Araukaria
| Araukaria | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klad | nagonasienne |
| Rząd | araukariowce |
| Rodzina | araukariowate |
| Rodzaj | araukaria |
| Nazwa systematyczna | |
| Araucaria A. L. Jussieu Gen. 413. 4 Aug 1789[3] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| A. imbricata Pav. (=Araucaria araucana (Molina) K.Koch)[2] | |
| Synonimy | |
|
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Araukaria, igława (Araucaria Juss.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny araukariowatych. Rodzaj liczy 19 gatunków[4]. Dwa gatunki rosną w południowej części Ameryki Południowej, pozostałe we wschodniej Australii, na Nowej Gwinei i Nowej Kaledonii[5]. Drzewa są wieczniezielone, dwupienne (rzadko jednopienne[6]) i wyróżniają się regularnym pokrojem[7].
Nazwa rodzaju pochodzi od Indian Araukanów, rdzennych mieszkańców Chile, których tereny porastały drzewa tego rodzaju. Nasiona araukarii chilijskiej są jadalne i spożywane przez tubylców[5]. Araukaria wyniosła jest uprawiana w klimacie umiarkowanym jako roślina pokojowa, w gruncie w cieplejszych obszarach znajdujących się pod wpływem klimatu umiarkowanego bywa uprawiana araukaria chilijska (młode rośliny wymagają jednak ochrony przed mrozem)[6].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Zimozielone, wysokie drzewa (dorastają do 70 m[6]). Gałęzie wyrastają w regularnych okółkach[5]. Pąki są niepozorne - liście okrywają końce pędów. Młode drzewa są rozgałęzione od dołu. Z wiekiem pień się u dołu oczyszcza i starsze drzewa mają długi, nagi pień zakończony spłaszczoną koroną[7].
- Liście
- Liścienie w liczbie od 2 do 4. Liście młodociane są igiełkowate, cienkie, ułożone są luźno i skrętolegle na pędzie. Dojrzałe liście są sztywne, łuskowate, jajowolancetowate lub szydlaste. Ściśle przylegają do siebie i są trwałe[7].
- Kwiaty
- Rozdzielnopłciowe, kwiaty męskie i żeńskie rozmieszczone są na różnych roślinach (dwupienność). Męskie szyszki wyrastają na szczytach pędów pojedynczo lub w skupieniach. Składają się z wielu spiralnie ułożonych łusek z pylnikami (mikrosporangiami) składającymi się z 6–8 komórek[7]. Są wydłużone i osiągają znaczne rozmiary, np. u A. muelleri do 25 cm długości. Szyszki żeńskie są kuliste, okazałe i ciężkie (u A. bidwillii osiągają do 30 cm długości i 5 kg wagi[6]). Łuski w szyszkach żeńskich są spłaszczone i odłamują się po dojrzeniu. Na łuskach znajdują się przyrośnięte do nich pojedyncze zalążki[7].
- Nasiona
- Połączone z łuskami nasiennymi, wraz z którymi odpadają od osi szyszki. Na brzegu bywają lekko oskrzydlone[7].
-
Ulistniony pęd z szyszką araukarii chilijskiej
-
Szyszki Araucaria bidwillii
-
Gałąź araukarii wyniosłej
Biologia [edytuj]
Kwiaty są wiatropylne. Szyszki dojrzewają w dopiero w drugim lub trzecim roku, po czym rozpadają się[5]. Nasiona kiełkują epigeicznie lub hipogeicznie[7].
Systematyka [edytuj]
Jest to jeden z trzech współczesnych rodzajów z rodziny araukariowatych (Araucariaceae). Wyróżnia się w jego obrębie 19 gatunków łączonych w dwie sekcje[4]:
- Sekcja Araucaria (syn. sekcja Columbea) – szerokie liście, szyszki o średnicy przekraczającej 12 cm średnicy:
- Araucaria angustifolia (syn. Araucaria brasiliana) – araukaria brazylijska, igława brazylijska – południowa Brazylia, północno-wschodnia Argentyna.
- Araucaria araucana (syn. Araucaria imbricata) – araukaria chilijska, igława chilijska – centralne Chile, zachodnia Argentyna.
- Araucaria bidwillii – wschodnia Australia.
- Araucaria hunsteinii – Nowa Gwinea.
- Sekcja Eutacta – liście wąskie, szyszki o średnicy poniżej 12 cm:
- Araucaria bernieri – Nowa Kaledonia.
- Araucaria biramulata – Nowa Kaledonia.
- Araucaria columnaris – Nowa Kaledonia.
- Araucaria cunninghamii – wschodnia Australia, Nowa Gwinea.
- Araucaria heterophylla – araukaria wyniosła, igława wyniosła, jodełka pokojowa – Norfolk.
- Araucaria humboldtensis – Nowa Kaledonia.
- Araucaria laubenfelsii – Nowa Kaledonia.
- Araucaria luxurians – Nowa Kaledonia.
- Araucaria montana – Nowa Kaledonia.
- Araucaria muelleri – Nowa Kaledonia.
- Araucaria nemorosa – Nowa Kaledonia.
- Araucaria rulei – Nowa Kaledonia.
- Araucaria schmidii – Nowa Kaledonia.
- Araucaria scopulorum – Nowa Kaledonia.
- Araucaria subulata – Nowa Kaledonia.
Przypisy [edytuj]
- ↑ P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
- ↑ Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-10-27].
- ↑ 4,0 4,1 Araucaria (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens. [dostęp 2011-10-27].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 129. ISBN 83-01-05225-2.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 38, seria: Phytologia Memoirs.
