Wodorotlenek glinu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wodorotlenek glinu
struktura gibbsytu
struktura gibbsytu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny Al(OH)
3
Masa molowa 78,00 g/mol
Wygląd bezwonny[2], biały, bezpostaciowy proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 21645-51-2
PubChem 10176082[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC A02AB01

Wodorotlenek glinu, Al(OH)
3
nieorganiczny związek chemiczny o charakterze amfoterycznym.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Otrzymuje się go zwykle jako biały, krystaliczny osad w wyniku wprowadzenia dwutlenku węgla do roztworu glinianu:

2[Al(OH)
4
]
+ CO
2
→ 2Al(OH)
3
+ CO2−
3
+ H
2
O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Po wysuszeniu jest to biały proszek. Postać osadu zależy od sposobu strącenia – gdy wodorotlenek strąca się powoli, otrzymuje się krystaliczny osad, który ulega znacznie trudniej działaniu kwasów i ługów. Świeżo strącony bezpostaciowy osad, który nie zdążył się „zestarzeć” i przejść w postać krystaliczną łatwo rozpuszcza się w kwasach i zasadach.

Praktycznie nie rozpuszcza się w etanolu[2], rozpuszcza się w kwasach i zasadach z powodu charakteru amfoterycznego. W silnie kwasowych warunkach powstaje Al(OH)+
2
, w silnie zasadowych warunkach – Al(OH)
4
.

Znane są 2 odmiany krystaliczne – minerał gibbsyt (hydrargilit) i bajeryt (otrzymywany sztucznie), których struktura odpowiada wzorowi Al
2
O
3
·3H
2
O
(Al(OH)
3
). Oprócz tego znane są dwa minerały będące tlenkiem wodorotlenkiem glinu, które odpowiadają wzorowi AlO(OH) (Al
2
O
3
·H
2
O
) – diaspor i bemit. Wszystkie cztery minerały występują w boksycie (bemit w największych ilościach).

Ogrzewanie wodorotlenku glinu prowadzi do powstania tlenku glinu:

2Al(OH)
3
→ Al
2
O
3
+ 3H
2
O

Podczas działania zasad na roztwory soli glinu wytrąca się bezpostaciowy osad – żel, o zmiennej zawartości wody.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest on stosowany w produkcji papieru, mydła, kosmetyków, środków na nadkwaśność żołądka (w połączeniu z wodorotlenkiem magnezu) oraz w lecznictwie (substancja ścierająca i polerująca przy produkcji proszków i past do zębów). Z uwagi na wydzielanie wody w podwyższonej temperaturze, dodaje się go do izolacji specjalnych kabli energetycznych w celu zwiększenia ich odporności na ogień.

Zastosowania medyczne[edytuj | edytuj kod]

Wodorotlenek glinu stosowany jest jako adiuwant w niektórych szczepionkach w celu zwiększenia ich skuteczności[5]. Jego działanie opiera się na kilku mechanizmach. Jednym z nich jest zatrzymanie podanych antygenów w miejscu szczepienia. Są one następnie uwalniane stopniowo, przez co wydłuża się czas stymulacji układu odpornościowego. Jony glinu mogą wiązać antygeny w kompleksy, co zwiększa prawdopodobieństwo ich pobrania przez komórki prezentujące antygen. Glin pobudza również silną odpowiedź limfocytów Th2[6]. Sugeruje się związek inflamosomów NLRP3 z immunopobudzającym efektem glinu[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176, ISBN 83-88157-18-3.
  2. a b c d e f Wodorotlenek glinu (ZVG: 3800) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2017-11-18].
  3. Wodorotlenek glinu (CID: 10176082) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  4. Aluminum hydroxide Material Safety Data Sheet, ScienceLab [dostęp 2017-11-18] (ang.).
  5. Vaccine Adjuvants, Centers for Disease Control and Prevention [dostęp 2017-11-16] (ang.).
  6. a b Vaccine Adjuvants review, InvivoGen [dostęp 2019-03-16] (ang.).
  7. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Hanfen Li i inni, Cutting edge: inflammasome activation by alum and alum's adjuvant effect are mediated by NLRP3, „Journal of Immunology”, 181 (1), 2008, s. 17–21, PMID18566365, PMCIDPMC2587213.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.