Amitryptylina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amitryptylina
Amitryptylina Amitryptylina
Amitryptylina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C20H23N
Masa molowa 277,40 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 50-48-6
PubChem 2160[3]
DrugBank DB00321[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC N06 AA09
EC D
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Amitryptylina (łac. Amitriptylinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna dibenzocykloheptadienu z łańcuchem bocznym zakończonym grupą dimetyloaminową. Stosowana jako lek psychotropowy należący do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, wywierający poza tym działanie uspokajające i przeciwlękowe[4].

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Mechanizm działania amitryptyliny polega na niewybiórczym i w równym stopniu hamowaniu zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny[5] przez neurony ośrodkowego układu nerwowego i zahamowania ich inaktywacji w zakończeniach neuronów – skutkiem jest zwiększenie stężenia serotoniny i noradrenaliny w szczelinie między synapsami. Działanie uspokajające wynika prawdopodobnie z jej wpływu na receptory histaminowe[potrzebne źródło]. W 2009 roku odkryto, iż amitryptylina działa podobnie jak tzw. białkowy czynnik wzrostu nerwów (NGF). Pobudza tym samym rozwój neurytów, zwiększając ilość połączeń pomiędzy neuronami. Wykazuje działanie neuroprotekcyjne (chroni neurony przed uszkodzeniami spowodowanymi wystawieniem na działanie wolnych rodników tlenowych, nadmiernej ilości glukozy oraz kwasu kainowego). Jest to mechanizm działania unikatowy dla Amitryptyliny wśród przebadanych leków przeciwdepresyjnych[6].

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Zaburzenia depresyjne. Niektóre stany z pobudzeniem psychoruchowym i lękiem. Jako leczenie wspomagające bólu neuropatycznego. W profilaktyce migreny przy częstych napadach[7].

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Głównie występują na początku leczenia i przy stosowaniu wysokich dawek leku.

Spośród dostępnych w Polsce trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych amitryptylina charakteryzuje się najsilniejszym działaniem cholinolitycznym i kardiotoksycznym.

Niektóre ważniejsze działania niepożądane:

  • hipotonia ortostatyczna
  • niedociśnienie
  • tachykardia
  • niedokrwienie mięśnia sercowego
  • zaburzenia rytmu serca i przewodzenia
  • ze strony układu nerwowego: nadmierna senność, splątanie, dezorientacja, halucynacje,zaburzenia koncentracji, niepokój, pobudzenie, bezsenność, koszmary senne, stan maniakalny, ataksja, drżenie mięśniowe, uogólnione napady drgawkowe, śpiączka, ruchy mimowolne, dyskinezy, drętwienie i parestezje kończyn, neuropatia obwodowa
  • zaburzenia widzenia (wtórne do zaburzeń akomodacji), szumy uszne, zaburzenia mowy, zawroty głowy, bóle głowy, uczucie zmęczenia i osłabienia
  • zaburzenia akomodacji
  • zaburzenia oddawania moczu (najczęściej zatrzymanie)
  • odczyny alergiczne
  • supresja szpiku kostnego
  • nudności, wymioty, zaburzenia łaknienia, bóle brzucha
  • suchość jamy ustnej, czarny język
  • zaparcia
  • zaburzenia ze strony gruczołów wydzielania wewnętrznego[8].

Silne działanie cholinolityczne.

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Nadwrażliwość na amityptylinę lub składniki masy tabletkowej. Świeży zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, inne zaburzenia rytmu serca. Stany maniakalne. Ciężka niewydolność wątroby. Porfiria. Przeciwwskazana podczas podawanie inhibitorów MAO i 2 tygodnie po zakończeniu leczenia nimi. Lek można stosować powyżej 16 r.ż.[8].

Ciąża i laktacja: kategoria C. Nie podawać w okresie karmienia piersią.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

W Polsce dostępny pod nazwą handlową Amitriptylinum (tabletki 10 i 25 mg).

Zakres dawek w leczeniu depresji 100–300 mg na dobę.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Rzewuska: Leczenie zaburzeń psychicznych. Wyd. 3. Warszawa: PZWL, 2006. ISBN 83-200-3354-3.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Amitryptylina – karta leku (DB00321) (ang.). DrugBank.
  2. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VI. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176. ISBN 83-88157-18-3.
  3. Amitryptylina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Amitryptylina. Medycyna Praktyczna. [dostęp 2013-11-30].
  5. Bendtsen L., Jensen R., Olesen J. A non-selective (amitriptyline), but not a selective (citalopram), serotonin reuptake inhibitor is effective in the prophylactic treatment of chronic tension-type headache. „Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry”. 3 (61), s. 285–290, 1996. PMID 8795600. 
  6. Antidepressant Directly Stimulates Brain Growth Factor Receptors.
  7. Ziegler DK., Hurwitz A., Hassanein RS., Kodanaz HA., Preskorn SH., Mason J. Migraine prophylaxis. A comparison of propranolol and amitriptyline. „Archives of neurology”. 5 (44), s. 486–489, 1987. PMID 3579659. 
  8. 8,0 8,1 Pharmindex 2007. Neurologia i psychiatria. Wydawnictwo CMP Medica Poland.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.