Aaliyah

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aaliyah
Imię i nazwisko Aaliyah Dana Haughton
Pseudonim Baby Girl
Data i miejsce urodzenia 16 stycznia 1979
BrooklynNowy Jork w stanie Nowego Jorku, USA
Pochodzenie  Stany Zjednoczone
Data i miejsce śmierci 25 sierpnia 2001
Abako, Bahamy
Gatunek soul, R'n'B, pop
Zawód wokalistka
Aktywność 19922001
Wytwórnia płytowa Blackground Records
Atlantic Records
Jive Records
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Strona internetowa

Aaliyah Dana Haughton (ur. 16 stycznia 1979, zm. 25 sierpnia 2001[1]) – amerykańska piosenkarka R&B i aktorka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Aaliyah Dana Haughton urodziła się na Brooklynie w Nowym Jorku, lecz dorastała w Detroit w stanie Michigan. Jej imię w języku arabskim, oraz hebrajskim, z którego się oryginalnie wywodzi, oznacza najwyższa, najbardziej egzaltowana, najlepsza. Drugie imię "Dana" zostało nadane artystce przez babcię ze strony matki Mintis L. Hicks Hankerson. Piosenkarka wraz ze swoim starszym bratem Rashadem Haughtonem została wychowana jako katoliczka. Aaliyah była Afroamerykanką, natomiast po swojej babci miała także domieszkę indiańskiej krwi. Matka Aaliyah, Diane Haughton (także piosenkarka), była wielką zwolenniczką talentu wokalnego swojej córki i entuzjastką jej kariery.

Początki kariery muzycznej Aaliyah sięgają 1990 roku, kiedy to jedenastoletnia wówczas artystka pojawiła się w telewizyjnym show Star Search (na kanwie którego powstały popularne muzyczne show typu Idol), wykonując ulubioną piosenkę swojej mamy My Funny Valentine. Pomimo, iż Aaliyah nie wygrała programu, to pozostawiła po sobie dobre wrażenie i dalej szlifowała umiejętności wokalne. Kolejnym etapem w jej karierze było kilka koncertów na scenie w Las Vegas u boku swojej ciotki, znanej wokalistki soulowej i popowej Gladys Knight. Mężem Gladys był Barry Hankerson − menedżer, producent muzyczny oraz założyciel i szef wytwórni Blackground Records, z którą później związała się Aaliyah. Jako młoda nastolatka Aaliyah uczęszczała do szkoły Detroit High School for the Fine and Performing Arts, którą ukończyła na kierunku 'taniec' mając średnią ważoną (GPA) 4.0.

Kariera muzyczna i nieoczekiwana śmierć[edytuj | edytuj kod]

W 1992 roku Aaliyah zaczęła pracę nad swym debiutanckim albumem, z pomocą starszego od niej o ponad dziesięć lat piosenkarza i kompozytora R. Kelly'ego, którego rzekomo poślubiła w 1994 r., mając piętnaście lat. Aaliyah oficjalnie zaprzeczyła tym plotkom, mówiąc stanowczo "nie brałam ślubu" w wywiadzie dla stacji MTV.

Pierwszy album Aaliyah Age Ain't Nothing but a Number wydany w 1994 roku, uzyskał bardzo pochlebne opinie i zdobył w Stanach Zjednoczonych status platynowej płyty. Następna płyta, wydana 27 sierpnia 1996 roku One in a Million, również zyskała status podwójnej platyny. W 1997 roku Aaliyah zaśpiewała w filmie animowanym Anastazja piosenkę Journey to the Past, która została nominowana do Oscara, a rok później przebojową piosenkę Are You That Somebody, wchodzącą w skład ścieżki dźwiękowej do filmu Dr Dolittle.

Latem 2001 roku ukazała się trzecia płyta wokalistki zatytułowana Aaliyah. Teledysk do piosenki Rock the Boat był kręcony na Wyspach Abaco, na Bahamach. Aaliyah nie powróciła już jednak nigdy z tej wyprawy. Samolot, w którym leciała piosenkarka (Cessna 402B), rozbił się 200 stóp od pasa startowego. Pilot Luis Morales III i jego siedmiu pasażerów (w tym Aaliyah) zginęli w tym wypadku. Według dochodzeń biura koronera na Bahamach, Aaliyah doznała poważnych oparzeń ciała oraz głowy. Koroner stwierdził, że jeżeli nawet przeżyłaby wypadek, poprawa stanu jej zdrowia byłaby praktycznie niemożliwa, biorąc pod uwagę obrażenia ciała. Dalsze śledztwo prowadzone przez NTSB wskazuje na to, że pilot Luis Morales III nie miał kwalifikacji do pilotażu takiego samolotu, jakim wtedy leciał. Miał sfałszowaną licencję FAA, gdyż aby ją zdobyć, potrzeba dużego doświadczenia i wielu godzin lotu, których Morales nigdy nie odbył. Dodatkowo wykryto kokainę oraz alkohol w jego krwi. Następne dochodzenia dowiodły, że samolot piosenkarki został przeładowany o 320 kilogramów. Chociaż świadkowie stwierdzili fakt, iż pasażerowie zostali poproszeni o pozostawienie bagażu, potem odkryto, że pasażerowie nie wiedzieli nic o ładowności Cessny. Co więcej, dalsze dochodzenie dowiodło, że pilot został zatrudniony cztery godziny przed startem samolotu.

Jej pośmiertna płyta I Care 4 U, która ukazała się w roku 2002, to również spory sukces. Później, poza wznowieniami albumów Aaliyah i One in a Million wyszło również trzypłytowe wydawnictwo Ultimate Aaliyah, w tym DVD zwierające film dokumentalny o życiu artystki.

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • Debiut aktorski Aaliyah przypadł na 1997 r[2]. Wówczas Liyah pojawiła się na ekranach telewizorów w serialu Ulice Nowego Jorku (oryg. tytuł New York Undercover), gdzie zagrała samą siebie. Serial kręcono w latach 1994-1998.
  • Drugi i zarazem ostatni kinowy występ Aaliyah miał miejsce w horrorze Królowa potępionych (oryg. tytuł Queen of the Damned). Zagrała w tym filmie główną rolę wcielając się w postać Akashy, królowej wampirów. Wspomniany film trafił do kin 6 miesięcy po śmierci Aaliyah i został zadedykowany Jej pamięci.
  • Aaliyah miała również zagrać w drugiej i trzeciej części Matrix postać Zee, przed śmiercią zdążyła nakręcić część scen. Producenci filmu stwierdzili jednak, że materiału jest za mało i, mimo ostrego sprzeciwu fanów, ostatecznie rolę Zee powierzono Nonie Gaye.
  • Artystka dostała propozycję roli Brendy Meeks w komedii Straszny film (Scary Movie), jednak odmówiła i ostatecznie jej rolę objęła aktorka Regina Hall.

Wideografia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Grammy Awards
    • 1999, Best R&B Vocal Performance – Female: Are You That Somebody? (Nominacja)
    • 2001, Best R&B Vocal Performance – Female: Try Again (Nominacja)
    • 2002, Best R&B Album: Aaliyah (Nominacja)
    • 2002, Best R&B Vocal Performance – Female: Rock the Boat (Nominacja)
    • 2003, Best R&B Vocal Performance – Female: More than a Woman (Nominacja)
  • MTV Video Music Awards
    • 1999, Best R&B Video: Are You That Somebody? (Nominacja)
    • 1999, Best Video from a Film: Are You That Somebody? (Nominacja)
    • 2000, Best Female Video: Try Again (Zwyciężczyni)
    • 2000, Best Video From Film: Try Again (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best R&B Video: Rock the Boat (Nominacja)
    • 2003, Best R&B Video: Miss You (Nominacja)
  • MOBO Awards
    • 2002, Best Video: More than a Woman (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best Dance Video: More than a Woman (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best International Act (Zwyciężczyni)
  • BET Awards
    • 2002, Best Actress: Queen of the Damned (Nominacja)
    • 2002, Best Female R&B Artist (Nominacja)
    • 2002, Video of the Year : Rock the Boat (Nominacja)
    • 2002, Viewer Choice Awards (Nominacja)
  • Image Awards
    • 2002, Outstanding Female Artist (Zwyciężczyni)
    • 2003, Best female video: Miss You (Zwyciężczyni)
  • Soul Train Awards
    • 1998, Female R&B/Soul Single: One in a Million (Nominacja)
    • 2002 Female R&B/Soul Single: Rock the Boat (Zwyciężczyni)
  • Soul Train Lady of Soul Awards
    • 1999, Best R&B/Soul Song: Are You That Somebody? (Nominacja)
    • 1999, Best R&B/Soul or Rap Music Video: Are You That Somebody? (Nominacja)
    • 2000, Best R&B/Soul Single – Solo: Try Again (Nominacja)
    • 2000, Best R&B/Soul or Rap Music Video : Try Again (Zwyciężczyni)
    • 2001, Best R&B/Soul or Rap Song of the Year: Try Again (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best R&B/Soul Solo Single: Rock the Boat (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best R&B/Soul or Rap Song of the Year: Rock the Boat (Zwyciężczyni)
  • American Music Awards
    • 1999, Favorite Soul/R&B Female Artist (Nominacja)
    • 2002, Favorite Female R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 2002, Favorite R&B/Soul Album: Aaliyah (Zwyciężczyni)
    • 2003, Favorite Female R&B Artist (Zwyciężczyni)
  • Source Awards
    • 2000, R&B Artist of the Year, Female: Aaliyah (Zwyciężczyni)
  • World Music Awards
    • 1997, World's Best Selling Female R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 1998, World's Best Selling R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 1998, World's Best Selling Single (Are You That Somebody) (Nominacja)
    • 1998, Entertainer of the Year (Zwyciężczyni)
    • 2000, World's Best Selling R&B Artist (Nominacja)
    • 2000, Female Entertainer of the Year (Zwyciężczyni)
    • 2002 World's Best Selling Female R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 2002 World's Best Selling Female Pop Artist (Nominacja)
  • Brit Awards
    • 2003, Best International Female Artist (Nominacja)
  • New Musical Express, UK (NME)
    • 2002, Record of the Year More than a Woman (Zwyciężczyni)
  • International Dance Music Awards, World
    • 2000, Best International R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 2000, Best International Female Artist (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best International Female Artist (Zwyciężczyni)
    • 2002, Record of the Year More than a Woman (Zwyciężczyni)
  • MTV Latin Awards
    • 2002, Best R&B Artist (Zwyciężczyni)
    • 2002, Best Song More than a Woman (Nominacja)
  • MTV Europe Awards
    • 2002, Best R&B Artist (Nominacja)
    • 2002, Best Song More than a Woman (Nominacja)
  • Icon Israeli Musical Artist Award
    • 2004, Best Selling International Female Artist of All-Time (Nagroda Honorowa)

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]