Banan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Banan
Pokrój bananowców
Pokrój bananowców
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd imbirowce
Rodzina bananowate
Rodzaj banan
Nazwa systematyczna
Musa L.
Sp. Pl. 2: 1043. 1753
Synonimy

Musella (Franch.) C.Y.Wu

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Banan (Musa L.) – rodzaj roślin z rodziny bananowatych, obejmujący około 80 gatunków. Przedstawiciele są typowymi przedstawicielami flory międzyzwrotnikowej Azji, Afryki i Australii. Część gatunków dostarcza jadalnych owoców[2]. Słowo banan pochodzi prawdopodobnie od arabskiego słowa banan, co oznacza palec[3], lub afrykańskiego języka wolof, w którym rośliny te określa się mianem banaana[4].

Kwiat banana
Łodyga bananowca
Banany na bananowcu

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Nierozgałęziona.
Liście
Gęste pokrywy liściowe pokrywają łodygę. Na szczycie znajduje się pióropusz podługowatych i dużych liści.
Kwiaty
Zebrane w szczytowy, duży, zwisający kwiatostan złożony z kwiatów grzebieniastych. Zapylane są one przez ptaki lub nietoperze.
Owoce
Żółtawa, podłużna, do 20 cm długa, mączysta jagoda z twardymi nasionami (większość bananów uprawianych do celów kulinarnych nasion jednak nie posiada).

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Bananowce do prawidłowego rozwoju potrzebują klimatu ciepłego i wilgotnego. Wysoka jakość owoców zależy od dużej ilości wody i wysokiej temperatury, w związku z czym zasięg ich uprawy ogranicza izoterma 20 °C. Najlepsze wyniki osiąga się przy opadach wynoszących 120-150 mm miesięcznie. Wymagania glebowe roślin nie są duże, chronią glebę przed erozją.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja i podział według APWeb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny bananowatych (Musaceae), rzędu imbirowce (Zingiberales), kladu jednoliścienne (monocots) w obrębie Klad okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa imbirowe (Zingiberidae Cronquist ), nadrząd Zingiberanae Takht. ex Reveal, rząd imbirowce (Zingiberales Griseb.), rodzina bananowate (Musaceae Juss.). podrodzina Musoideae Eaton, plemię Museae Benth., rodzaj banan (Musa L.)[5].

Wybrane gatunki

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki, zwłaszcza banan zwyczajnyroślinami uprawianymi dla owoców. Główni producenci to: Indie, Brazylia, Ekwador, Filipiny, Chiny, Kostaryka, Izrael. Największymi krajami eksportującymi banany są: Ekwador, Kostaryka, Filipiny i Kolumbia, ich eksport stanowi w sumie ok. 2/3 światowego eksportu tych owoców.

Transport i przechowywanie[edytuj | edytuj kod]

Banany wymagają dalekiego transportu z miejsca gdzie są uprawiane do miejsca sprzedaży. Aby osiągnąć jak najdłuższą trwałość skórki, której wygląd decyduje o wartości handlowej owoców, zbiór bananów następuje przed osiągnięciem dojrzałości. Owoce wymagają ostrożnego traktowania, szybkiego transportu do portów, schłodzenia i transportu w chłodniach. Celem jest powstrzymanie bananów przed wydzielaniem etylenu, naturalnego środka powodującego ich dojrzewanie. Takie postępowanie umożliwia przechowanie i transport przez 3-4 tygodnie w temperaturze 13 °C. Po przybyciu na miejsce przeznaczenia banany trafiają do dojrzewalni - miejsca gdzie umieszczane są w temperaturze 17 °C i traktowane etylenem o niskim stężeniu. Po kilku dniach banany zaczynają dojrzewać i rozprowadzane są do docelowej sprzedaży. Niedojrzałe banany nie powinny być przechowywane w domowych lodówkach, ze względu na zbyt niską temperaturę, która szkodzi owocom. Dojrzałe banany mogą być przechowane w domowej chłodziarce przez kilka dni.

Dwutlenek węgla (który banany wytwarzają samoistnie) i sorbenty etylenu mogą wydłużyć trwałość owoców nawet w wyższych temperaturach. Efekt ten można wykorzystać pakując owoce w szczelny worek polietylenowy z dodatkiem absorbentu etylenu (np. nadmanganianu potasu). Zabieg ten wydłuża okres przechowywania do 3-4 tygodni bez potrzeby chłodzenia[6][7][8].

Wartość odżywcza[edytuj | edytuj kod]

Wartość odżywcza
Banany
(w 100g produktu bez skórki[9])
Wartość energetyczna
89 kcal = 373 kJ
Białka 1,1 g
Węglowodany 23 g
Tłuszcze 0,3 g
Błonnik 2,6 g
Witaminy
Witamina C 8,7 mg
Witamina B1 0,03 mg
Witamina B2 0,07 mg
Witamina B3 (PP) 0,67 mg
Witamina B5 0,33 mg
Witamina B6 0,37 mg
Witamina B11 0,002 mg
Witamina B12 0 mg
Witamina A 0,003 mg
Witamina D 0 mg
Witamina E 0,37 mg
Witamina K 0,0005 mg
Makroelementy
Fosfor 22 mg
Wapń 5 mg
Magnez 27 mg
Potas 358 mg
Sód 1 mg
Mikroelementy
Fluor 0,0022 mg
Żelazo 0,29 mg
Miedź 0,078 mg
Cynk 0,15 mg
Mangan 0,27 mg
Selen 0,001 mg

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-18].
  2. Szczepan Pieniążek: Sadownictwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976.
  3. Dan Keppel, Banana, Hudson Street Press, 2008; s. 44
  4. Banana (ang.). W: Merriam-Webster [on-line]. [dostęp 2011-09-17].
  5. Crescent Bloom: Musa (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 18 grudnia 2008].
  6. Scott, KJ, McGlasson, WB, Roberts, EA. Potassium permanganate as an ethylene absorbent in polyethylene bags to delay ripening of bananas during storage. „Australian Journal of Experimental Agriculture”. 10 (43), s. 237-240, 1970. doi:10.1071/EA9700237. 
  7. KJ Scott, JR Blake, G Strachan, BLTugwell, WB McGlasson. Transport of Bananas at Ambient Temperatures using Polyethylene Bags. „Tropical Agriculture”. 48, s. 163–165, 1971. 
  8. KJ Scott, S Gandanegara. Effect of Temperature on the Storage Life of bananas Held in Polyethylene Bags with an Ethylene Absorbent. „Tropical Agriculture”. 51, s. 23–26, 1974. 
  9. Search the USDA National Nutrient Database for Standard Reference ("Bananas, raw ") (ang.). U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, Nutrient Data Laboratory, 2010. [dostęp 2011-05-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło banan w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bananie