Araukaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Araukaria
Araukaria chilijska
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd araukariowce
Rodzina araukariowate
Rodzaj araukaria
Nazwa systematyczna
Araucaria A. L. Jussieu
Gen. 413. 4 Aug 1789[3]
Typ nomenklatoryczny
A. imbricata Pav. (=Araucaria araucana (Molina) K.Koch)[2]
Synonimy
  • Dombeya Lam.
  • Columbea Salisb.
  • Eutassa Salisb.
  • Eutacta Link
  • Quadrifaria Manetti ex Gordon
  • Marywildea A.V.Bobrov & Melikian
  • Titanodendron A.V.Bobrov & Melikian[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Araukaria, igława (Araucaria Juss.) – rodzaj drzew iglastych z rodziny araukariowatych. Rodzaj liczy 19 gatunków[4]. Dwa gatunki rosną w południowej części Ameryki Południowej, pozostałe we wschodniej Australii, na Nowej Gwinei i Nowej Kaledonii[5]. Drzewa są wieczniezielone, dwupienne (rzadko jednopienne[6]) i wyróżniają się regularnym pokrojem[7].

Nazwa rodzaju pochodzi od Indian Araukanów, rdzennych mieszkańców Chile, których tereny porastały drzewa tego rodzaju. Nasiona araukarii chilijskiej są jadalne i spożywane przez tubylców[5]. Araukaria wyniosła jest uprawiana w klimacie umiarkowanym jako roślina pokojowa, w gruncie w cieplejszych obszarach znajdujących się pod wpływem klimatu umiarkowanego bywa uprawiana araukaria chilijska (młode rośliny wymagają jednak ochrony przed mrozem)[6].

Araucaria luxurians na Nowej Kaledonii
Araucaria columnaris na Nowej Kaledonii
Araucaria heterophylla na wyspie Norfolk

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Zimozielone, wysokie drzewa (dorastają do 70 m[6]). Gałęzie wyrastają w regularnych okółkach[5]. Pąki są niepozorne - liście okrywają końce pędów. Młode drzewa są rozgałęzione od dołu. Z wiekiem pień się u dołu oczyszcza i starsze drzewa mają długi, nagi pień zakończony spłaszczoną koroną[7].
Liście 
Liścienie w liczbie od 2 do 4. Liście młodociane są igiełkowate, cienkie, ułożone są luźno i skrętolegle na pędzie. Dojrzałe liście są sztywne, łuskowate, jajowolancetowate lub szydlaste. Ściśle przylegają do siebie i są trwałe[7].
Kwiaty 
Rozdzielnopłciowe, kwiaty męskie i żeńskie rozmieszczone są na różnych roślinach (dwupienność). Męskie szyszki wyrastają na szczytach pędów pojedynczo lub w skupieniach. Składają się z wielu spiralnie ułożonych łusek z pylnikami (mikrosporangiami) składającymi się z 6–8 komórek[7]. Są wydłużone i osiągają znaczne rozmiary, np. u A. muelleri do 25 cm długości. Szyszki żeńskie są kuliste, okazałe i ciężkie (u A. bidwillii osiągają do 30 cm długości i 5 kg wagi[6]). Łuski w szyszkach żeńskich są spłaszczone i odłamują się po dojrzeniu. Na łuskach znajdują się przyrośnięte do nich pojedyncze zalążki[7].
Nasiona
Połączone z łuskami nasiennymi, wraz z którymi odpadają od osi szyszki. Na brzegu bywają lekko oskrzydlone[7].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty są wiatropylne. Szyszki dojrzewają w dopiero w drugim lub trzecim roku, po czym rozpadają się[5]. Nasiona kiełkują epigeicznie lub hipogeicznie[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to jeden z trzech współczesnych rodzajów z rodziny araukariowatych (Araucariaceae). Wyróżnia się w jego obrębie 19 gatunków łączonych w dwie sekcje[4]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. 2,0 2,1 2,2 Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-10-27].
  4. 4,0 4,1 Araucaria (ang.). W: The Plant List [on-line]. The Kew Gardens. [dostęp 2011-10-27].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 129. ISBN 83-01-05225-2.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 John Silba: Encyclopedia coniferae. Corvallis, Oregon, USA: Harold N. Moldenkeand, Alma L. Moldenke, 1986, s. 38, seria: Phytologia Memoirs.