Andriej Żdanow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andriej Aleksandrowicz Żdanow Андрей Александрович Жданов
Andrei Zhdanov cutout.png
Andriej Żdanow w 1939 roku
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1896
Mariupol
Data i miejsce śmierci 31 sierpnia 1948
Moskwa
Sekretarz Komitetu Centralnego
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Okres urzędowania od 1934
do 1935
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa (ZSRR) Order Kutuzowa (ZSRR)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Andriej Aleksandrowicz Żdanow (ros. Андрей Александрович Жданов, ur. 26 lutego 1896 w Mariupolu, zm. 31 sierpnia 1948 w Moskwie) – polityk, członek partii bolszewickiej od 1915 roku, działacz partyjny i państwowy, współpracownik Józefa Stalina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W czasie I wojny światowej oficer. Po 1917 w aparacie partyjnym, od 1924 sekretarz Komitetu Obwodowego w Niżnym Nowogrodzie. Zastępca członka Komitetu Centralnego od 1925, członek KC od 1930. Od 1934 sekretarz Komitetu Centralnego i członek Orgbiura, od 1935 zastępca, od 1939 członek Biura Politycznego. W 1934 roku po zabójstwie Kirowa prowadził czystkę w Leningradzie. Jako zaufany emisariusz Stalina nadzorował również represje w Kazaniu, Orenburgu i Baszkirii. Na XVIII Zjeździe WKP(b) w 1939 wystąpił jednak (za zezwoleniem Stalina) jako rzecznik względnej liberalizacji i rehabilitacji niesłusznie oskarżonych. Miał wówczas tak mocną pozycję, że mógł sobie pozwolić na krytykę sojuszu z III Rzeszą. W czasie II wojny światowej kierował obroną miasta jako członek Rady Wojennej Frontu Leningradzkiego, ponosi odpowiedzialność za nieprzygotowanie Leningradu do obrony (brak ewakuacji ludności, niedostatki aprowizacyjne) i śmierć (w przeważającej mierze z głodu) setek tysięcy mieszkańców miasta podczas oblężenia. Od 1944 roku był kierownikiem Wydziału ds. Kultury i Ideologii w Komitecie Centralnym, a od 1946 roku nadzorował politykę represji i wzmożonego nadzoru ideologicznego w życiu kulturalnym ZSRR, zwaną od jego nazwiska żdanowszczyzną, co przejściowo pognębiło jego rywala w walce o sukcesję po Stalinie po zakończeniu II wojny światowej, Gieorgija Malenkowa. Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach – wedle oficjalnego komunikatu na serce, jednak w rzeczywistości zapewne na delirium tremens, jako że był alkoholikiem. Jego nagła śmierć stała się przyczyną represji w Leningradzie, w wyniku których ucierpiało około 2000 ludzi, w tym wielu współpracowników Żdanowa.

Jurij Żdanow, syn Andrieja, po śmierci ojca mąż Swietłany Alliłujewej, był kierownikiem Wydziału Nauki KC.