Akatyzja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parkinsonizm wtórny wywołany innymi lekami
ICD-10 G21.1
DSM-IV 333.99

Akatyzja (stgr. ακάθισις/akathisis) – zespół objawów polegający na występowaniu:

  • pobudzenia ruchowego - przymusu bycia w ciągłym ruchu. Osoby dotknięte akatyzją nie mogą usiedzieć nieruchomo, ciągle poruszają kończynami, stają, zmieniają pozycję, nieustannie chodzą.
  • lęku
  • rozdrażnienia
  • trudnego do zniesienia niepokoju.

Jest przeciwieństwem akinezji.

Do lat 50 XX wieku, czyli do pojawienia się leków neuroleptycznych, aktyzję wiązano głównie z chorobami neurologicznymi a głównie z chorobą Parkinsona. Obecnie objawy akatyzji najczęściej pojawiają się w trakcie leczenia neuroleptykami, ale zostały również opisane w przypadku stosowania selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) (głównie fluoksetyny). Innymi lekami po których obserwowano pojawienie się akatyzji są: rezerpina, pemolina, antagoniści kanału wapniowego (werapamil, nifedypina, dilitiazem, flunaryzyna), metoklopramid, agoniści dopaminy (L-dopa), apomorfina, amfetamina, buspiron oraz etosuksymid.

Występowanie objawów akatyzji jest wiązane z zaburzeniami w neuroprzekaźnictwie dopaminergicznym, noradrenergicznym i prawdopodobnie serotoninergicznym.

Do oceny nasilenia akatyzji stosuje się obecnie Skalę Akatyzji Barnesa (BAS/BARS - Barnes Akathisia Rating Scale)

Leczenie polega na stopniowym zmniejszeniu dawki, gdyż gwałtowne odstawienie neuroleptyków może nasilać objawy. Jako leki wspomagające stosuje się propranolol lub diazepam, małe dawki amitryptyliny lub klonidyny.

Termin akatyzji wprowadził do medycyny Ladislav Haškovec.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Bilikiewicz, Włodzimierz Strzyżewski: Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1992, s. 482. ISBN 83-200-1688-6.
  • Tomasz Zyss, Marta Banach, Andrzej Zięba. Akatyzja-diagnoza, patofizjologia, terapia. „Psychiatria Polska”. XLIII numer 4, s. 387-402, 2009. Kraków: PTP. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.