Megiddo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy parku narodowego w Izraelu. Zobacz też: kibuc Megiddo.
Park Narodowy Megiddo
Tel megido.JPG
Tell Megiddo
Położenie Dystrykt Północny,  Izrael
Siedziba kibuc Megiddo
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Park Narodowy Megiddo
Park Narodowy Megiddo
Ziemia 32°35′06″N 35°11′03″E/32,585000 35,184167Na mapach: 32°35′06″N 35°11′03″E/32,585000 35,184167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa parku
Portal Portal Ochrona środowiska

Megiddo (hebr. מגידו), także Tell el-Mutesellim (arab. ‏تل المتسلم‎) – stanowisko archeologiczne znajdujące się na terenie dzisiejszego parku narodowego w Izraelu, obejmujące ruiny starożytnego miasta z XVIII-VI wieku p.n.e., uznawane za jedno z najbardziej imponujących stanowisk archeologicznych. Przez żydów nazywane Tell Megiddo (pol. Wzgórze Megiddo). W 2005 roku obszar został zarejestrowany wraz z ruinami miast Chacor i Beer Szewy na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Mapa ilustrująca położenie Megiddo między Doliną Jezreel, płaskowyżem Menassesa i równiną nadmorską

Wzgórze z ruinami miasta Megiddo jest położone na wysokości 155 metrów n.p.m., na granicy Doliny Jezreel i płaskowyżu Menassesa w Dolnej Galilei. Z okolicznych wzgórz spływają strumienie Megiddo (na północny zachód od wzgórza) i Keini (na południe). Na południowy zachód od wzgórza jest położony kibuc Megiddo.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Megiddo
Model z okresu XV w. p.n.e.
Model z okresu XV w. p.n.e.
Biblijne tell - Megiddo, Chacor, Beer Szewaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
JPF-TelMegiddo.JPG
Kraj  Izrael
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, III, IV, VI
Charakterystyka #1108
Regionb Azja
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2005
na 29. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych

Tutejsze wzgórze zajmuje strategiczną pozycję, która umożliwia kontrolowanie głównego przejścia między górami Karmel i Manassesa, którym przechodził starożytny szlak handlowy, będący zachodnią nadmorską odnogą szlaku Via Maris, łączącego Egipt z Asyrią. Poniżej wzgórza była położona żyzna Dolina Jezreel. Takie strategiczne położenie powodowało, że już od najdawniejszych czasów znajdowały się tutaj ludzkie siedliska. Strona kontrolująca wzgórze posiadała silną pozycję i mogła czerpać wpływy z handlu. W dolinie poniżej dochodziło do historycznych bitew.

Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z chalkolitu z IV tysiąclecia p.n.e. W owym czasie istniała tutaj niewielka wioska. Na początku III tysiąclecia p.n.e. (epoka brązu) Megiddo było już miastem otoczonym murami obronnymi. Domy były położone przy utwardzonych ulicach, które z czasem wyposażono w kanalizację[1]. W następnych wiekach miasto było kilkakrotnie niszczone i odbudowywane, aż w pierwszej połowie II tysiąclecia p.n.e. stało się jednym z centrów administracyjnych Egiptu. W XX wieku p.n.e. Megiddo było warownym miastem z bogatą świątynią. Po kolejnej przebudowie miasta zauważalne jest wyodrębnienie się władzy świeckiej od religijnej - powstał pałac w pobliżu bramy miejskiej. Prace archeologiczne odkryły między innymi tzw. "wyżynę" kananejską - wielki kopiec o charakterze kultowym (XIX wiek p.n.e.), system zaopatrzenia miasta w wodę, mury obronne wraz z bramami, zbudowane w podobny sposób jak w Gezer i Chacor, rzeźby z kości słoniowej (pochodzące z Egiptu i Lewantu)[1].

Na początku XV wieku p.n.e. miasto weszło w koalicję z Kananejczykami, którzy mieli wsparcie militarne imperium Mitanni. W 1478 roku p.n.e. Megiddo otwarcie wystąpiło przeciwko władzy egipskiej. Doszło wówczas do bitwy pod Megiddo, w której wojska faraona Totmesa III rozbiły koalicję książąt syryjskich. Samo miasto zostało zdobyte i zniszczone[2]. Około 1350 roku p.n.e. miasto zostało ponownie zniszczone i odbudowane. W połowie XII wieku p.n.e. na tutejsze wybrzeża zaczęły napływać Ludy Morza, za których sprawą Megiddo zostało zniszczone i przez kolejne stulecie pozostawało opuszczone[3]. Mniej więcej w połowie XI wieku p.n.e. Megiddo było ponownie warownym miastem, zamieszkanym przez Filistynów. W drugiej połowie X wieku p.n.e. zostało splądrowane przez egipskie wojska faraona Szeszonka I, który jednak szybko wycofał się z tego obszaru[4]. Po odbudowie weszła w skład zjednoczonego królestwa Izraela. Za panowania króla Salomona w IX wieku p.n.e. miasto zostało rozbudowane. Zajmowało powierzchnię około 6 hektarów i było otoczone potężnymi murami o szerokości 3,5 metrów i wysokości 6 metrów. Pusta przestrzeń pozostawiona we wnętrzu murów, służyła jako magazyny. Po rozpadzie królestwa, Megiddo weszło w skład północnego Królestwa Izraela. Za panowania króla Omri wybudowano nową bramę obronną, a z czasów króla Achaba pochodzą stajnie. Około 835 roku p.n.e. Królestwo Izraela najechał asyryjski król Chazael, który zniszczył Megiddo i całe północne królestwo Izraela. Następni królowie izraelscy zręcznie odzyskali utracone terytorium i rozpoczęli odbudowę zniszczonej twierdzy. Wybudowano w niej olbrzymie stajnie, mogące pomieścić nawet kilkaset koni. Rozbudowując fortyfikacje wykopano głęboki tunel podziemny umożliwiający dostęp do źródeł wody[5]. Po śmierci króla Jeroboam II doszło do wewnętrznej walki o władzę, dzięki czemu Asyryjczycy z łatwością podbili Izrael. W 734 roku p.n.e. Megiddo zostało zdobyte, jednak tym razem nie zniszczono go. Miasto zostało przekształcone w nowe centrum asyryjskiej administracji, a tutejsze stajnie koni były siedzibą elitarnej jednostki jazdy asyryjskiej. Prowadziła ona wojny z położonym na południu Królestwem Judy. Podczas panowania króla judzkiego Jozjasza doszło do załamania potęgi Asyrii. Jozjasz podjął próbę powstrzymania Egiptu przed zajęciem obszarów dawnego północnego Królestwa Izraela i zastąpił drogę wojskom faraona Necho II pod Megiddo w 609 roku p.n.e. Bitwa pod Megiddo zakończyła się klęską, a sam król poległ. Miasto Megiddo zostało zniszczone i nigdy już nie odzyskało swojej świetności[6]. Pod koniec IV wieku p.n.e. wojska macedońsko-greckie podbiły Azję Mniejszą, Syrię i Fenicję. Aleksander Macedoński założył w Megiddo nowe miasto, było ono jednak położone poza starożytnym Tell Megiddo. W kolejnych wiekach miejsce to było opuszczone, a jedyną osadą była pobliska arabska wioska. Dopiero w latach 1903-1905 w Megiddo przeprowadzono pierwsze prace archeologiczne, które nadzorował Gottlieb Schumacher.

Podczas I wojny światowej okolica stała się widownią kolejnej bitwy pod Megiddo. Wojska brytyjskie złamały opór Turków i przejęły kontrolę nad Palestyną. W latach 1925-1939 prace archeologiczne w Megiddo prowadzili archeolodzy z University of Chicago. Od 1960 roku wykopaliska prowadził Izrael Finkelstein i David Usiszkin. Kiedy w 1964 roku papież Paweł VI odwiedził Ziemię Świętą, ze względu na znaczenie Megiddo dla judaizmu i chrześcijaństwa, wybrał to miejsce na spotkanie z prezydentem Izraela Zalmanem Szazar i premierem Lewi Eszkolem.

Dla ochrony parku archeologicznego utworzono Park Narodowy Megiddo. Miejsce to zostało w 2005 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO (wraz z ruinami miast Chacor i Beer Szewy)[7].

Znaczenie religijne[edytuj | edytuj kod]

Nowy Testament używa nazwy tego miasta jako symbolu dla ostatniej bitwy: Har-Magedon, „wzgórze Megiddo”[a].

Park narodowy[edytuj | edytuj kod]

Park narodowy obejmuje obszar wzgórza Tell Megiddo z ruinami starożytnego miasta, które jest wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W tutejszym muzeum można zobaczyć makietę starożytnego miasta z audiowizualną prezentacją. Ze wzgórza roztacza się panorama na Dolinę Jezreel. Dużą atrakcją jest podziemny tunel.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Czas zwiedzania parku wynosi około 1-2 godziny. Jest tutaj sklep z pamiątkami oraz bar. Teren parku jest dostępny dla osób niepełnosprawnych[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zobacz: Apokalipsa świętego Jana 16:16 : „I zgromadziły ich na miejsce, zwane po hebrajsku Har-Magedon.” Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Paul G. Bahn: Archeologia - Przewodnik. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo "Arkady" Sp. z o.o., 2006, s. 332. ISBN 83-213-4293-0.
  2. Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Jerozolima i Ziemia Święta. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 180. ISBN 978-837-575-640-1.
  3. Miloš Bič: Stopami dávných věků. Mezi Nilem a Tigridem. Praga: Vyšehrad, 1979, s. 82.
  4. Objevování Bible. Svatá Písma Izraele ve světle moderní archeologie. Praga: Vyšehrad, 2007, s. 148-150. ISBN 978-80-7021-869-3.
  5. Objevování Bible. Svatá Písma Izraele ve světle moderní archeologie. Praga: Vyšehrad, 2007, s. 167-173, 188-193. ISBN 978-80-7021-869-3.
  6. Dzieje państwa judzkiego do niewoli babilońskiej. W: Alfred Tschirschnitz: Dzieje ludów biblijnych. Wyd. I. Cz. VII: Dzieje starożytnego Izraela. Warszawa: M. Sadren i S-ka, 1994, s. 256-258. ISBN 83-86340-00-3.
  7. Biblical Tels - Megiddo, Hazor, Beer Sheba (ang.). W: UNESCO World Heritage Centre [on-line]. [dostęp 2012-06-22].
  8. Megiddo National Park (ang.). W: Israel Nature and Parks Authority [on-line]. [dostęp 2012-06-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]