To jest dobry artykuł

ZNTK Poznań Regio Tramp

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SA105, SA108
Ilustracja
SA105-001 i SA105-002 na stacji Wolsztyn
Producent Polska ZTNK Poznań
Lata budowy 2002-2007
Szerokość 2900 mm
Wysokość 3800 mm
Wysokość wejścia 600 mm
(od główki szyny)
Średnica kół 840 mm
Typ silników trakcyjnych MAN
Rodzaj przekładni hydrokinetyczna Voith 863.3p
Prędkość konstrukcyjna 120 km/h
Maksymalna prędkość
eksploatacyjna
100 km/h
[1][2]
Portal Portal Transport szynowy

ZNTK Poznań Regio Tramp – rodzina normalnotorowych autobusów szynowych produkowanych w zakładach ZNTK Poznań. W latach 2002-2007 wybudowano łącznie 7 egzemplarzy jednoczłonowych (typ 213M i 213Ma, seria SA105) oraz 10 dwuczłonowych (typ 215M, seria SA108). Nie wyprodukowano żadnego egzemplarza trójczłonowego (typ 216M). Pojazdy eksploatowane są przez Koleje Wielkopolskie (4 sztuki) i Przewozy Regionalne (13 sztuk).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Do połowy lat 90. w posiadaniu PKP było 6 autobusów szynowych wyprodukowanych przez Kolzam (SN81 i SA104) oraz 6 przez ZNTK Poznań (SA101 i SA102)[3].

PKP w latach 90. planowała dokonać znaczących zakupów nowego taboru: 16 składów Pendolino, 50 lokomotyw EU11/EU43 z Adtranz-Pafawagu oraz kilkuset autobusów szynowych do obsługi lokalnych połączeń[4]. Przetarg na Pendolino został unieważniony w 2000 po kontroli Najwyższej Izby Kontroli[5]. Przetarg na lokomotywy co prawda nie został unieważniony, jednakże ze względu na trudności finansowe PKP żadna z lokomotyw nie weszła do eksploatacji w Polsce i wszystkie zostały sprzedane w 2002 włoskiemu narodowemu przewoźnikowi Ferrovie dello Stato[6].

W przypadku szynobusów do podpisania umowy nawet nie doszło. Jednakże w związku z tymi planami Kolzam oraz ZNTK Poznań, jedyni ówcześni producenci autobusów szynowych w Polsce[3], poczynili pewne przygotowania.

Uchwalenie w 2000 ustawy o restrukturyzacji PKP zmieniło sposób finansowania przewozów regionalnych, tworząc PKP Przewozy Regionalne oraz obligując samorządy do przeznaczenia części środków na zakup taboru[7]. Bazując na doświadczeniach z wcześniejszych przygotowań ZNTK Poznań zaproponował samorządom rodzinę autobusów szynowych Regio Tramp w wersjach 1-, 2- i 3-członowej[4].

Poza ZNTK Poznań w przetargach brali udział również Kolzam ze swoim RegioVanem oraz Pesa (wcześniejsze ZNTK Bydgoszcz) z Partnerem[4].

Produkcja prototypu[edytuj | edytuj kod]

Kompleksowy projekt został opracowany przez krakowską firmę EC Engineering w latach 2001-2002[8]. Pierwsze zamówienie na Regio Trampa pochodziło od Urzędu marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, który zamówił 2 egzemplarze jednoczłonowe[9]. Pierwszy z nich w kwietniu 2002 rozpoczął testy w Centrum Naukowo-Technicznym Kolejnictwa w Warszawie[9].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Kabina
Wózek

Regio Trampy to jednoprzestrzenne, częściowo niskopodłogowe autobusy szynowe przeznaczone do obsługi regionalnych przewozów pasażerskich na mniej obciążonych, głównie niezelektryfikowanych liniach[4]. Powstawały w wersji jedno i dwuczłonowej. Konfiguracja trójczłonowa, pomimo gotowych planów, nie doczekała się realizacji[4][10].

Regio Trampy mają lekką, modułową konstrukcję nadwozia, z obniżoną podłogą w rejonie wejścia do 600 mm nad poziomem główki szyny[4]. Wydzielono przestrzeń dla osób na wózkach inwalidzkich i do przewozu rowerów[11]. Do części wysokich prowadzą po trzy schodki[1][2].

Pudła osadzone są na wózkach za pomocą dwustopniowego usprężynowania. Pierwszy stopień to daszkowe sprężyny metalowo-gumowe, a drugi to sprężyny pneumatyczne i metalowo-gumowe – te drugie pełnią funkcję awaryjnych w przypadku braku powietrza w poduszkach[11].

Zarówno wagon 213M, jaki i każdy człon 215M posiadają po jednym jednoosiowym wózku napędowym (typ 19MN[11]) i jednym jednoosiowym tocznym[4] (typ 32AN) wyposażonych w zestawy kołowe z hamulcami tarczowymi[11]. W planowanej wersji trójczłonowej, człon środkowy miał być doczepny[4]. Zespół napędowy – silnik spalinowy zintegrowany z przekładnią hydrokinetyczną z hamulcem hydrodynamicznym został umieszczony pod podłogą pod wózkiem napędnym w systemie power-pack[4].

Pojazdy wyposażone są w standardowe urządzenia automatyki bezpieczeństwa ruchu: czuwak aktywny, samoczynne hamowanie pociągu oraz Radio-Stop[4].

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Typ Liczba
członów
Układ
osi
Masa
służbowa
Długość Liczba i moc
silników
Typ silnika Liczba miejsc
siedzących
Liczba miejsc
ogółem
Liczba
sztuk
213M 1 A'1' 28 t 17 000 mm 1 × 257 kW MAN D2866 LUH21 36+7 90 2 [1][12]
213Ma 24 t 17 720 mm MAN D2866 LUH21[i] 35-44 5 [13][14]
215M 2 A'1'+1'A' 56 t 34 720 mm 2 × 257 kW MAN D2866 LUH21[ii]
MAN D2876 LUE21[iii]
100+10
90+8
82+16
205
198
?
10 [2][15][12]
216M 3 A'1'+1'1'+1'A'[iv] 52 320 mm[iv] 2 × 257 kW[iv] 137[iv] 292[iv] 0 [4]
  1. numer 103
  2. numery 001, 002, 003
  3. numery 008 i 010
  4. a b c d e Nie wyprodukowano żadnego 216M

213M i 213Ma[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy 213M są wyposażone w po dwie pary jednoskrzydłowych drzwi o prześwicie 800 mm[4], a 213Ma po jednej parze dwuskrzydłowych drzwi[13]. 213M posiadają sprzęgi samoczynne Scharfenberga (dzięki czemu oba wyprodukowane 213M mogą jeździć w trakcji podwójnej[1]), 213Ma posiadają natomiast sprzęg śrubowy i zderzaki[13]. 213M posiadają kamery zamiast lusterek bocznych[4]. Pierwotnie pierwszy z 213M (SA105-001) nie posiadał kabiny WC[4][16].

215M[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy 215M są wyposażone w po dwie pary dwuskrzydłowych drzwi o prześwicie 1300 mm oraz sprzęg śrubowy i zderzaki[4]. W strefach obniżonej podłogi w jednym członie znajduje się miejsce przeznaczone do przewozu rowerów, a w drugim toaleta[17]. Część pojazdów posiada większą kabinę WC i nieco mniejszą liczbę miejsc siedzących[2].

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku oba wielkopolskie pojazdy typu 213M (SA105-001 i 002) zostały zmodernizowane w bydgoskiej Pesie. Pierwszy z pojazdów doposażono w kabinę WC oraz w obu pojazdach zamontowano klimatyzację[16]. W sierpniu 2015 Urząd Marszałkowski Województw Wielkopolskiego ogłosił przetarg na kolejną modernizację SA105-001[18].

13 sierpnia 2013 roku wielkopolski urząd marszałkowski złożył w Pesie zamówienie na modernizację 2 sztuk pojazdów typu 215M (SA108-002 i SA108-003)[19], w ramach której m.in. został zainstalowany system rejestrujący obraz przed pojazdem, zmodernizowany został system informacji pasażerskiej oraz zamontowany system zasilania baterii drugiego członu podczas awarii silnika[20][21]. 30 czerwca 2014 urząd marszałkowski podpisał z Pesą umowę rozszerzająca zakres zamówienia o jeden pojazd typu 215M (SA108-001)[22]. 16 lipca 2015 podpisano z Pesą umowę na modernizację 2 kolejnych SA108: 004 i 005[23]. We wrześniu 2016 zdecydowano się rozszerzyć zamówienie o modernizację jednostki SA108-008[24].

26 maja 2014 Lubuski Urząd Marszałkowski złożył w Pesie zamówienie na modernizację połączoną z naprawą główną jednego 213Ma (SA105-105) oraz jednego 215M (SA108-006). W ramach tej modernizacji w pojazdach m.in. został zainstalowany system rejestrujący obraz przed pojazdem, zmodernizowano system informacji pasażerskiej oraz zamontowano system automatycznego zliczania pasażerów. W pojeździe typu 215M dodatkowo zlikwidowano jedna z dwóch kabin WC oraz zamontowano system zasilania baterii drugiego członu podczas awarii silnika[25][15]. 16 czerwca 2015 UM udzielił zamówienia przedsiębiorstwu H. Cegielski – Fabryka Pojazdów Szynowych na modernizację SA105-101 (zakres tej modernizacji jest podobny jak egzemplarza nr 105)[26][27], a w sierpniu 2015 na modernizację SA105-102[28][29]. Na początku 2015 zakończono modernizację SA105-101[30]. W styczniu 2016 UM ogłosił przetarg na modernizację SA105-104[31]. Jedyną ofertę w tym przetargu złożyły zakłady HCP-FPS[32] i to z nimi podpisano umowę[33]. Naprawę zakończono w lipcu[34].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Własność Typ Seria Liczba Numery Użytkownik
Lubuskie 213Ma SA105 4 101÷102, 104÷105 Przewozy Regionalne [35]
215M SA108 1 006
Podlaskie 213Ma SA105 1 103 Przewozy Regionalne [35]
215M SA108 2 007, 009
Wielkopolskie 213M SA105 2 001÷002 Przewozy Regionalne [36]
215M SA108 7 001÷003, 010 Koleje Wielkopolskie
004÷005, 008 Przewozy Regionalne

Województwo wielkopolskie[edytuj | edytuj kod]

1 sierpnia 2002 dwa pojazdy 213M rozpoczęły przewozy na trasach PoznańWągrowiec oraz Poznań – Grodzisk Wielkopolski[37]. W listopadzie 2002 samorząd województwa wielkopolskiego podpisał umowę na dostawię pięciu 2-członowych 215M, z których pierwszy w 2003 roku rozpoczął przewozy na trasie LesznoOstrów Wielkopolski, zastępując skład wagonowy prowadzony lokomotywą SU45[3]. Do końca roku dostarczono 3 kolejne 215M, a 5. egzemplarz dostarczono w 2004 roku[35].

W 2005 roku SA108-003 (typ 215M) został zaprezentowany podczas targów Trako w Gdańsku Oliwie[38].

W 2006 roku dostarczono SA108-008 (typ 215M), a w 2007 roku SA108-010, który był ostatnim wyprodukowanym pojazdem z rodziny Regio Tramp[35].

Do 31 maja 2011 wszystkie składy były wykorzystywane jedynie przez Wielkopolski Zakład Przewozów Regionalnych, a od 1 czerwca SA105-001 i SA108-001÷003, SA108-010 zostały przekazane w użytkowanie Kolejom Wielkopolskim[39][40].

12 marca 2014 SA108-002 zderzył się z autobusem, w wyniku czego zginęła jedna osoba, a pojazd został poważnie uszkodzony[21].

13 grudnia 2015 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego zakończył dzierżawę autobusu szynowego SA105-001 Kolejom Wielkopolskim i wydzierżawił go na 5 lat Przewozom Regionalnym[41][36].

Województwo lubuskie[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2002 samorząd województwa lubuskiego podpisał umowę na dostawę czterech 213Ma[42], 1 września 2003 pierwszy z nich (SA105-101) rozpoczął przewozy na reaktywowanej trasie Gorzów WielkopolskiMiędzyrzecz[3]. 2 sierpnia 2004 drugi pojazd 213Ma (SA105-102) rozpoczął przewozy na trasie Zielona GóraŻagań[43]. W 2005 roku dostarczono dwa pozostałe 213Ma (SA105-104 i 105)[44]. 9 stycznia 2006 jedyny 215M (SA108-006) rozpoczął przewozy[45].

9 grudnia 2007 jeden z pojazdów 213Ma skierowano do obsługi reaktywowanego połączenia MiędzyrzeczRzepin[46]. Pod koniec 2012 roku dwa pojazdy zostały skierowane na naprawę rewizyjną do Taboru Szynowego Opole[47].

Pojazdy 213Ma mają dopuszczenie do wjazdu na niemiecką sieć kolejową do stacji granicznej Forst (Lausitz)[48].

Województwo podlaskie[edytuj | edytuj kod]

30 listopada 2004 na dworcu w Białymstoku zaprezentowano pierwszy pojazd typu 213Ma[49]. 25 listopada 2005 przekazano pierwszy 215M dla województwa podlaskiego[50], a w 2006 roku drugi[35]. Nie były to jednakże pierwsze autobusy szynowe eksploatowane przez podlaski zakład PKP Przewozów Regionalnych, gdyż już wcześniej eksploatowano tutaj SN81 będące własnością PKP Przewozów Regionalnych[3].

W 2007 roku pojazdy wykorzystano na trasie Białystok – CzeremchaSiedlce[51], a w 2008 roku również na trasie Hajnówka – Czeremcha – Siedlce[35].

Problem nazewnictwa[edytuj | edytuj kod]

SA105 i SA108 to według oznaczeń PKP autobusy szynowe, jednakże równie dobrze można by zakwalifikować SA105 jako wagon spalinowy, a SA108 jako spalinowy zespół trakcyjny. Kryterium uznania pojazdu za autobus szynowy jest nieprecyzyjnie zdefiniowana lekkość taboru. Ostatecznie na decyzję o zakwalifikowaniu Regio Trampów jako autobusy szynowe wpłynęły preferencyjne stawki dostępu do infrastruktury dla tego rodzaju pojazdów[52]. Dodatkowe zamieszanie wprowadza krajowy zarządca infrastruktury – PKP Polskie Linie Kolejowe, stosując w regulaminie przydzielania tras pociągów żargonowy termin szynobus[35].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d DOKUMENTACJA SYSTEMU UTRZYMANIA Jednoczłonowego autobusu szynowego typu 213M serii SA105. kolejewlkp.pl. [dostęp 2013-01-20].
  2. a b c d DOKUMENTACJA SYSTEMU UTRZYMANIA Dwuczłonowego autobusu szynowego typu 215M serii SA108. kolejewlkp.pl. [dostęp 2013-01-20].
  3. a b c d e Paweł Terczyński. Autobusy szynowe na torach PKP. „Świat Kolei”. 12/2003, s. 12-15. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. a b c d e f g h i j k l m n o Marek Malczewski. Autobusy szynowe Regio Tramp. „Świat Kolei”. 3/2003, s. 12-13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  5. PKP i Pendolino. rmf24.pl, 2000-02-10. [dostęp 2012-04-24].
  6. J. Wielgus. EU11 sprzedane. „Świat Kolei”. 11/2002, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  7. Marek Malczewski. Autobusy szynowe RegioVAN. „Świat Kolei”. 4/2003, s. 12-13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  8. Ryszard Piech: EC Engineering – nie tylko stylizacja pojazdów szynowych. transinfo.pl, 2008-12-02. [dostęp 2014-11-14].
  9. a b Paweł Terczyński. Poznański „Regio Tramp” już na kołach!. „Świat Kolei”. 4/2002, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  10. Spalinowe wagony silnikowe. W: Paweł Terczyński: Atlas Lokomotyw 2007. Wyd. III. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 152-175. ISBN 978-83-920757-7-6.
  11. a b c d Informacje o szynobusach. zntkpoznan.com.pl. [dostęp 2015-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-12)].
  12. a b Nasze pojazdy. koleje-wielkopolskie.com.pl. [dostęp 2015-03-31].
  13. a b c SA105. W: Paweł Terczyński: Atlas Lokomotyw 2007. Wyd. III. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 164. ISBN 978-83-920757-7-6.
  14. J.G., PAP Serwis Samorządowy: Szynobus na Podlasiu. wrotapodlasia.pl, 2004-09-30. [dostęp 2015-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-19)].
  15. a b Wykonanie modernizacji dwóch sztuk pojazdów kolejowych typu 213Ma (SA105-105) oraz typu 215M (SA108-006) przeznaczonych do wykonywania przewozów pasażerskich. 2014-02-03. [dostęp 2014-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].
  16. a b Autobusy szynowe 213M i 215M Regio Tramp z ZNTK Poznań. W: Robert Kroma, Janusz Sosiński, Krzysztof Zintel: Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991–2013. Wyd. 1.. Poznań: BWH Kolpress, 2014, s. 42-47, seria: Encyklopedia taboru. ISBN 978-83-933257-6-4.
  17. SA108. W: Paweł Terczyński: Atlas Lokomotyw 2007. Wyd. III. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 165. ISBN 978-83-920757-7-6.
  18. Wielkopolski SA105 do modernizacji. Jaki będzie zakres remontu?. rynek-kolejowy.pl, 2015-08-18. [dostęp 2015-08-18].
  19. Zamówienie publiczne - 279918-2013. 2013-08-16. [dostęp 2014-02-10].
  20. Ogłoszenie o zamówieniu w postepowaniu pn.: "Wykonanie naprawy głównej wraz z modernizacją 2 sztuk autobusów szynowych typu 215M serii SA108.". 2013-06-14. [dostęp 2014-02-10].
  21. a b D. Kalinowski. Modernizacje SA108-002 i 003 w Pesie Bydgoszcz. „Świat Kolei”. 5/2014, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  22. Zamówienie publiczne - 237049-2014. 2014-07-10. [dostęp 2014-07-14].
  23. Zamówienie publiczne - 268028-2015. 2015-07-27. [dostęp 2015-08-11].
  24. PESA zmodernizuje SA108-008. rynek-kolejowy.pl, 2016-09-28. [dostęp 2016-09-30].
  25. Zamówienie publiczne - 212388-2014. 2014-06-20. [dostęp 2014-06-26].
  26. Zamówienie publiczne - 239653-2015. 2015-07-07. [dostęp 2015-07-10].
  27. Modernizacja pojazdu kolejowego typu 213Ma (SA105-101).. bip.lubuskie.pl, 2015-05-04. [dostęp 2015-07-10].
  28. Modernizacja pojazdu kolejowego typu 213Ma (SA105-102).. bip.lubuskie.pl, 2015-06-24. [dostęp 2015-06-30].
  29. Cegielski z umową na modernizację SA105-102. inforail.pl, 2015-08-17. [dostęp 2015-08-18].
  30. Lubuski SA105-101 zmodernizowany przez Cegielskiego. inforail.pl, 2016-01-12. [dostęp 2016-01-13].
  31. Lubuskie zmodernizuje SA105-104. inforail.pl, 2016-01-25. [dostęp 2016-01-26].
  32. Jedna oferta na modernizację SA105-104. inforail.pl, 2016-02-17. [dostęp 2016-02-17].
  33. FPS z umową na modernizację SA105-104. inforail.pl, 2016-03-23. [dostęp 2016-03-24].
  34. FPS zakończyła modernizację SA105-104. inforail.pl, 2016-07-22. [dostęp 2016-07-22].
  35. a b c d e f g Paweł Terczyński. Wagony i zespoły spalinowe w obsłudze ruchu regionalnego na PKP. „Świat Kolei”. 9/2008, s. 12-21. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  36. a b Uchwała w sprawie zawarcia umów dzierżawy na 34 elektryczne zespoły trakcyjne i 22 autobusy szynowe, stanowiące własność Województwa Wielkopolskiego (pol.). bip.umww.pl, 2015-12-01. s. 3. [dostęp 2016-11-24].
  37. Paweł Terczyński. Wielkopolska pierwsza!. „Świat Kolei”. 8/2002, s. 12-13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  38. Jacek Gożdziewicz. Trako 2005. „Świat Kolei”. 11/2005, s. 16-19. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  39. Koleje Wielkopolskie wystartowały. inforail.pl, 2011-06-07. [dostęp 2012-10-10].
  40. Uchwała Nr 1387 / 2011 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 8 grudnia 2011 roku. , 2011-12-08. Poznań. 
  41. Uchwała w sprawie zawarcia umów dzierżawy na 34 elektryczne zespoły trakcyjne i 22 autobusy szynowe, stanowiące własność Województwa Wielkopolskiego (pol.). bip.umww.pl, 2014-12-05. s. 3. [dostęp 2015-01-12].
  42. Kolzam wyprodukuje kolejne szynobusy. infobus.pl, 2003-01-03. [dostęp 2012-09-26].
  43. A. Klauza. Szynobus w Żaganiu. „Świat Kolei”. 9/2004, s. 12-13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  44. Karol Wach: Polskie szynobusy spalinowe - podsumowanie roku 2005. inforail.pl, 2006-03-20. [dostęp 2012-06-25].
  45. R. Szczeciński. Nowy szynobus dla kolei lubuskiej. „Świat Kolei”. 4/2006, s. 5. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  46. P. Korcz. Kolejna reaktywacja w Lubuskim. „Świat Kolei”. 1/2008, s. 4-5. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  47. Lubuskie: Szynobusy nie jeżdżą, bo są w naprawach. inforail.pl, 2012-10-15. [dostęp 2012-10-15].
  48. P. Korcz. Na polsko-niemiecki pograniczu (1). „Świat Kolei”. 3/2008, s. 12-15. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  49. Nowy szynobus w Białymstoku. gazeta.pl, 2004-10-01. [dostęp 2012-10-10].
  50. Nowy szynobus dla woj. podlaskiego. inforail.pl, 2005-12-03. [dostęp 2012-09-26].
  51. M. Graff. Autobusy szynowe na Podlasiu. „Świat Kolei”. 6/2007, s. 4-5. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  52. Stanisław Biega, Marcin Maciąg, Krzysztof Rytel. Efektywność wykorzystania nowego taboru w Polsce – na przykładzie autobusów szywnoych. „Raport”. 5/2006. s. 3. Warszawa.