To jest dobry artykuł

ZNTK Poznań

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego
Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego
Ilustracja
Budynki ZNTK Poznań przy ul. Roboczej
Forma prawna spółka akcyjna[1]
Data założenia 1870
Państwo  Polska
Siedziba ul. Robocza 4
61-538 Poznań[1]
Numer KRS 0000088197
Prezes Jarosław Dudziak[1]
Przewodniczący
rady nadzorczej
Rafał Szczepaniak[1]
Branża transport kolejowy
Kapitał zakładowy 3 197 780 PLN[1]
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Siedziba ZNTK Poznań
Siedziba ZNTK Poznań
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Siedziba ZNTK Poznań
Siedziba ZNTK Poznań
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siedziba ZNTK Poznań
Siedziba ZNTK Poznań
Ziemia52°23′42″N 16°54′50″E/52,395000 16,913889

Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego (w skrócie ZNTK Poznań) – przedsiębiorstwo z Poznania zajmujące się produkcją, modernizacjami i naprawami pojazdów szynowych i ich podzespołów oraz świadczące inne usługi z branży kolejowej. Jego początki sięgają 1870, kiedy uruchomiono pierwsze z trzech warsztatów kolejowych połączonych na przełomie lat 80. i 90. XIX w. w jeden zakład. W 1995 zostało przekształcone w spółkę akcyjną, a w 2005 przejęła je spółka Sigma.

Historia[edytuj]

Geneza i początki działalności (1870–1920)[edytuj]

Historia zakładów sięga 1870[2], kiedy to Towarzystwo Kolei Marchijsko-Poznańskiej uruchomiło pierwsze warsztaty kolejowe. W 1872 i 1873 Towarzystwo Kolei Górnośląskiej uruchomiło kolejne warsztaty naprawiające tabor należącej do niego Kolei Poznańsko-Bydgosko-Toruńskiej, a w 1875 następne warsztaty otworzyło Towarzystwo Kolei Poznańsko-Kluczborskiej. W żadnym z tych zakładów nie wykonywano napraw głównych, a po wybudowaniu w 1879 centralnego dworca kolejowego dla wszystkich linii zbiegających się w Poznaniu warsztaty te znalazły się na jego bezpośrednim zapleczu[3].

W 1885 wszystkie linie zbiegające się w mieście przeszły pod państwowy zarząd Królestwa Pruskiego, a niedługo potem poznańskie warsztaty kolejowe połączono organizacyjnie ze sobą i przekształcono w warsztaty główne, podlegające od 1895 Dyrekcji Kolei we Wrocławiu, a następnie dyrekcji w Poznaniu. Nadano im nazwę Königlich-Preußische Eisenbahn-Hauptwerkstätte Posen (z niem. Królewskie Pruskie Kolejowe Warsztaty Główne Poznań)[3].

W pierwszych latach po połączeniu zakładów rozpoczęto ich rozbudowę. W 1908 i 1913 miała miejsce najbardziej intensywna modernizacja wyposażenia technicznego. Wybudowano wówczas nowe hale napraw lokomotyw parowych i wagonów, kuźnię miedzi, kotłownię oraz warsztaty: blacharski, naprawy obrabiarek i szkolenia uczniów. Zakłady po rozbudowie wykonywały naprawy główne parowozów oraz wagonów osobowych i towarowych[3].

Przejęcie przez PKP i okres II wojny światowej (1920–1945)[edytuj]

W 1920 zakłady zostały objęte przez Polskie Koleje Państwowe i przemianowane na PKP – Warsztaty Główne Parowozowo-Wagonowe w Poznaniu. Zajmowały one wówczas teren o powierzchni około 200 000 m², z czego na budynki przypadało około 50 000 m². Wyposażone były w 459 stanowisk naprawczych, wśród których było: 73 stanowisk do naprawy parowozów, 16 do tendrów parowozów, 118 do wagonów osobowych i towarowych krytych, 240 do wagonów towarowych otwartych i 12 stanowisk w lakierni. Zakłady nie specjalizowały się w naprawie kotłów parowozów, stąd zaczęto w tym celu organizować najpierw warsztat prowizoryczny, a w latach 1923–1924 zbudowano nową halę o powierzchni 6120 m² z 40 stanowiskami naprawczymi. W 1927 zakłady przyjęły nazwę PKP – Warsztaty Główne I klasy w Poznaniu, a rok później zakończono ich rozbudowę, podczas której wniesiono hale o łącznej powierzchni 14 000 m²[3].

Podczas II wojny światowej zakłady nosiły nazwę Reichsbahn-Ausbesserungswerk Posen i kontynuowały swą działalność przedwojenną. Załoga liczyła wówczas około 4000 osób, z których 90% stanowili Polacy. W 1944 wojska angielskie i amerykańskie zbombardowały zakłady, które zostały zniszczone w 40%[3]. Całkowitemu zniszczeniu uległa hala napraw wagonów towarowych i stara hala napraw parowozów. Podczas odwrotu wojsk wroga skradziona została większość obrabiarek i inne urządzenia[4].

Okres przedsiębiorstwa państwowego (1945–1995)[edytuj]

Naprawa taboru spalinowego w halach zakładu

12 lutego 1945 zakłady wznowiły działalność naprawczą taboru PKP pod przedwojenną nazwą, a przez kolejne dwa lata były odbudowywane. W 1950 zmieniły nazwę na Warsztaty Mechaniczne Kolei Państwowych nr 12 w Poznaniu, a w 1951 na Zakłady Naprawcze Parowozów i Wagonów nr 12 w Poznaniu. W tym samym roku również zakończono naprawy wagonów towarowych, a w następnym rozpoczęto seryjną produkcję wąskotorowych lokomotyw spalinowych, dlatego nazwa uległa ponownej zmianie na Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego Poznań. W 1957 dokonano rozbudowy ZNTK, które zwiększyły zdolność naprawy pięciokrotnie względem okresu przedwojennego, a od 1961 zakłady były wiodącym ośrodkiem naprawczym taboru spalinowego. W 1966 naprawiono ostatni parowóz, a w 1968 zakończono naprawy spalinowozów o mocy poniżej 600 KM. Wówczas uruchomiono również produkcję kół i przekładni zębatych dla taboru spalinowego oraz części zamiennych do silników spalinowych lokomotyw produkcji węgierskiej, rumuńskiej i radzieckiej oraz węgierskich wagonów spalinowych używanych przez PKP. W latach 1970–1990 nazwę zakładu uzupełniano imieniem II Armii Wojska Polskiego[3]. W 1980 zatrudnienie wynosiło ponad 4400 osób[5]. W 1991 w ZNTK Poznań rozpoczęto budowę autobusów szynowych[3].

Spółka akcyjna (od 1995)[edytuj]

1 lutego 1995 w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego ZNTK Poznań powstała jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa o nazwie Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego[1].

Autobusy szynowe budowane przez spółkę były problematyczne w serwisowaniu, co w połączeniu z pogarszającą się sytuacją finansową przedsiębiorstwa doprowadziło je do bankructwa[3]. W maju 2005 pracownicy, którzy ostatnie wynagrodzenie otrzymali za luty 2005, rozpoczęli akcję strajkową, co opóźniło dostawy produkowanych wówczas 2 pojazdów dla województwa lubuskiego i 2 dla podlaskiego[6]. W połowie lipca 2005 władze spółki podpisały przedwstępną umowę sprzedaży 11% akcji lubińskiej spółce Sigma[7], która ponadto zakupiła 25% akcji należących do państwa[8], a następnie uzyskała pakiet większościowy i jeszcze w tym samym roku przejęła ZNTK[9]. Mimo zmiany właściciela sytuacja przedsiębiorstwa nie uległa poprawie. W wyniku zaległości w wypłacaniu pensji pracownikom, zakłady utraciły możliwość startowania w przetargach[3], za to ich oferta została poszerzona o modernizacje używanych pojazdów szynowych oraz budowę lokomotyw. W grudniu 2005 ZNTK zaprezentowały projekt zmodernizowanej lokomotywy ET42M, która w przyszłości miała być wykonywana we współpracy z Zakładami Produkcji Elektrowozów(ros.) z Tbilisi[10].

W 2009 ZNTK zatrudniały 400 osób[9]. W lutym 2010 pracownicy nieotrzymujący wynagrodzenia ogłosili kolejny strajk. Przez następne dwa lata strajki powtarzały się i ostatecznie w maju 2012 byli pracownicy przedsiębiorstwa podpisali ugodę ze spółką i nie rozpoczęli procesów sądowych[5]. Wiosną 2014 planowano ogłosić konkurs architektoniczno-urbanistyczny na zagospodarowanie terenu należącego do ZNTK[11]. Ostatecznie tereny te zostały wystawione na sprzedaż w listopadzie tego roku, ale nie zmieniły one właściciela[5].

Mimo wniosków o upadłość przedsiębiorstwa[3] nie zostało ono postawione w stan likwidacji[1].

Działalność[edytuj]

Wózek z rodziny 25AN

Oferta ZNTK Poznań w 2012 obejmowała:

Zestawienie pojazdów[edytuj]

Lokomotywa typu WLs40
Przedstawiciel rodziny Regio Tramp
Typ Seria Rodzaj pojazdu Lata produkcji Liczba sztuk Źródła
WLs40 Ld1 spalinowóz wąskotorowy 1952–1960 882 [21]
2WLs40 spalinowóz wąskotorowy 1954–1960 47 [22]
WLs50 Ld1 spalinowóz wąskotorowy 1961–1975 1090 [21]
2WLs50 spalinowóz wąskotorowy 1964–1975 153 [22]
WLs75 spalinowóz wąskotorowy 1965–1975 86 [23]
SR61 spalinowy wagon pomiarowy 1985 1[a] [24][25]
207M+207Mr SA101+SA121 autobus szynowy 1991–1992 3 [26]
207Ma+207Mra+207Mb SA102A+SA111+SA102B autobus szynowy 1993–1996 3 [26]
213M SA105 autobus szynowy 2002 2 [27][28]
213Ma SA105 autobus szynowy 2003–2005 5 [27][28]
215M SA108 autobus szynowy 2003–2007 10 [27][28]
DH1 SN82 wagon spalinowy 2009 1[a] [29]
DH2 SN83 spalinowy zespół trakcyjny 2009 3[a] [29]
  1. a b c Modernizacja.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego S.A. w Krajowym Rejestrze Sądowym
  2. ZNTK Poznań: Historia firmy (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  3. a b c d e f g h i j Opis polskich firm produkujących wagony silnikowe i ich wyposażenie po 1990 r.. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 20-25, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4. (pol.)
  4. Gwidon Prager. Rozwój zakładów naprawczych taboru kolejowego w Poznaniu. „Przegląd Kolejowy Mechaniczny”. 7/1969. s. 213-217 (pol.). 
  5. a b c Katarzyna Dobroń: Byli pracownicy ZNTK w Poznaniu wciąż czekają na zaległe wypłaty (pol.). gloswielkopolski.pl, 2015-02-10. [dostęp 2015-09-11].
  6. Leszek Matula: Tragiczna sytuacja w ZNTK Poznań (pol.). inforail.pl, 2005-05-11. [dostęp 2015-09-11].
  7. Przemysław Poznański: ZNTK Poznań ma nowego właściciela (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 2005-07-18. [dostęp 2015-09-11].
  8. pp: Wypłacono część zaległych pensji w ZNTK (pol.). poznan.wyborcza.pl, 2005-10-28. [dostęp 2015-09-11].
  9. a b Andrzej Rembowski, Rafał Cieśla: Zadłużone ZNTK Poznań znalazły się na krawędzi (pol.). dziennikpolski24.pl, 2009-03-17. [dostęp 2015-09-11].
  10. Maciej Martyniak. Poznański hit. „Kurier PKP”. 2/2006, s. 11. Warszawa: Kolejowa Oficyna Wydawnicza. ISSN 1733-8492 (pol.). 
  11. Karolina Kozielek: Konkurs na Wolne Tory w Poznaniu jednak później. Przez kłopoty ZNTK (pol.). gloswielkopolski.pl, 2014-08-27. [dostęp 2015-09-11].
  12. ZNTK Poznań: Informacje o szynobusach (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  13. ZNTK Poznań: Modernizacja taboru (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  14. a b c ZNTK Poznań: Naprawy okresowe taboru (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  15. ZNTK Poznań: Wózki toczne (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  16. ZNTK Poznań: Tarcze hamulcowe (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  17. ZNTK Poznań: Zestaw przestawny SUW 2000 (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  18. ZNTK Poznań: Usługi na wydziale obróbki plastycznej (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  19. ZNTK Poznań: Usługi na wydziale obróbki mechanicznej (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  20. ZNTK Poznań: Wynajem pomieszczeń (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-09-11].
  21. a b Lokomotywy spalinowe typu WLs40 i WLs50. W: Bogdan Pokropiński: Lokomotywy spalinowe produkcji polskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2009, s. 148-151. ISBN 978-83-206-1731-3. (pol.)
  22. a b Lokomotywy spalinowe typu 2WLs40 i 2WLs50. W: Bogdan Pokropiński: Lokomotywy spalinowe produkcji polskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2009, s. 152-164. ISBN 978-83-206-1731-3. (pol.)
  23. Lokomotywa spalinowa typu WLs75. W: Bogdan Pokropiński: Lokomotywy spalinowe produkcji polskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2009, s. 165-167. ISBN 978-83-206-1731-3. (pol.)
  24. Węgierskie wagony spalinowe serii SN61. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe PKP 1945–1990. Wyd. 1. Poznań: BWH Kolpress, 2012, s. 154–167, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-3-3. (pol.)
  25. Marek Kaniewski. Wagon pomiarowo-diagnostyczny do oceny stanu technicznego sieci trakcyjnej. „Trakcja i Wagony”. 7/1989, s. 144–149. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. ISSN 0137-2963 (pol.). 
  26. a b Autobusy szynowe 207M produkcji ZNTK Poznań. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 26-35, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4. (pol.)
  27. a b c Paweł Terczyński. Wagony i zespoły spalinowe w obsłudze ruchu regionalnego na PKP. „Świat Kolei”. 9/2008, s. 12-21. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  28. a b c Autobusy szynowe 213M i 215M Regio Tramp z ZNTK Poznań. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 42-47, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4. (pol.)
  29. a b Holenderskie wagony spalinowe „Wadloper” serii DH1 i DH2. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 277-282, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4. (pol.)
  30. ZNTK Poznań: III Międzynarodowe Targi Kolejowe Trako ’99 (pol.). zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2016-08-02].
  31. jr. Trako’99. „Technika Transportu Szynowego”. 11/1999, s. 19-20. Łódź: Emi-press. ISSN 1232-3829 (pol.). 
  32. Jacek Goździewicz, Jan Raczyński. Trako 2007. „Technika Transportu Szynowego”. 11/2007, s. 18-23. Łódź: Emi-press. ISSN 1232-3829 (pol.).