Białe Miasto (Tel Awiw)
Na mapach: 32°04′40″N 34°46′26″E / 32.077777777778, 34.773888888889
| Białe Miasto Tel-Awiwa |
|
| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
 |
|
| Kraj |  Izrael |
| Typ | kulturowe |
| Spełniane kryterium | II, IV |
| Charakterystyka | #1096 |
| Regionb | Europa i Ameryka Północna |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę | 2003 na 27. sesji |
| a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO |
|
Białe Miasto (hebr. העיר הלבנה, Ha-Ir HaLevana) odnosi się do zgrupowania prawie 5 tys. budynków wzniesionych w stylu Bauhaus i międzynarodowym w mieście Tel Awiw-Jafa w Izraelu. Zostały one wybudowane w latach 30. XX wieku przez żydowskich architektów, którzy uciekli do Palestyny z nazistowskich Niemiec. W Tel Awiwie znajduje się największa na świecie ilość budynków wybudowanych w tym stylu. Zespół miejski Białego Miasta Tel Awiwu został umieszczony w 2003 na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, jako największe na świecie skupisko budynków modernistycznych[1].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Tel Awiw został założony przez Żydów, którzy uciekając od ciasnoty i fatalnych warunków sanitarnych panujących w arabskiej Jaffie założyli pośród wydm dwa nieduże osiedla mieszkaniowe: Neve Tzadek (1886) i Neve Shalom (1890). Ich ambicją stało się stworzenie dużego miasta. Do stworzenia projektu zaproszono kilku urbanistów, którzy mieli wzorować się na angielskim mieście-ogrodzie. Ostatecznie wybrano rozwiązanie zaproponowane przez prof. Borisa Schatza[2].
Wczesna zabudowa Tel Awiwu składała się w większości z jednopiętrowych domów z dachami z czerwoną dachówką (wzniesionych w europejskim stylu). Pierwsze osiedle Neve Tzadek składało się z dwupiętrowych domów wzniesionych z piaskowca[1]. Szybki wzrost populacji miasta na początku XX wieku wymusił nieco chaotyczny rozwój miasta. Na przykład Allenby St., planowaną jako główną arterię w mieście biegnącą na osi północ-południe, skierowano w stronę wybrzeża tylko po to, aby ułatwić dojazd do nadmorskich kawiarenek[2]. W 1925 Patrick Geddes stworzył generalny plan rozbudowy miasta, oparty na strukturze nowoczesnych tras komunikacyjnych i zielonych bulwarów. Plan przyjęła w 1925 Rada Miejska pod przewodnictwem Meira Dizengoffa. Dwu i trzypiętrowe budynki wkomponowano wówczas w otoczenie zielonych bulwarów i publicznych parków. By zadośćuczynić symbolice żydowskiej, nową dzielnicę Neve Shanan zaprojektowano w kształcie siedmioramiennej menory[2].
W latach 20. i 30. do Palestyny napłynęli liczni żydowscy architekci, którzy uciekali z hitlerowskich Niemiec. Przyczynili się oni do powstania liczącego ponad 3 tys. budynków centrum Tel Awiwu. Wszystkie te budynki wzniesiono zgodnie z zasadami architektury szkoły Bauhaus i architekta Le Corbusiera. Obecnie w mieście znajduje się ponad 5 tys. budynków, wybudowanych w stylu Bauhaus[3].
Turystyka [edytuj]
Centrum Bauhaus organizuje dwa razy w tygodniu wycieczki z przewodnikiem, podczas których można poznać zabytki oraz architekturę Białego Miasta[4].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 UNESCO: The White City of Tel Aviv (ang.). [dostęp 19 października 2009].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Andrew Humphreys, Neil Tilbury: Praktyczny przewodnik: Izrael i terytoria palestyńskie. Wyd. 3. Bielsko-Biała: Pascal, 2000, s. 238-239. ISBN 8387696889. (pol.)
- ↑ Martin Wein, Emory University: Green, White or Black City? (ang.). [dostęp 21 maja 2008].
- ↑ Shaul: Zwiedzanie Placu Dizengoff (hebr.). W: YnetNews [on-line]. 2 czerwca 2004. [dostęp 19 kwietnia 2010].
Galeria [edytuj]
-
-
Białe Miasto Tel Awiw
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
- UNESCO, Nomination file, World Heritage Centre
- Artlog: Bauhaus in Tel Aviv
- Site by Tel Aviv Municipality
- Photo gallery of Bauhaus style houses in Tel Aviv
- Bibliographies in Hebrew prepared by the Beit Ariela library: articles, books
|
|||||||
