Noradrenalina
| Noradrenalina | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | C8H11NO3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 169,18 g/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 51-41-2 (izomer L) 149-95-1 (izomer D) 138-65-8 (racemat) 329-56-6 (chlorowodorek) 108341-18-0 (winian) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 439260[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| DrugBank | DB00368[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pochodne metylowe | N-metylo: adrenalina α-metylo: metylonoradrenalina |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ATC | C01 CA03 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Noradrenalina, norepinefryna (łac. Norepinephrinum) – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin, hormon zwierzęcy, neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy oraz w miejscu sinawym, zwykle razem z adrenaliną w sytuacjach powodujących stres.
Spis treści |
Mechanizm działania[edytuj]
Noradrenalina jest silnym agonistą receptorów α–adrenergicznych, na receptory β1 działa z podobną siłą co adrenalina, natomiast względnie słabiej działa na receptory β2 (powinowactwo noradrenaliny do receptorów α jest około 9 razy większe niż do receptorów β[4]). Wywiera przez to złożone działanie fizjologiczne, szczególnie na układ krążenia. Norepinefryna wywołuje silny wzrost ciśnienia tętniczego zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego głównie w wyniku skurczu naczyń krwionośnych (zwłaszcza skóry, nerek a także mięśni szkieletowych i wątroby) i związanego z tym zwiększenia oporu obwodowego. Pomimo stymulacji receptorów β–adrenergicznych rytm serca ulega zwolnieniu wskutek odruchowego pobudzenia nerwu błędnego. Przepływ przez naczynia wieńcowe na ogół się zwiększa. Działanie metaboliczne noradrenaliny (uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych z adipocytów, glikogenoliza) oraz rozkurczające na mięśnie gładkie oskrzeli jest zbliżone do działań adrenaliny, jednak występują dopiero po dużych dawkach[5] (około 10–20-krotnie większych). Noradrenalina drażni również zakończenia nerwów współczulnych w jelitach krótkotrwale obniżając napięcie toniczne ich ścian i hamuje ruchy robaczkowe[6].
Noradrenalina jest głównym neuroprzekaźnikiem pozazwojowych włokien układu współczulnego[5] oraz niektórych neuronów pnia mózgu. Wewnątrz pnia mózgu noradrenalina produkowana jest w miejscu sinawym, które to reguluje stopień pobudzenia mózgu jak i funkcje automatyczne takie jak termoregulacja. Silny stres zaburza działanie miejsca sinawego.
W nadnerczach znajduje się lewoskrętny izomer norepinefryny. Syntetyczny izomer prawoskrętny działa biologicznie słabiej[6].
Farmakokinetyka[edytuj]
Wychwyt zwrotny[edytuj]
Wychwyt zwrotny jest dokonywany zarówno w mechanizmie presynaptycznym (wychwyt typu 1) lub przez nieneuronowe komórki z pobliża (wychwyt typu 2).
| Wychwyt | szybkość (nmol/g/min)[7] | Km[7] | swoistość[8] | Miejsce | Inne substraty[8] |
|---|---|---|---|---|---|
| Wychwyt typu 1 | 1,2 | 0,3 | noradrenalina > adrenalina > izoprenalina | presynaptycznie | |
| Wychwyt typu 2 | 100 | 250 | adrenalina > noradrenalina > izoprenalina | błona komórkowa komórek nieneuronalnych[9] |
Uwalnianie[edytuj]
Czynniki modyfikujące uwalnianie:
| Substancja[10] | Receptor[10] |
|---|---|
| acetylocholina | receptor muskarynowy |
| norepinefryna/epinefryna | receptor α2 |
| 5-HT | receptor 5-HT |
| adenozyna | receptor P1 |
| PGE | receptor EP |
| histamina | receptor H2 |
| enkefaliny | receptor δ |
| dopamina | receptor D2 |
| ATP | receptor P2 |
| Substancja[10] | Receptor[10] |
|---|---|
| adrenalina | receptor β2 |
| angiotensyna II | receptor AT1 |
Wskazania do stosowania[edytuj]
Noradrenalinę stosuje się w groźnych stanach niedociśnienia tętniczego w celu przewrócenia jego prawidłowej wartości.
Przeciwwskazania[edytuj]
W stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do zastosowania noradrenaliny. W innych przypadkach są to:
- hipotensja po zawale mięśnia sercowego
- dławica Prinzmetala
- choroby zakrzepowe
- jednoczesne stosowanie niektórych środków do anestezji wziewnej (halotan, cyklopropan) oraz innych leków zwiększających wrażliwość serca
- hipoksja lub hiperkapnia znacznego stopnia.
Środki ostrożności[edytuj]
- Noradrenalinę należy podawać wyłącznie pacjentom odpowiednio nawodnionym.
- W trakcie podawania zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego aby uniknąć hipertensji.
- Należy kontrolować miejsce wkłucia, ponieważ norepinefyna podana poza naczynie może prowadzić do martwicy tkanek.
- Jeden z preparatów dostępnych na polskim rynku[11] zawiera pirosiarczyn sodu, który może powodować reakcje nadwrażliwości o przebiegu zbliżonym do reakcji anafilaktycznej lub o charakterze skurczu oskrzeli.
- Noradrenalina zastosowana u kobiet w ciąży może upośledzać przepływ łożyskowy oraz wywoływać bradykardię u płodu. Stosowanie w ciąży jest dopuszczalne tylko w przypadku jeśli w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.
- Należy zwrócić uwagę na zmianę zabarwienia roztworu wynikającą z rozpadu noradrenaliny. Tylko bezbarwny roztwór nadaje się do podania.
Interakcje[edytuj]
Stosowanie norepinefryny w czasie ogólnego znieczulenia cyklopropanem lub halotanem może prowadzić do wystąpienia poważnych zaburzeń rytmu serca. Noradrenalinę należy bardzo ostrożnie podawać pacjentom przyjmującym inhibitory monoaminooksydazy lub trójpierścieniowe leki przeciwdepresyne, ponieważ może wystąpić długotrwałe ciężkie nadciśnienie tętnicze.
Działania niepożądane[edytuj]
Może wystąpić nadmierne zwiększenie ciśnienia tętniczego, któremu może towarzyszyć bradykardia, ból głowy, obwodowe niedokrwienie tkanek, w tym zgorzel kończyn. Stosowanie z lekami zwiększającymi wrażliwość mięśnia sercowego może powodować zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z niedotlenieniem lub hiperkapnią. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zmniejszenie objętości osocza.
Dawkowanie[edytuj]
Preparaty zawierające norepinefrynę podaje się dożylnie we wlewie, po uprzednim rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy lub izotonicznym roztworze glukozy w soli fizjologicznej (mieszance pediatrycznej) poprzez wkłucie centralne. Dawki farmakopealne w przeliczeniu na chlorowodorek jak i winian noradrenaliny wynoszą odpowiednio:
| Droga podania[12] | Dawkowanie indywidualne (g/l)[12] |
|---|---|
| dożylnie (wlewy) | 0,004 – 0,008 |
Przedawkowanie[edytuj]
Przedawkowanie może prowadzić do wystąpienia ciężkiego nadciśnienia tętniczego, odruchowej bradykardii, znacznego zwiększenia oporu obwodowego, zmniejszenia pojemności minutowej. Objawom tym może towarzyszyć nasilony ból głowy, światłowstręt, wymioty, ból zamostkowy, bladość, nadmierne wydzielanie potu. Należy w takim przypadku przerwać podawanie leku i zastosować odpowiednie leczenie objawowe.
Preparaty[edytuj]
Dostępne w Polsce preparaty proste[11]:
- Levonor – roztwór do infuzji 1 mg/ml
Dostępne w Polsce preparaty złożone[11]:
- Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF – (Noradrenalina + Lidokaina) roztwór do wstrzykiwań (0,025 + 20 mg)/ml
- Xylonor 3% Noradrenaline – (Noradrenalina + Lidokaina) roztwór do wstrzykiwań (0,04 + 30 mg)/ml
Synteza chemiczna[13][edytuj]
Synteza noradrenaliny składa się z trzech zasadniczych etapów:
- kondensacji pirokatechiny z kwasem chlorooctowym w obecności tlenochlorku fosforu
- amonolizy chloroacetopirokatechiny za pomocą urotropiny (reakcja Delépine'a)
- redukcji katalitycznej metyloaminoacetopirokatechiny wodorem używając czerni palladowej jako katalizatora
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Noradrenalina – karta leku (DB00368) (ang.). DrugBank.
- ↑ Noradrenalina (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-03-09].
- ↑ Noradrenalina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Bolesława Arabska-Przedpełska, Halina Pawlicka: Współczesna endodoncja w praktyce. Łódź: Bestom DENTOnet.pl, 2011, s. 133. ISBN 978-83-927915-6-0.
- ↑ 5,0 5,1 Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia – podstawy farmakoterapii: podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy. Wyd. 3 poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 1569. ISBN 8320033527.
- ↑ 6,0 6,1 J. Supniewski: Farmakologia. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1959, s. 1134.
- ↑ 7,0 7,1 Wartości dla serca szczura. Jeśli nie zaznaczono inaczej, wartości pochodzą z: Rang, H. P.: Farmacology. Edinburgh: Churchill Livingstone, 2003. ISBN 0-443-07145-4. Strona 167
- ↑ 8,0 8,1 Jeśli nie zaznaczono inaczej, wartości pochodzą z: Rang, H. P.: Farmacology. Edinburgh: Churchill Livingstone, 2003. ISBN 0-443-07145-4. Strona 167
- ↑ Rang, H. P.: Farmacology. Edinburgh: Churchill Livingstone, 2003. ISBN 0-443-07145-4. Strona 167
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Jeśli nie zaznaczono inaczej, wartości pochodzą z: Rang, H. P.: Farmacology. Edinburgh: Churchill Livingstone, 2003. ISBN 0-443-07145-4. Strona 129
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2012-03-09]. (pol.)
- ↑ 12,0 12,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
- ↑ L. Kuczyński: Technologia środków leczniczych. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1963, s. 503.
Bibliografia[edytuj]
- Pharmindex: kompedium leków. Warszawa: CMP Medica Poland, 2012, s. 1295. ISBN 9788362078042.
- Levonor (roztwór do infuzji) – Charakterystyka Produktu Leczniczego (pol.). [dostęp 2012-03-09].
Zobacz też[edytuj]
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
