne w pasie budowy Autostrady A1 w granicach województwa kujawsko-pomorskiego – Katalog zabytków. strona internetowa Centrum Archeologicznego Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2013. s. 43[45], 44[46], 77[79], 178[180]. [dostęp 2015-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-26)]. (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]