Boguszów-Gorce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boguszów-Gorce
Ratusz w Boguszowie-Gorcach – najwyżej położony w Polsce
Ratusz w Boguszowie-Gorcach – najwyżej położony w Polsce
Herb Flaga
Herb Boguszowa-Gorców Flaga Boguszowa-Gorców
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat wałbrzyski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja wałbrzyska
Data założenia 1973
Prawa miejskie Boguszów 1499, Gorce 1962
Burmistrz Waldemar Kujawa
Powierzchnia 27,02 km²
Wysokość 520-750 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

16 590
603 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 58-370 do 58-372
Tablice rejestracyjne DBA oraz DB
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Boguszów-Gorce
Boguszów-Gorce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Boguszów-Gorce
Boguszów-Gorce
Ziemia 50°45′22″N 16°12′18″E/50,756111 16,205000Na mapach: 50°45′22″N 16°12′18″E/50,756111 16,205000
TERC
(TERYT)
5020121011
Urząd miejski
pl. Odrodzenia 1
58-370 Boguszów-Gorce
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Boguszów-Gorce w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Boguszów-Gorce (Boguszów: niem. Gottesberg; Gorce: niem. Rothenbach) – miasto i gmina w Sudetach, na Dolnym Śląsku, w południowej części województwa dolnośląskiego, w powiecie wałbrzyskim.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto liczyło 16 590 mieszkańców[1]. Od 2013 jest to największe miasto powiatu wałbrzyskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Boguszów-Gorce na mapie powiatu wałbrzyskiego

Leży na pograniczu Gór Wałbrzyskich i Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 27,02 km²[2]. Miasto stanowi 5,25% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002 Boguszów-Gorce ma obszar 27,01 km², w tym: użytki rolne: 42% użytki leśne: 41%[3].

Graniczy z:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto w dzisiejszej postaci powstało w 1973 z połączenia czterech odrębnych miejscowości: miasta Boguszów, miasta Gorce, osiedla miejskiego Kuźnice Świdnickie oraz wsi Stary Lesieniec.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół polskokatolicki pw. św. Pawła

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • miasto
  • kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, gotycko-barokowy, wzniesiony w 1535 r. i przebudowany w 1723 r.; jednonawowy, na planie krzyża, ze sklepieniem kolebkowym
  • dawny kościół ewangelicki, barokowy, z lat 1770-75, z późniejszą klasycystyczną wieżą (początek XIX wieku); jednonawowy, z mansardowym dachem i bogatym wystrojem barokowym; jeden z najcenniejszych zabytków miasta, wzniesiony w stylu chłodnego, protestanckiego baroku pruskiego; po 1945 pełnił funkcję sali sportowej i magazynu, a następnie nieużytkowany i niezabezpieczony popadał w ruinę, w 2011 roku za symboliczną kwotę 2 tys. zł kupiła go gmina zielonoświątkowców, ul. Kasprzaka 13
  • kościół starokatolicki, obecnie kościół polskokatolicki pw. św. Pawła Apostoła, neogotycki, wzniesiony w latach 1900-1904, ul. Adama Mickiewicza 2
  • barokowy ratusz z l. 1723-37, przebudowany w drugiej połowie XIX wieku, pl. Odrodzenia 1 – Rynek
  • dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 9, z końca XVIII w., przebudowany w XIX w.
  • dom cechu gwarków, ob. dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 31, z 1870 r.
  • dom mieszkalny z końca XVIII w., ul. Fornalskiej 37
  • dom Diakonistek z drugiej połowy XVIII wieku, ul. Kasprzaka 7
  • dom kantora, kościół ewangelicki, ul. Marksa 2, z 1753 r.
  • szyb „Józef” – wieża nadszybowa, z 1926 r., Kuźnice
  • zespół powierzchni szybu „Witold”, z 1914 r.:
    • nadszybie, budynek łaźni
    • maszynownia szybu i hala kompresorów, Gorce

inne zabytki wg gminnej ewidencji zabytków[5]:

  • były klasztor Sióstr Elżbietanek z 1903 r.ul,. Władysława Jagiełły 4
  • stajnie z częścią mieszkalną z 1870/1893 r., ul. Kolejowa 33
  • siedziba Bractwa Strzeleckiego z końca XIX w., ob. bud. produkcyjny ZPO Rafio, ul. 1 Maja 55
  • hotel z salą koncertową z 1908 r., ob. bud. biurowo-prod. ZPO Rafio, ul. Kolejowa 13
  • dworzec kolejowy Boguszów Gorce z 1874 r., przebudowany 1924 r., ul. Dworcowa 6
  • dworzec kolejowy Boguszów Gorce Zachód z przełomu XIX i XX w., Gorce
  • kościół ewangelicki, ob. polskokatolicki z pocz. XX w., ul. Tadeusza Kościuszki (Gorce) – należy do parafii św. Pawła Apostoła
  • kościół paraf. pw. Niepokalanego Pocz. NMP z 1914–1917 r., Kuźnice
  • plebania z 1916 r. (ul. Żeromskiego 23, Kuźnice
  • kaplica mszalna pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa i dom mieszkalny z pocz. XX wieku, ul. Górnicza 31, Kuźnice
  • willa Treutla z przełomu XIX i XX w., obecnie Nadleśnictwo Wałbrzych, ul. Miła 2, Kuźnice
  • kościół pomocniczy pw. Św. Barbary z 1922 r., Stary Lesieniec
  • ruiny wieży Bismarcka

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 29 listopada 2006[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 16815 100 8798 52,3 8017 47,7
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
844,6 325,7 296,8

Urodzeni w Boguszowie-Gorcach[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Boguszowie-Gorcach do początku lat 90. wydobywano węgiel kamienny oraz baryt. Na terenie Boguszowa-Gorców[7] istniały dwie kopalnie należące do Kopalni Węgla Kamiennego Victoria. Były to szyby Witold (Gorce) i Barbara (Kuźnice Świdnickie) oraz kopalnia wydobywająca baryt: Baryt (Boguszów). Tradycje miejskie związane z wydobyciem surowców były kontynuowane przez setki lat począwszy od roku 1499 do 1994, okres prawie 500 lat ciągłego wydobycia zakończył się wraz z decyzją Ministra Skarbu Państwa o zamknięciu kopalń. Główną gałęzią gospodarki w Boguszowie-Gorcach są przede wszystkim usługi, lecz większość mieszkańców Boguszowa-Gorców znajduje zatrudnienie poza obszarem gminy, m.in. w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej.

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Lista szkół w Boguszowie-Gorcach[8]:

  • Szkoły podstawowe
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 z oddziałami przedszkolnymi
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6
  • Publiczne Gimnazjum nr 1
  • Zespół Szkół Samorządowych (Gorce)
    • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 z oddziałami przedszkolnymi
    • Publiczne Gimnazjum nr 2

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Boguszowie-Gorcach działają trzy kluby sportowe:

  • Górnik Boguszów-Gorce – klub piłkarski, w sezonie 2011/2012 drużyna bierze udział w rozgrywkach klasy okręgowej[9], przy klubie działa też sekcja bularska.
  • SKF „Sudety Petanque Boguszów-Gorce” – klub pétanque, w 2012 roku w II lidze Polskiej Federacji Pétanque[10][11][12]
  • Szczyt Boguszów-Gorce – reaktywowany klub piłkarski z sekcją koszykarską.

W miejscowości działa Ośrodek Sportowo-Rekreacyjny „Góra Dzikowiec” z wyciągiem krzesełkowym i trasą narciarską.

Miasto co roku jest organizatorem ultramaratonu "Sudecka Setka".

W roku 2012 w mieście zorganizowane zostały mistrzostwa Polski juniorów w petanque. Podczas tego turnieju padł oficjalny rekord Polski w strzale precyzyjnym. Zdobył go zawodnik KSP Jedlina-Zdrój Sergiusz Gądek[13].

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa Boguszów-Gorce

Boguszów-Gorce jest położony wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 367, na trasie z Wałbrzycha do Jeleniej Góry. Przez miasto przebiega linia kolejowa z Wrocławia do Jeleniej Góry, która zapewnia połączenia m.in. z Wrocławiem, Wałbrzychem, Jelenią Górą i Marciszowem[16]. Istnieją tu trzy stacje kolejowe – Boguszów-Gorce Wschód (w Kuźnicach Świdnickich), Boguszów-Gorce (w Boguszowie) i Boguszów-Gorce Zachód (w Gorcach). Do 2004 r. istniało połączenie kolejowe z Lubawką[17]. Połączenie kolejowe z Mieroszowem i dalej z Meziměstí również zostało zawieszone[18].

Do Boguszowa-Gorców kursują autobusy komunikacji miejskiej z Wałbrzycha[19][20]. Do miejscowości można dostać się także prywatnymi mikrobusami, które jeżdżą na trasach Wałbrzych – Boguszów-Gorce, Wałbrzych – KuźniceStary Lesieniec oraz Boguszów – Kuźnice – Stary Lesieniec.

Miasta partnerskie[21][edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. – wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2012. [dostęp 7 sierpnia 2012].
  2. i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. , 20 sierpnia 2010. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 20.10.2012]. s. 186.
  5. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu: Wykaz zabytków ujętych w rejestrze zabytków i ewidencji zabytków. Załącznik do studium zagospodarowania przestrzennego. Boguszów-Gorce. [dostęp 27 sierpnia 2012].
  6. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Jedyna obowiązująca postać dopełniacza w języku ogólnopolskim to Boguszowa-Gorców. Ludność miejscowa używa formy dopełniacza Boguszowa-Gorc – jest to regionalizm fleksyjny. Por. Wielki słownik ortograficzny PWN Poradnia językowa PWN.
  8. Szkoły, przedszkola. boguszow-gorce.pl. [dostęp 4 lutego 2014].
  9. Skarb – Górnik Boguszów-Gorce. 90 minut. [dostęp 2011-08-28].
  10. Klubowe Mistrzostwa Polski – Liskowiak Lisków najlepszy w kraju (pol.). petanque.net, 2011-07-11. [dostęp 2011-08-28].
  11. Kluby zrzeszone w Polskiej Federacji Petanque (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2011].
  12. Klubowe Mistrzostwa Polski Polskiej Federacji Petanque (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2011].
  13. Relacja z Mistrzostw Polski Juniorów w Petanque 2012 (pol.). [dostęp 15 stycznia 2014].
  14. Sala Królestwa, ul. Krakowska 5a.
  15. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  16. Rozkład stacyjny dla stacji Boguszów Gorce (pol.). [dostęp 27 czerwca 2012].
  17. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 27 czerwca 2012].
  18. Mieroszów – komunikacja (pol.). [dostęp 27 czerwca 2012].
  19. walbrzych.naszemiasto.pl: Wałbrzych: linia autobusowa nr 2 do Boguszowa-Gorc jest potrzebna!, dostęp: 29.09.2014
  20. ŚKA Wabrzych: Rozkład jazdy i mapa komunikacyjna ZDKiUM Wałbrzych, dostęp: 29.09.2014
  21. Lista miast partnerskich na oficjalnej stronie Boguszowa-Gorców (pol.). [dostęp 27 czerwca 2012].