Menora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Menora w herbie Izraela.
Menora
Menora – żydowski świecznik
Menora – żydowski świecznik
Relief z Łuku Tytusa: pochód z trofeami zdobytymi w Jerozolimie m.in. menora ze zniszczonej świątyni Salomona.

Menora (hebr. מנורה) – siedmioramienny kandelabr, symbol Izraela umieszczany na paszportach, urzędach państwowych, etc.; ozdobny świecznik używany przez Żydów w Przybytku i Świątyni Jerozolimskiej; jeden z najstarszych symboli narodu żydowskiego. Według tradycji symbolizuje krzew gorejący, który zobaczył Mojżesz na górze Synaj. Jedna z najstarszych menor w Europie znajduje się w Kołobrzegu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku była tylko jedna menora, zrobiona dokładnie według instrukcji Mojżesza. Została wykonana ze złota, podobnie jak wszystkie instrumenty służące do jej obsługi. Stawiano ją przed Arką Przymierza w Przybytku, a następnie w Świątyni. Księga Wyjścia 25:31-40 zawiera instrukcję budowy menory[1]:

Zrobisz ten świecznik ze szczerego złota. Z tej samej bryły wykujesz świecznik wraz z jego podstawą i jego trzonem; jego kielichy, pąki i kwiaty będą z jednej bryły. Sześć ramion będzie wychodzić z jego boków; trzy ramiona świecznika z jednego jego boku i trzy ramiona świecznika z drugiego jego boku. Trzy kielichy kształtu kwiatów migdałowych z pąkami i kwiatami będą na jednym ramieniu, i trzy kielichy z pąkami i kwiatami kształtu kwiatów migdałowych – na drugim ramieniu. Tak będzie na sześciu ramionach wychodzących ze świecznika. Na świeczniku zaś będą cztery kielichy kształtu kwiatów migdałowych z pąkami i kwiatami. A pąk jeden będzie pod dwoma wychodzącymi z niego ramionami z jednej bryły i pąk jeden pod dwoma ramionami świecznika z jednej bryły. Tak pod sześcioma ramionami wychodzącymi ze świecznika. Pąki te i ramiona będą wychodzić z samego świecznika i będą z jednej bryły szczerego złota. I uczynisz siedem lamp, i ustawisz te lampy w ten sposób, ażeby oświecały tę stronę, która jest przed nimi. Szczypce też i naczynia do knotów uczynisz ze szczerego złota. Z talentu szczerego złota należy wykonać świecznik i wszystkie przybory należące do niego. Uważaj zaś pilnie, aby go wykonać według wzoru, jaki zobaczyłeś na górze.

Po zdobyciu Jerozolimy przez Rzymian została przeniesiona do Rzymu jako łup wojenny (wydarzenie utrwalone jako płaskorzeźba na Łuku Tytusa). Menorę umieszczono w rzymskiej Świątyni Pokoju.

Według tradycji, po złupieniu Rzymu przez Wandalów w 455 została wywieziona do Kartaginy[2], następnie w 534 do Konstantynopola, by powrócić do Jerozolimy jako dar cesarza Justyniana. Zaginęła w nieznanych okolicznościach.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W większości synagog na całym świecie znajdują się repliki menory. Dodatkowo, w synagogach znajdują się ciągle świecące lampy stojące przed aron ha-kodesz (popularnie zwaną arką), gdzie przechowywane są zwoje Tory. Noszą one nazwę Ner tamid i reprezentują ciągle świecące lampy menory w czasach Świątyni.

Dokładna replika Menory z okresu II Świątyni została wykonana w Instytucie Świątyni w Jerozolimie i ustawiona 6 grudnia 2007 r. niedaleko Ściany Płaczu.

Menora znajduje się także w herbie Izraela.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Biblia Tysiąclecia. Poznań-Warszawa: 1971, s. 90.
  2. Edward Gibbon: The History of the Decline and Fall of the Roman Empire; vol 7, chapter XLI (ang.). [dostęp 1 lutego 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons