Kazań

	Kazań
Herb Kazania	Flaga Kazania
Państwo	Rosja
Republika	Tatarstan
Powierzchnia	425 km²
Populacja (2010); • liczba ludności	; 1 136 566
Nr kierunkowy	843
	Położenie na mapie Tatarstanu ; Kazań
	Położenie na mapie Rosji ; Kazań
	55°47′N 49°07′E / 55.783333333333, 49.116666666667Na mapach: 55°47′N 49°07′E / 55.783333333333, 49.116666666667
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Kazań (ros.: Казань, tatar. Qazan, Казан) – miasto w Rosji, stolica Tatarstanu, leżące przy ujściu Kazanki do Wołgi (Samarski Zbiornik Wodny). Liczy 1,14 mln mieszkańców (styczeń 2010).

Ośrodek przemysłu maszynowego, chemicznego (farmacja), gumowego, futrzarskiego, skórzano-obuwniczego, włókienniczego i spożywczego. Jedno z większych rosyjskich centrów produkcji lotniczej, w mieście znajdują się dwie duże wytwórnie: Kazańskie Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego oraz Kazańska Fabryka Śmigłowców. Ważny ośrodek naukowy: 11 uczelni, w tym od 1804 uniwersytet (założony jako trzeci w Rosji), filia Rosyjskiej Akademii Nauk oraz liczne instytuty naukowe.

Historia [edytuj]

Założony w drugiej połowie XI wieku przez Bułgarów wołżańsko-kamskich. Następnie w Złotej Ordzie. Po jej rozpadzie - w latach 1438–1552 - był stolicą Chanatu Kazańskiego i ważnym ośrodkiem handlowym Powołża (na szlaku Europa-Azja). W 1478 zdobyty przez wojska moskiewskie. W 1552, Chanat Kazański został podbity i zlikwidowany przez Iwana IV Groźnego, a Kazań przyłączony do Rosji.

Od 1708 stolica guberni, ośrodek budowy statków, rozwinięte sukiennictwo (pierwsza manufaktura w 1714). Po założeniu uniwersytetu wielonarodowy ośrodek studencki (rozruchy na uczelni w 1861 i 1867) oraz ruchu rewolucyjno-demokratycznego (np. kazański spisek Ziemli i Woli w 1863). W latach 1854 - 1860 rektorem uniwersytetu był twórca mongolistyki w Rosji, Polak Józef Kowalewski.

Po zdobyciu władzy przez bolszewików, w latach 1917–1920 Kazań był ośrodkiem ruchu narodowego Tatarów i centrum religijnym rosyjskich muzułmanów. Po zdobyciu przez Armię Czerwoną, od maja 1920 stolica Tatarskiej ASRR.

Podczas II wojny światowej wiele zakładów i fabryk radzieckiego przemysłu zbrojeniowego zostało przeniesionych do Kazania, który stał się wielkim centrum przemysłowym (produkcja czołgów i samolotów).

W późnych latach 80. i 90. XX wieku, po rozpadzie ZSRR, Kazań ponownie stał się centrum kulturalnym Tatarów, jednocześnie uaktywniły się tendencje separatystyczne. Od 2000 miasto podlega gruntownej renowacji i modernizacji. Zabytkowe centrum, w tym Kreml, zostało odbudowane. W 2005 obchodzono tysiąclecie miasta (data została ustalona arbitralnie). Uroczyste obchody zostały zainaugurowane 24 lipca otwarciem największego meczetu w Rosji - Kul Szarif. 29 lipca 2005 dokonano uroczystego otwarcia Mostu Milenijnego, a 27 sierpnia 2005 - otworzono pierwszą w mieście linię metra (6 stacji). 21 lipca 2005 roku, patriarcha moskiewski Aleksiej II oraz prezydent Tatarstanu, Mintimer Szajmijew ustawili ikonę Matki Boskiej Kazańskiej w soborze Zwiastowania. Przez długi czas była ona uważana za zaginioną; 25 sierpnia 2004 została oddana Rosji przez papieża Jana Pawła II.

Zabytki [edytuj]

Widok na Kazań z lotu ptaka nocą

Wieża Spasskaja - Kreml kazański

Meczet Kul Szarif w Kazaniu

Kreml z murami i basztami (XVI-XVII w.), Sobór św. św. Piotra i Pawła (XVIII w.), sobór Zwiastowania (XVI-XVIII w.), meczet Märcani (Mardżani) (XVIII w.), pałac gubernatora (XIX w.), budynki uniwersytetu (początek XIX w.), cerkiew pałacowa (XVIII w.).

Edukacja [edytuj]

Kazański Uniwersytet Państwowy, założony w 1804 (wśród jego sławnych studentów byli Lew Tołstoj i Włodzimierz Lenin)
Kazański Państwowy Uniwersytet Techniczny, założony w 1932
Kazański Państwowy Uniwersytet Technologiczny
Kazański Instytut Finansowo-Ekonomiczny, założony w 1931
Kazański Państwowy Uniwersytet Energetyczny, założony w 1968
Tatarski Państwowy Uniwersytet Humanistyczno-Pedagogiczny, założony w 1876
Rosyjski Państwowy Uniwersytet Humanistyczny, założony w 1991
Rosyjski Uniwersytet Islamski
Międzynarodowy Instytut Ekonomii i Prawa
Kazańska Państwowa Akademia Medycyny Weterynaryjnej im. Nikołaja Baumana
Kazańskie Państwowe Konserwatorium (Akademia) im. Naziba Żiganowa
Akademia Administracji Publicznej i Samorządowej przy Prezydencie Republiki Tatarstanu

Transport [edytuj]

Z tym tematem związana jest kategoria: Transport w Kazaniu.

Ważny węzeł kolejowy (stacja Kazań) i wielki port rzeczny.
Tramwaje w Kazaniu
Metro w Kazaniu
Port lotniczy Kazań
Tatarstan Airlines – linia lotnicza

Sport [edytuj]

Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Kazaniu.

W Kazaniu swoją siedzibę mają liczne kluby sportowe, m.in Rubin Kazań - piłkarski mistrz Rosji w 2008 i 2009 roku, Zienit Kazań – siatkarski mistrz Rosji w 2009 roku oraz Ak Bars Kazań - czterokrotny mistrz Rosji w hokeju na lodzie (1998, 2006, 2009, 2010), Dinamo Kazań - żeński klub siatkarski. W roku 2013 miasto będzie gościło uczestników letniej uniwersjady.