Kazań

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazań
Herb Flaga
Herb Kazania Flaga Kazania
Państwo  Rosja
Republika Tatarstan Tatarstan
Powierzchnia 425 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

1 136 566[1]
Nr kierunkowy 843
Położenie na mapie Tatarstanu
Mapa lokalizacyjna Tatarstanu
Kazań
Kazań
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Kazań
Kazań
Ziemia 55°47′N 49°07′E/55,783333 49,116667Na mapach: 55°47′N 49°07′E/55,783333 49,116667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Kazań (ros.: Казань, tatar. Qazan, Казан) – miasto w Rosji, stolica Tatarstanu, leżące przy ujściu Kazanki do Wołgi (Samarski Zbiornik Wodny). Liczy 1,14 mln mieszkańców (styczeń 2010).

Ośrodek przemysłu maszynowego, chemicznego (farmacja), gumowego, futrzarskiego, skórzano-obuwniczego, włókienniczego i spożywczego. Jedno z większych rosyjskich centrów produkcji lotniczej, w mieście znajdują się dwie duże wytwórnie: Kazańskie Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego oraz Kazańska Fabryka Śmigłowców. Ważny ośrodek naukowy: 11 uczelni, w tym od 1804 uniwersytet (założony jako trzeci w Rosji), filia Rosyjskiej Akademii Nauk oraz liczne instytuty naukowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założony w drugiej połowie XI wieku przez Bułgarów wołżańsko-kamskich. Następnie w Złotej Ordzie. Po jej rozpadzie - w latach 1438–1552 - był stolicą Chanatu Kazańskiego i ważnym ośrodkiem handlowym Powołża (na szlaku Europa-Azja). W 1478 zdobyty przez wojska moskiewskie. W 1552, Chanat Kazański został podbity i zlikwidowany przez Iwana IV Groźnego, a Kazań przyłączony do Rosji.

Od 1708 stolica guberni, ośrodek budowy statków, rozwinięte sukiennictwo (pierwsza manufaktura w 1714). Po założeniu uniwersytetu wielonarodowy ośrodek studencki (rozruchy na uczelni w 1861 i 1867) oraz ruchu rewolucyjno-demokratycznego (np. kazański spisek Ziemli i Woli w 1863). W latach 1854 - 1860 rektorem uniwersytetu był twórca mongolistyki w Rosji, Polak Józef Kowalewski.

Po zdobyciu władzy przez bolszewików, w latach 1917–1920 Kazań był ośrodkiem ruchu narodowego Tatarów i centrum religijnym rosyjskich muzułmanów. Po zdobyciu przez Armię Czerwoną, od maja 1920 stolica Tatarskiej ASRR.

W latach 1929-33 funkcjonowała tu prowadzona z funduszy niemieckiej armii i zarządzana przez Niemców Szkoła czołgowa Kama, kształcąca niemieckich i sowieckich czołgistów. W drugiej połowie lat 20. polski oficer wywiadu, rotmistrz Jerzy Sosnowski uzyskał informacje o prowadzonych przez niemieckich wojskowych intensywnych poszukiwaniach rozległego terenu na obszarze Rosji celem zorganizowania tam poligonu doświadczalnego dla rozwoju zabronionej traktatem wersalskim niemieckiej broni pancernej. Dowódca tego przedsięwzięcia, Oberstleutnant Wilhelm Malbrandt, wraz z sowieckimi partnerami wytypował obiekt w Kazaniu. Nieruchomość ta została zakupiona 1 lutego 1927 za kwotę 127 000 rubli. W skład kompleksu wchodziły obiekty szkoleniowe oraz poligon strzelniczy. Szkoła artylerii zlokalizowana była w odległości 6 km od stacji kolejowej w Kazaniu. Kryptonim projektu Kama pochodził od pierwszych liter wyrazów: Kazań i Malbrandt[2].

Podczas II wojny światowej wiele zakładów i fabryk radzieckiego przemysłu zbrojeniowego zostało przeniesionych do Kazania, który stał się wielkim centrum przemysłowym (produkcja czołgów i samolotów).

W późnych latach 80. i 90. XX wieku, po rozpadzie ZSRR, Kazań ponownie stał się centrum kulturalnym Tatarów, jednocześnie uaktywniły się tendencje separatystyczne. Od 2000 miasto podlega gruntownej renowacji i modernizacji. Zabytkowe centrum, w tym Kreml, zostało odbudowane. W 2005 obchodzono tysiąclecie miasta (data została ustalona arbitralnie). Uroczyste obchody zostały zainaugurowane 24 lipca otwarciem największego meczetu w Rosji - Kul Szarif. 29 lipca 2005 dokonano uroczystego otwarcia Mostu Milenijnego, a 27 sierpnia 2005 - otworzono pierwszą w mieście linię metra (6 stacji). 21 lipca 2005 roku, patriarcha moskiewski Aleksy II oraz prezydent Tatarstanu, Mintimer Szajmijew ustawili Kazańską Ikonę Matki Bożej w soborze Zwiastowania. Przez długi czas była ona uważana za zaginioną; 25 sierpnia 2004 została oddana Rosji przez papieża Jana Pawła II.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Widok na Kazań z lotu ptaka nocą
Wieża Spasskaja - Kreml kazański

Kreml z murami i basztami (XVI-XVII w.), Sobór św. św. Piotra i Pawła (XVIII w.), sobór Zwiastowania (XVI-XVIII w.), meczet Märcani (Mardżani) (XVIII w.), pałac gubernatora (XIX w.), budynki uniwersytetu (początek XIX w.), cerkiew pałacowa (XVIII w.).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Transport w Kazaniu.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Kazaniu.

W Kazaniu swoją siedzibę mają liczne kluby sportowe, m.in Rubin Kazań - piłkarski mistrz Rosji w 2008 i 2009 roku, Zienit Kazań – siatkarski mistrz Rosji w 2009 roku oraz Ak Bars Kazań - czterokrotny mistrz Rosji w hokeju na lodzie (1998, 2006, 2009, 2010), Dinamo Kazań - żeński klub siatkarski. W roku 2013 miasto gościło uczestników letniej uniwersjady.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane Federalnej Służby Statystyki Państwowej na 1 stycznia 2010
  2. Marian Zacharski: Rotmistrz. Warszawa: Zysk i s-ka, 2011, s. 161-162. ISBN 978-83-7506-821-4.