Norfolk (terytorium)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Territory of Norfolk Island
Teratri of Norf'k Ailen[1]

Terytorium Wyspy Norfolk
Flaga Norfolku
Herb Norfolku
Flaga Norfolku Herb Norfolku
Dewiza: Inasmuch
Hymn: Pitcairn Anthem – Come ye Blessed
Położenie Norfolku
Język urzędowy angielski, norfuk
Stolica Kingston
Status terytorium terytorium zewnętrzne
Zależne od Australii
Głowa terytorium królowa Elżbieta II
W jej imieniu administrator Owen Walsh
Szef rządu szef ministrów Andre Nobbs
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

34,6 km²
0%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
232. na świecie
2128¹
61,5 osób/km²
Jednostka monetarna dolar australijski (AUD)
Rok utworzenia wydzielenie z Nowej Południowej Walii
1914
Strefa czasowa UTC +11:30
Kod ISO 3166 NF/NFK/574
Domena internetowa .nf
Kod telefoniczny +6723
Mapa Norfolku
¹ Dane szacunkowe podane za CIA The World Factbook [2]
Zobacz hasło Norfolk w Wikisłowniku

Wyspa Norfolk (Terytorium Wyspy Norfolk; ang.: Norfolk Island, Territory of Norfolk Island; norfolski (norfuk): Norfuk Ailen) – australijskie terytorium zależne składające się z wyspy Norfolk i dwóch mniejszych wysepek: Philip i Nepean. Położone jest na Morzu Fidżi, na Oceanie Spokojnym pomiędzy Australią, Nową Zelandią i Nową Kaledonią.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Norfolk jest tzw. terytorium zewnętrznym Australii. Zgodnie z Norfolk Island Act przyjętym w 1979 roku przez parlament Australii terytorium ma autonomię wewnętrzną. Rząd australijski jest reprezentowany przez administratora mianowanego przez gubernatora generalnego Australii.

Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego, dziewięcioosobowego parlamentu wybieranego w wyborach powszechnych. Spośród członków parlamentu wybierany jest czteroosobowy rząd zwany Radą Wykonawczą (Executive Council), na którego czele stoi premier (Chief Minister). Ze względu na brak partii politycznych, wszyscy członkowie parlamentu są bezpartyjni.

Stolicą terytorium jest osada Kingston, jednak część urzędów rządowych znajduje się poza nią, w sąsiednich osiedlach.

Od czasu do czasu odbywają się dyskusje odnośnie zmiany statusu terytorium, a pojawiające się propozycje z jednej strony sugerują wcielenie Norfolku do Australii jako kolejne terytorium wewnętrzne (takie jak Terytorium Jervis Bay), z drugiej zmniejszenie zależności i utworzenie z Norfolku wolnego państwa stowarzyszonego (status analogiczny do np. Niue).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Norfolku.

Norfolk jest wyspą wulkaniczną zbudowaną ze skał bazaltowych. Klifowe wybrzeże jest wysokie, dostępne tylko na niewielkim odcinku. Najwyższe wzniesienie, Mount Bates, osiąga wysokość 319 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 32 km.

Ludność Norfolk to potomkowie osadników z Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii oraz marynarzy ze statku "HMS Bounty" i kobiet z Tahiti.

Klimat zwrotnikowy morski, bardzo łagodny. Średnia roczna temperatura wynosi ok. +20 °C i waha się pomiędzy +10° a +30 °C, rzadko przekraczając te granice. Roczna suma opadów wynosi ok. 1400 mm.

Na wyspie nie istnieją jednostki podziału administracyjnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wyspa została odkryta w 1774 r. przez Jamesa Cooka. W 1788 wyspa została anektowana przez Wielką Brytanię i wcielona w skład kolonii Nowa Południowa Walia. Po aneksji na wyspie została założona kolonia karna, która funkcjonowała do 1814 r. Jej pierwszym komendantem został 6 marca 1788 r. Philip Gidley King - oficer marynarki brytyjskiej, później trzeci z kolej gubernator stanu Nowa Południowa Walia w latach 1800 - 1806.

Ponowne zasiedlenie wyspy nastąpiło w roku 1825, a w 1844 wyspa została przekazana kolonii Ziemia van Diemena (obecna Tasmania). Kolonia karna funkcjonowała do 1855 roku, po czym wyspa ponownie została opuszczona.

W 1856 roku wyspa została znów zasiedlona, tym razem przez potomków Tahitańczyków i buntowników z okrętu HMS Bounty, którzy przenieśli się tu z wyspy Pitcairn. W listopadzie tego roku Królowa Wiktoria ustanowiła z Norfolku oddzielną kolonię, która miała własne władze, tylko formalnie podległe gubernatorowi Nowej Południowej Walii. W 1896 autonomia kolonii została zlikwidowana, a na miejsce lokalnych władz został wprowadzony administrator mianowany przez gubernatora Nowej Południowej Walii.

W 1914 Norfolk został formalnie przejęty od Nowej Południowej Walii przez władze federalne jako terytorium zewnętrzne Australii, a w 1979 roku nadano mu szeroką autonomię.

Religia (2000)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Świadkowie Jehowy w Australii, w sekcji Świadkowie Jehowy na Norfolk.

Przypisy

  1. Norfolk Island Broadcasting Act 2001 – Norf’k Ailen Brordkaasen Aekt 2001 (ang.). Norfolk Island Government, 2013-03-26. [dostęp 2013-03-28].
  2. [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.

Wikimedia Commons