Białe Miasto (Tel Awiw)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Białe Miasto Tel-Awiwa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Zina.jpg
Kraj  Izrael
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, IV
Charakterystyka #1096
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2003
na 27. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Tel Awiwu
Mapa lokalizacyjna Tel Awiwu
Białe Miasto Tel-Awiw
Białe Miasto Tel-Awiw
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Białe Miasto Tel-Awiw
Białe Miasto Tel-Awiw
Ziemia 32°04′40″N 34°46′26″E/32,077778 34,773889Na mapach: 32°04′40″N 34°46′26″E/32,077778 34,773889
Tel Aviv White City WHS.svg
Muzeum Bauhausu w Tel Awiwie


Białe Miasto (hebr. העיר הלבנה, Ha-Ir HaLevana) odnosi się do zgrupowania prawie 5 tys. budynków wzniesionych w stylu Bauhaus i międzynarodowym w mieście Tel Awiw-Jafa w Izraelu. Zostały one wybudowane w latach 30. XX wieku przez żydowskich architektów, którzy uciekli do Palestyny z nazistowskich Niemiec. W Tel Awiwie znajduje się największa na świecie ilość budynków wybudowanych w tym stylu. Zespół miejski Białego Miasta Tel Awiwu został umieszczony w 2003 na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, jako największe na świecie skupisko budynków modernistycznych[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tel Awiw został założony przez Żydów, którzy uciekając od ciasnoty i fatalnych warunków sanitarnych panujących w arabskiej Jaffie założyli pośród wydm dwa nieduże osiedla mieszkaniowe: Neve Tzadek (1886) i Neve Shalom (1890). Ich ambicją stało się stworzenie dużego miasta. Do stworzenia projektu zaproszono kilku urbanistów, którzy mieli wzorować się na angielskim mieście-ogrodzie. Ostatecznie wybrano rozwiązanie zaproponowane przez prof. Borisa Schatza[2].

Wczesna zabudowa Tel Awiwu składała się w większości z jednopiętrowych domów z dachami z czerwoną dachówką (wzniesionych w europejskim stylu). Pierwsze osiedle Neve Tzadek składało się z dwupiętrowych domów wzniesionych z piaskowca[1]. Szybki wzrost populacji miasta na początku XX wieku wymusił nieco chaotyczny rozwój miasta. Na przykład Allenby St., planowaną jako główną arterię w mieście biegnącą na osi północ-południe, skierowano w stronę wybrzeża tylko po to, aby ułatwić dojazd do nadmorskich kawiarenek[2]. W 1925 Patrick Geddes stworzył generalny plan rozbudowy miasta, oparty na strukturze nowoczesnych tras komunikacyjnych i zielonych bulwarów. Plan przyjęła w 1925 Rada Miejska pod przewodnictwem Meira Dizengoffa. Dwu i trzypiętrowe budynki wkomponowano wówczas w otoczenie zielonych bulwarów i publicznych parków. By zadośćuczynić symbolice żydowskiej, nową dzielnicę Neve Shanan zaprojektowano w kształcie siedmioramiennej menory[2].

W latach 20. i 30. do Palestyny napłynęli liczni żydowscy architekci, którzy uciekali z hitlerowskich Niemiec. Przyczynili się oni do powstania liczącego ponad 3 tys. budynków centrum Tel Awiwu. Wszystkie te budynki wzniesiono zgodnie z zasadami architektury szkoły Bauhaus i architekta Le Corbusiera. Obecnie w mieście znajduje się ponad 5 tys. budynków, wybudowanych w stylu Bauhaus[3].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Centrum Bauhaus organizuje dwa razy w tygodniu wycieczki z przewodnikiem, podczas których można poznać zabytki oraz architekturę Białego Miasta[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 UNESCO: The White City of Tel Aviv (ang.). [dostęp 19 października 2009].
  2. 2,0 2,1 2,2 Andrew Humphreys, Neil Tilbury: Praktyczny przewodnik: Izrael i terytoria palestyńskie. Wyd. 3. Bielsko-Biała: Pascal, 2000, s. 238-239. ISBN 8387696889. (pol.)
  3. Martin Wein, Emory University: Green, White or Black City? (ang.). [dostęp 21 maja 2008].
  4. Shaul: Zwiedzanie Placu Dizengoff (hebr.). W: YnetNews [on-line]. 2 czerwca 2004. [dostęp 19 kwietnia 2010].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]