Babka ziemniaczana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Białoruska babka ziemniaczana
Wikimedia Commons

Babka ziemniaczana lub babka kartoflana – babka z utartych surowych ziemniaków wymieszanych ze skwarkami ze świeżo stopionego boczku lub słoniny, pikantnie przyprawionych i zapieczonych w piecu lub piekarniku na złocisto-brązowy kolor. Jest tradycyjną potrawą kuchni białoruskiej[1][2][3].

W Polsce ta ziemniaczana potrawa jest znana i popularna w północno-wschodnich krańcach, na Podlasiu i Suwalszczyźnie (podlaska lub suwalska babka ziemniaczana)[4][5][6]. Między innymi na Mazurach i na Śląsku babka ziemniaczana nazywana jest kartoflakiem[7][8][9][10][11]. Inne polskie nazwy tej potrawy to: bugaj[12], pyrczok[13], rejbak[14][15], rajbak, parepac, kajzer, kugiel[16].

Od kilkunastu lat corocznie w Supraślu odbywają się Mistrzostwa Świata w Pieczeniu Kiszki i Babki Ziemniaczanej[17][18].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach sowieckich (po 1964) na Białorusi babkę ziemniaczaną pieczono w uprzednio nagrzanym piecu w żeliwnym naczyniu zwanym czyhun(em) przez kilka godzin, co nadawało jej niepowtarzalny smak, zapach i konsystencję[19]. Garnek czyhun był węższy u dołu i rozszerzał się ku górze[19], co sprawiało, że po upieczeniu masa ziemniaczana miała kształt ściętego stożka. Upieczoną babkę ziemniaczaną krojono na duże kawałki i polewano na talerzu śmietaną lub sosem grzybowym[19]. Do podsmażonych na złoty kolor kawałków babki ziemniaczanej podawano porcję kiszonej kapusty[19].

„Zwykła babka ziemniaczana” (bez dodatku boczku lub słoniny) składała się ze startych ziemniaków oraz sporej porcji śmietany i jaj, doprawionych do smaku solą, pieprzem i startą cebulą[19].

Składniki[edytuj | edytuj kod]

Głównym składnikiem babki ziemniaczanej są surowe ziemniaki starte na tarce o drobnych otworach[20]. Do startych ziemniaków dodawany jest osobno usmażony boczek (pokrojony na kawałki) razem z posiekaną cebulą, które doprawia się solą i kminkiem[20]. Dodatkowo porcja surowej cebuli zostaje starta na tarce i wymieszana razem z ziemniakami, co zapobiega ich ściemnieniu[20].

W innych wersjach kulinarnych babki ziemniaczanej do masy ziemniaczanej dodawane jest jeszcze jajko, a całość doprawiana jest do smaku solą, pieprzem i majerankiem[21][22].

Pieczenie[edytuj | edytuj kod]

Po dokładnym wymieszaniu, ciasto z tartych ziemniaków przekłada się do żaroodpornego naczynia lub brytfanki i piecze w uprzednio nagrzanym piekarniku aż do zarumienienia[20]. Prawidłowo upieczona babka ziemniaczana ma kremową konsystencję w środku i złocisto-brązową chrupiącą skórkę na górze i na dole[21][23].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Gotowa potrawa ma kształt formy, w której była pieczona i charakterystyczny zapach pieczonych ziemniaków[4]. Z wierzchu ma złocisto-brązowy kolor, a w środku po przekrojeniu jest ciemnoszara z widocznymi kawałkami boczku[4]. Jest zaliczana do prostych i pożywnych potraw ziemniaczanych[4].

Występuje w licznych kulinarnych wariantach regionalnych, z różnymi dodatkami i sosami[4].

Babkę ziemniaczaną serwuje się na ciepło, można także ją także odsmażyć na patelni na drugi dzień[24].

Potrawę można podawać z maślanką, zsiadłym mlekiem lub polaną śmietaną[20][21].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Marta Turska: Internationalismen in der Fachsprache der Gastronomie und Kochkunst im ... (niem.). Peter Lang GmbH, 2009. [dostęp 2014-03-24].
  2. Mikołaj Rey i Paweł Bielawski: Przepis na prawdziwą białoruską babkę ziemniaczaną (pol.). Dzień Dobry TVN. [dostęp 2014-03-24].
  3. O plackach ziemniaczanych, babce kartoflanej i innych białoruskich smakołykach (pol.). KR/Biełsat TV. [dostęp 2014-03-24].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Lista produktów tradycyjnych województwa podlaskiego – babka ziemniaczana. minrol.gov.pl. [dostęp 2014-03-24].
  5. Karina Gawin: Podlaskie bezdroża – Egzotyka kulinarna (pol.). figeneration.pl, 2013. [dostęp 2014-03-24].
  6. Podlaska Kuchnia TV – babka ziemniaczana. [dostęp 2014-03-24].
  7. Kartoflak czyli śląska babka ziemniaczana (pol.). przyslijprzepis.pl. [dostęp 2014-03-25].
  8. Kartoflak mazurski (pol.). bistromama.pl. [dostęp 2014-03-25].
  9. Prace, Nummers 13-17 (pol.). Akademja umiejetnosci w Krakowie. Komisja etnograficzna, 1933. [dostęp 2014-03-26]. s. 78.
  10. Andrzej Kozioł: Polski słownik kuchenny i biesiadny (pol.). 2002. [dostęp 2014-03-26]. s. 106.
  11. Adam Chętnik: Pozywienie Kurpiów: Jadło i napoje zwykłe, obrzędowe i głodowe... (pol.). Nakładem Polskiej Akademji Umiejętności; skł. gł. w księg. Gebethnera i Wolffa, 1936. [dostęp 2014-03-26]. s. 78.
  12. Bugaj czyli baba ziemniaczana (pol.). videokuchnia.pl. [dostęp 2014-03-26].
  13. Przekrój, numery 26 do 52 (pol.). Krakowskie Wydawnictwo Prasowe, 2009. [dostęp 2014-03-26].
  14. Adam Kryński: Prace Filologiczne, Volume 22 (pol.). 1972. [dostęp 2014-03-26].
  15. Dorota Czyż: Obraz życia i kultury mieszkańców dawnej wsi łomżyńskiej utrwalony w słownictwie gwarowym (pol.). Łomżyńskie Tow. Nauk. im. Wagów, 2005. [dostęp 2014-03-26]. s. 46 i 47.
  16. Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, Volume 42 (pol.). Państwowe Wydawn., 2007. [dostęp 2014-03-26].
  17. Magdalena Kuźmiuk: Uroczysko 2013. Mistrzostwa Świata w Pieczeniu Kiszki i Babki Ziemniaczanej. [dostęp 2014-03-24].
  18. Święto babki ziemniaczanej w Supraślu (pol.). atrakcjepodlasia.pl. [dostęp 2014-03-24].
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 Andrzej Fiedoruk: Kresowy tygiel kulinarny. Kuchnia białoruska.. Zysk i S-ka, 2010, s. 122 do 124 i 139. ISBN 978-83-7506-590-9.
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 Belarus – babka ziemniaczana (ang.). talerka.ru. [dostęp 2014-03-24].
  21. 21,0 21,1 21,2 Polish potato babka recipe (ang.). trans-acting.eu. [dostęp 2014-03-24].
  22. Kuchnia Kresowa – białoruska babka ziemniaczana (pol.). kresy24.pl. [dostęp 2014-0-24].
  23. Olgasflavorfactory: Belarussian Potato Babka (ang.). olgasflavorfactory.com. [dostęp 2014-03-24].
  24. Babka kartoflana (pol.). vitalia.pl, 2014. [dostęp 2014-03-24].