Zygmunt Kaczyński (duchowny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zygmunt Kaczyński
prezbiter
Zygmunt Kaczyński
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 15 października 1894
Kaczyn Stary, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 13 maja 1953
Warszawa, Polska
dyrektor Katolickiej Agencji Prasowej
Okres sprawowania 1930−1939
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja archidiecezja warszawska
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)
Zygmunt Kaczyński po aresztowaniu przez MBP 1948

Zygmunt Kaczyński (ur. 15 października 1894 w Kaczynie, zm. 13 maja 1953 w Warszawie) – polski duchowny katolicki (szambelan papieski), działacz katolickich związków zawodowych, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji w II RP, działacz społeczny i polityczny o proweniencji chadeckiej, redaktor pism społeczno-katolickich, w latach 1930–1939 dyrektor Katolickiej Agencji Prasowej, wiceminister informacji i dokumentacji (1940−1943), następnie minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w Rządzie RP na uchodźstwie (1943−1944).

Życiorys[edytuj]

Był synem Franciszka Kaczyńskiego i Józefy z domu Koper. W latach 1902–1910 uczęszczał do gimnazjum w Warszawie. W 1905 brał udział w strajku szkolnym, za co relegowano go na pewien czas ze szkoły. W 1910 rozpoczął naukę w Seminarium Duchownym w Warszawie. Od 1914 studiował w Akademii Duchownej w Sankt Petersburgu, po ukończeniu której w 1918 uzyskał stopień kandydata prawa kanonicznego. W okresie I wojny światowej był działaczem organizacji charytatywnych i oświatowych na terenie Rosji i Finlandii, m.in. Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny, czy Centralnego Komitetu Obywatelskiego. Po powstaniu polskich formacji wojskowych na Wschodzie pełnił w nich funkcję instruktora oświatowego.

W 1917 powrócił do Polski i został wybrany na sekretarza generalnego Stowarzyszenia Robotników Chrześcijańskich. Działał także w katolickich związkach zawodowych. W 1919 został wybrany z okręgu stołecznego Warszawy jako poseł na Sejm Ustawodawczy. Był sekretarzem Prezydium Sejmu i członkiem kilku komisji sejmowych. Politycznie wchodził w skład klubu poselskiego Związku Ludowo-Narodowego, a następnie nowo powstałego Chrześcijańskiego Narodowego Klubu Robotników Chrześcijańskiej Demokracji. W 1920 został działaczem Chrześcijańsko-Narodowego Stronnictwa Pracy. Jednocześnie brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako kapelan. W 1922 ponownie wybrano go na posła Sejmu RP. Działał w komisji budżetowej i regulaminowej; współtworzył projekty ustaw z zakresu prawa pracy. Do 1929 był członkiem najwyższych władz ChNSP (przekształconego w 1925 w Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji). W 1926 był przeciwnikiem zamachu majowego Józefa Piłsudskiego; odtąd nie uczestniczył w wyborach parlamentarnych. Poza tym działał w Chrześcijańskich Uniwersytetach Robotniczych i Chrześcijańskim Związku Młodzieży Pracującej "Odrodzenie". Był też redaktorem pism "Pracownik Polski", "Nowe Życie" i "Rzeczpospolita". W 1930 Konferencja Episkopatu Polski powołała go na stanowisko dyrektora Katolickiej Agencji Prasowej. W 1935 został kanonikiem Kapituły Warszawskiej. W latach 30. był zwolennikiem utworzenia jednej partii chadeckiej, do czego doszło w 1937, kiedy powstało Stronnictwo Pracy.

Okres okupacji[edytuj]

Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę przedostał się na Węgry zagrożony aresztowaniem. Stamtąd wyjechał do Francji, gdzie jako przedstawiciel Stronnictwa Pracy wszedł w skład Rady Narodowej. Następnie w rządzie gen. Władysława Sikorskiego został wiceministrem informacji i dokumentacji. Jednocześnie pełnił funkcję kapelana Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza. W kwietniu 1943 po ogłoszeniu przez Niemców informacji o znalezieniu grobów polskich oficerów pod Katyniem (patrz: zbrodnia katyńska) zgłosił wniosek o zbadanie tej sprawy przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż. W rządzie Stanisława Mikołajczyka został z kolei ministrem wyznań religijnych i oświecenia publicznego.

Okres powojenny[edytuj]

Po zakończeniu wojny powrócił do Polski we wrześniu 1945. Od razu zaangażował się w działalność odtwarzanego Stronnictwa Pracy pod przywództwem Karola Popiela. Jednakże w połowie 1946 wystąpił z niego i próbował bezskutecznie utworzyć niezależną partię o charakterze katolickim. Jednocześnie prowadził działalność duszpasterską; od stycznia 1946 był proboszczem parafii Wszystkich Świętych w Warszawie. Przyczynił się do odbudowy zniszczonego w trakcie wojny kościoła pod tym wezwaniem przy ul. Grzybowskiej. Jako ekspert strony kościelnej brał udział w rozmowach ze stroną rządową dotyczących konkordatu, a po ich zerwaniu próbował pośredniczyć w kontaktach rządu z Watykanem. Powrócił też do działalności wydawniczej. Od listopada 1945 był drugim redaktorem naczelnym "Tygodnika Warszawskiego", organu Kurii Metropolitarnej Warszawskiej. Udzielał się również w innych pismach katolickich. Był kandydatem na stanowisko dyrektora mającej być reaktywowaną Katolickiej Agencji Prasowej, ale zamierzenia te zostały storpedowane przez władze. Od 1947 działał w prymasowskim komitecie odbudowy 55 kościołów warszawskich.

Aresztowanie i śmierć[edytuj]

Tablica upamiętniająca ks. Zygmunta Kaczyńskiego na ścianie zewnętrznej kościoła św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach

31 sierpnia 1948 wraz z członkami komitetu redakcyjnego Tygodnika Warszawskiego został aresztowany przez UB, ale już po tygodniu zwolniony, kiedy podpisał zobowiązanie do zachowania tajemnicy i regularnego meldowania się w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. 26 kwietnia 1951 ponownie go aresztowano pod zarzutem zamiaru zmiany przemocą ustroju ludowo-demokratycznego państwa polskiego. 29 sierpnia tego samego roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na 10 lat więzienia pomimo interwencji Watykanu i Episkopatu Polski. 13 maja 1953 ksiądz Zygmunt Kaczyński został zamordowany w więzieniu mokotowskim. W 1958 został uniewinniony i zrehabilitowany. Jego grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze "Na Łączce".

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Przypisy

  1. Wiadomości bieżące. „Kurier Warszawski”, s. 3, Nr 350 z 21 grudnia 1922. 

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy MyszorLeksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945−1989, Wydawnictwo Księży Werbistów Verbinum 2003
  • Wojciech Świątkiewicz13 V 1953 − śmierć ks. Zygmunta Kaczyńskiego [w:] "Idziemy" nr 19 (400) z 12 maja 2013

Linki zewnętrzne[edytuj]