Zygmunt Mycielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zygmunt Mycielski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1907
Przeworsk
Data i miejsce śmierci 5 sierpnia 1987
Warszawa
Miejsce spoczynku Wiśniowa
Zawód kompozytor, pisarz, publicysta, krytyk muzyczny
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy II klasy Ordre du Mérite Culture (Monaco)

Zygmunt Mycielski, hrabia herbu Dołęga (ur. 17 sierpnia 1907 w Przeworsku, zm. 5 sierpnia 1987 w Warszawie) – polski kompozytor, publicysta, pisarz i krytyk muzyczny.

Życiorys[edytuj]

Herb Dołęga

Szkołę średnią ukończył w Krakowie, gdzie uczył się muzyki u o. Bernardino Rizziego, włoskiego kompozytora, organisty i dyrygenta chórów. Od 1928, za radą Karola Szymanowskiego, kontynuował edukację muzyczną w École Normale de Musique w Paryżu u Paula Dukasa i Nadii Boulanger. W 1926 wstąpił do Association des Jeunes Musiciens Polonais (Stowarzyszenie Młodych Muzyków Polskich), stworzonego przez bardzo liczną w tych latach grupę polskich muzyków studiujących w stolicy Francji. W latach 1934-1936 był jego prezesem.

Brał udział w II wojnie światowej: w kampanii wrześniowej i działaniach we Francji w 1940. Jako żołnierz polskiej armii znalazł się w stalagu, następnie został skierowany do przymusowej pracy u niemieckiego rolnika. Po zakończeniu wojny powrócił do Polski.

W latach 1946-1948 i 1957-1959 współredagował "Ruch Muzyczny", a od 1960 do 1968 był redaktorem naczelnym tego pisma. Współredagował "Res Facta", "Rocznik Chopinowski" i "Chopin Studies". W 1955 opublikował w "Przeglądzie Kulturalnym" artykuł krytykujący izolację polskiej kultury od twórczości kompozytorów w świecie. Po wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji opublikował w paryskiej "Kulturze" "List otwarty do muzyków czeskich i słowackich", za który spotkały go restrykcje ze strony władz PRL: zdjęcie z funkcji redaktora naczelnego "Ruchu Muzycznego", objęcie podmiotowym zapisem cenzury i zakaz wyjazdów zagranicznych. W 1974 podpisał wraz z innymi intelektualistami i artystami tzw. "list piętnastu", skierowany do władz PRL z żądaniem udostępnienia Polakom zamieszkałym w ZSRR kontaktu z polską kulturą oraz własnego szkolnictwa. W 1975 podpisał memoriał 59 intelektualistów do władz w związku z projektowanymi zmianami w konstytucji. W 1978 uczestniczył w założeniu nielegalnego Towarzystwa Kursów Naukowych, działającego w środowiskach studenckich. Działania te zwróciły na niego uwagę Urzędu Bezpieczeństwa, który obserwował i szykanował go przez długie lata, jako jedną z nielicznych osób ze środowiska muzycznego[1].

Mimo utrudnień stwarzanych mu przez władze w latach 70., jego utwory kilkakrotnie wykonywano na festiwalu Warszawska Jesień, a sam Mycielski wyjeżdżał za granicę oraz publikował w "Ruchu Muzycznym", m.in. stałe felietony, które wydano (w niewielkim nakładzie) w wersji książkowej.

W latach 1947-1948 i 1952-1954 był wiceprezesem, a w okresie 1948-1949 prezesem Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich (ZKP). Od 1985 do 1987 był członkiem jego prezydium. W latach 1954-1957 i 1960-1983 znajdował się także w składzie Komisji Kwalifikacyjnej ZKP. Od 1983 był członkiem honorowym Związku.

Zmarł w Warszawie, lecz został pochowany w Wiśniowej nad Wisłokiem, gdzie w 1988 z inicjatywy Andrzeja Szypuły założono Towarzystwo im. Zygmunta Mycielskiego. W jego ramach powstało w 1990 czasopismo "Kamerton", koncentrujące się na dokumentacji oraz propagowaniu życia i twórczości kompozytora. Także w 1990 Telewizja Polska zrealizowała film: Zygmunt Mycielski - Szkic do portretu.

Decyzją Zygmunta Mycielskiego jego spuścizna twórcza została zdeponowana u Barbary Zwolskiej-Stęszewskiej i Jana Stęszewskiego w Warszawie. Archiwum zawiera m.in. szkice, rękopisy i wydania kompozycji, piśmiennictwo muzyczne i literackie, obfitą korespondencję oraz unikatowe dzienniki opublikowane w Dzienniku 1960-1969 (Iskry, Warszawa 2001), Dzienniku 1950-1959 (Iskry, Warszawa 1999) oraz Niby dzienniku (Iskry, Warszawa 1998). Dzienniki rzucają nowe światło na biografię Mycielskiego, ujawniając m.in. jego homoseksualizm[2].

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za Uwerturę śląską na orkiestrę i dwa fortepiany;
  • 1961 Nagroda specjalna Concours Musical Prince Rainier III de Monaco za II Symfonię oraz Ordre de Mérite Culturel[4] w Monako
  • 1981 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia

Kompozycje[edytuj]

Zygmunt Mycielski komponował symfonie, pieśni, balety (Zabawa w Lipinach), utwory kameralne i wokalno-instrumentalne. Jego twórczość muzyczna utrzymana jest głównie w stylistyce neoklasycystycznej.

  • Trzy pieśni na sopran i fortepian do słów Cypriana Kamila Norwida, Emila Zegadłowicza i własnych (1929-30)
  • Dwie pieśni na sopran i fortepian do słów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i własnych (1932)
  • Cztery preludia na fortepian i wiolonczelę (1934)
  • Pięć pieśni weselnych do słów Brunona Jasieńskiego (1934)
  • Pięć (lub sześć) miniatur na fortepian (1934)
  • Trio na fortepian, skrzypce i wiolonczelę (1934)
  • Trois Chants de Pétrone na sopran i fortepian (1935)
  • Narcyz - balet (1936)
  • Lamento di Tristano na małą orkiestrę symfoniczną, pamięci Karola Szymanowskiego (1937-1947)
  • Fiat Voluntas Tua, Offertoire pour Deux Violoncelles et Piano ou Orgue (1943)
  • Pięć szkiców symfonicznych (1945)
  • Ocalenie - pięć pieśni na baryton lub mezzosopran i fortepian do słów Czesława Miłosza (1946-48)
  • Portret Muzy na głos recytujący, chór mieszany i 15 instrumentów do słów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1947)
  • Uwertura śląska na orkiestrę i dwa fortepiany (1948)
  • Preludium na skrzypce i fortepian (1948)
  • Kwiaty na tor na chór mieszany a cappella do słów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1950)
  • Symfonia nr 1 "Symfonia polska" (1951)
  • Elegia na skrzypce i fortepian (1951)
  • Brzezina (wersja I) na sopran i fortepian do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1951)
  • Brzezina (wersja II) na sopran i kwintet smyczkowy do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1952)
  • Zabawa w Lipinach, balet w jednym akcie (1952)
  • Cztery pieśni mazowieckie na chór i orkiestrę (1952)
  • Sześć preludiów na fortepian (1954)
  • Koncert fortepianowy (1954)
  • Nowy lirnik mazowiecki, 10 pieśni i finał na sopran, baryton, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1955)
  • Krągły rok, 6 pieśni na baryton (tenore profondo) i fortepian do słów Jarosława Iwaszkiewicza (1956-67)
  • Wariacje matematyczne na małą orkiestrę (1957)
  • Symfonia nr 2 (1960-61)
  • Koncert fortepianowy nr 2 (1962)
  • Symfonia nr 3 "Sinfonia breve" (1967)
  • Pięć preludiów na kwintet smyczkowy i fortepian (1967)
  • Napisane wczesnym rankiem na tenore profondo i fortepian do słów Czesława Miłosza (1971)
  • Symfonia nr 4 (1972)
  • Symfonia nr 5 (1977)
  • Sześć pieśni na orkiestrę (1978)
  • Wariacje na małą orkiestrę smyczkową (1980)
  • Fantazja na orkiestrę (1981)
  • Trzy psalmy na baryton solo, chór i orkiestrę (1982)
  • Wieczne odpoczywanie na chór mieszany albo solo z filharmonią (1983-84)
  • Liturgia sacra na chór i orkiestrę (1983-84)
  • Osiem pieśni do słów Zbigniewa Herberta (1983-84)
  • Symfonia nr 6 (1985-86)
  • Fragmenty na chór i małą orkiestrę do słów Juliusza Słowackiego (1987)

Publikacje[edytuj]

  • Ucieczki z pięciolinii, PIW, Warszawa 1957
  • Notatki o muzyce i muzykach, PWM, Kraków 1961
  • Postludia, PWM, Kraków 1977
  • Szkice i wspomnienia, Biblioteka "Więzi", Warszawa 1999
  • Dziennik 1950-1959, Iskry, Warszawa 1999
  • Dziennik 1960-1969, Iskry, Warszawa 2001
  • Niby-dziennik 1969-1981, Iskry, Warszawa 2010
  • Niby-dziennik ostatni 1981-1987, Iskry, Warszawa 2012

Przypisy

  1. Danuta Gwizdalanka: Glosy i dygresje do 'teczek' i Dzienników Zygmunta Mycielskiego; http://www.instytutksiazki.pl/artykuly,polecamy,29046,glosy-i-dygresje-do-%27teczek%27-i-dziennikow-zygmunta-mycielskiego-%281%29.html
  2. Krzysztof Tomasik: Kronikarz. O Zygmuncie Mycielskim, w: Homobiografie, Warszawa 2008, s. 124-135.
  3. M.P. z 1953 r. Nr 93, poz. 1254
  4. Ordre de Mérite Culturel. [dostęp 2011-04-20].

Bibliografia[edytuj]