Klemens VII (papież)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Klemens VII
Clemens Septimus
Giulio Zanobi di Giuliano de' Medici
Papież
Klemens VII
Herb Klemens VII
Data i miejsce urodzenia 26 maja 1478
Florencja
Data i miejsce śmierci 25 września 1534
Rzym
Władca Florencji
Okres sprawowania 1519-1523
Papież
Okres sprawowania 1523-1534
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Kreacja kardynalska 29 września 1513
Leon X
Pontyfikat 19 listopada 1523
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Klemens VII (łac. Clemens VII; właśc. Giulio de' Medici; ur. 26 maja 1478 we Florencji, zm. 25 września 1534 w Rzymie[1]) – papież w okresie od 19 listopada 1523 do 25 września 1534[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodu Medyceuszy[3]. Był nieślubnym synem Juliana Medyceusza i jego metresy, Fioretty Gorini[3]. Jego stryjem był Wawrzyniec Wspaniały, a kuzynami – kardynał Hipolit Medyceusz i papież Leon X[3]. Urodził się miesiąc po zamordowaniu Juliana i otrzymał imiona Giulio Zenobio[3].

W 1513 został, przez Leona X, kreowany kardynałem i mianowany arcybiskupem Florencji[2]. 4 lata później został wicekanclerzem Kościoła Rzymskiego, gdzie odpowiadał za politykę papieską w stosunku do Marcina Lutra[2]. W 1521 roku przygotowywał sojusz Leona X z Karolem V, a jednocześnie sprawował władzę w rodzinnej Florencji (od 1519)[2].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Hadriana VI, konklawe trwało 50 dni[2]. 1 października 1523 trzydziestu pięciu elektorów zebrało się w Kaplicy Sykstyńskiej[4]. Młody wicekanclerz Medyceusz, był popierany przez cesarza, a także zapewnił sobie poparcie Wenecji, z którą prowadził wcześniej korespondencję[4]. Głównym kontrkandydatami byli Pompeo Colonna i Alessandro Farnese[4]. Było także kilku popieranych kardynałów spoza Włoch (m.in. Thomas Wolsey), lecz nastroje w Rzymie nie pozwoliły na elekcję obcokrajowca[4]. Giulio Medici został wybrany 19 listopada 1523[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Jedną z pierwszych inicjatyw nowego papieża, było zaprowadzenie pokoju pomiędzy władcami chrześcijańskimi, w celu zawiązania szerokiej koalicji przeciwko Turkom[1]. Usiłował więc doprowadzić do rozejmu pomiędzy królem Francji, Franciszkiem I, a cesarzem Karolem V[2]. Działanie to było także powodowane troską o Florencję[2]. Początkowo odmówił Karolowi odnowienia sojuszu obronnego, a po podbiciu Mediolanu (1524) przez Franciszka, zawarł sojusz z francuskim królem i z Wenecją (na przełomie 1524 i 1525)[2]. Kiedy jednak Francja poniosła klęskę w bitwie pod Pawią, papież ponownie zwrócił się do Karola[2]. Kolejną zmianę politycznego frontu przedstawił Klemens w maju 1526, kiedy to założył z Francją, Mediolanem, Wenecją i Florencją Ligę Świętą przeciw cesarzowi Karolowi V[2]. W konsekwencji, cesarz najechał na Rzym i złupił go 6 maja 1527[1]. Papież został zmuszony do ukrycia się w Zamku św. Anioła, lecz 5 czerwca tegoż roku został wzięty do niewoli[1]. Dzięki obietnicy zapłacenia dużego odszkodowania i innych ustępstwach, papież został uwolniony w grudniu 1527[1]. Ponieważ jednak Rzym został zniszczony, Klemens mieszkał w Orvieto oraz w Viterbo[2]. W tym czasie Karol starał się przekonać papieża do zwołania soboru, w celu przerwania herezji[1]. Pokój pomiędzy nimi został oficjalnie podpisany w czerwcu 1529 i przypieczętowany koronacją Karola na cesarza 24 lutego 1530[2]. Klemens zbliżył się też do króla Franciszka, wydając swoją krewną za mąż za syna króla, Henryka[2].

Jeszcze przed najazdem na Rzym, w 1524 roku, papież wysłał do Niemiec swojego legata, kardynała Lorenzo Campeggio[1]. Na obradach w Norymberdze domagano się zwołania soboru w Trydencie[1]. Ostatecznie odbył się jedynie zjazd stanów niemieckich 8 kwietnia 1530[1]. W Augsburgu uchwalono reformacyjne Credo (tzw. Wyznanie augsburskie, będące jednym z dokumentów założycielskich Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego)[1]. Przyczynił się także do oderwania się Anglii od Kościoła katolickiego, poprzez postawę wobec Henryka VIII[2]. Początkowo chciał spełnić prośbę króla, o unieważnienie jego małżeństwa z Katarzyną Aragońską, lecz następnie przeniósł rozpatrywanie tej sprawy do Rzymu, by w 1533 ekskomunikować Henryka i unieważnić jego rozwód[2]. Klemensowi nie udało się także zahamowanie rozwoju luteranizmu w Skandynawii, ani zwinglianizmu w Szwajcarii[2]. Jedną z nielicznych udanych inicjatyw, było erygowanie kilku biskupstw w Ameryce Południowej[2].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Klemens był podejrzewany o posiadanie nieślubnego syna, Aleksandra Medyceusza[5][6]. Jego matką była czarnoskóra, afrykańska niewolnica[5]. Pogląd ten był początkowo obalany przez historyka i znawcę Medyceuszy, Alfreda von Reumonta[6]. Dobrze poinformowany kardynał Gasparo Contarini twierdził, że Aleksander był synem Wawrzyńca Wspaniałego[6]. Jednak współcześni badacze i historycy potwierdzają tezę, że Aleksander był synem Klemensa VII[7]. Pastor uważa, że papież prowadził się nienagannie po elekcji, lecz gdy jeszcze był kardynałem, zdarzały mu się ekscesy[6].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1534 Klemens poważnie zachorował[8]. Po krótkiej poprawie, jego stan znowu się pogorszył; lekarze podejrzewali, że może to być skutek otrucia[8]. Według różnych opinii, dolegliwości gastryczne mogły mieć złośliwy charakter lub też być wynikiem utworzenia się w ciele przetoki[8]. W lipcu i sierpniu, stan papieża ulegał gwałtownym zmianom – raz wyglądał na całkowicie zdrowego, a innym razem był umierający[8]. 21 września 1534 nastąpiło gwałtowne pogorszenie – znacznie wzrosła gorączka, a Klemens nagle osłabł[8]. Zmarł 4 dni później[8].

Grobowiec papieża znajduje się w rzymskiej bazylice Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy[9]. Jako iż powszechnie został uznany za odpowiedzialnego za niezręczną politykę, która doprowadziła do tragedii Rzymu, jego grobowiec smarowano gnojem, a wypisane na płycie nagrobnej imię Clemens (czyli łaskawy) Pontifex Maximus – nieznany osobnik zmienił na InClemens (czyli bezlitosny)[10].

Nominacje kardynalskie[edytuj | edytuj kod]

W czasie swojego pontyfikatu kreował 33 kardynałów, podczas 14 konsystorzy[3].

Mecenat artystyczny[edytuj | edytuj kod]

W czasie pontyfikatu Hadriana VI artyści renesansowi nie przebywali w Rzymie[11]. Na wieść o elekcji Klemensa natychmiast powrócili, mając nadzieję, że papież będzie ich mecenasem, tak jak miało to miejsce za czasów poprzedniego Medyceusza, Leona X[11]. Jednym z głównych dzieł wykonanych w tamtych czasach było udekorowanie Stanzy Watykańskich; praca nad nimi została rozpoczęta jeszcze przez Rafaela za pontyfikatu Leona X[11]. Papież współpracował także ze związanym ze swoim rodem historykiem, Francesco Guicciardinim, a także z filozofem i politykiem Niccolò Machiavellim[11]. Zlecał prace artystom takim jak: Benvenuto Cellini czy Michał Anioł; temu ostatniemu, pod koniec pontyfikatu, polecił namalować słynny freskSąd Ostateczny[11].

Ocena[edytuj | edytuj kod]

Okres jego pontyfikatu jest negatywnie oceniany przez historyków Kościoła – Klemens jest uważany za typowego papieża renesansu[1]. Papież obawiał się koncyliaryzmu (a więc utraty własnej realnej władzy) i głównie z tego powodu odmawiał zdecydowanie zwołania soboru. John Kelly uważał go za papieża niezdecydowanego i nierozumiejącego zmian zachodzących w Kościele[2].

Ludwig von Pastor uznał, że Klemens był jednym z najbardziej pechowych papieży[12]. Świadczy o tym fakt, jak szybko został zapomniany, a to co zapamiętano, to katastrofalny stan finansów i wysokie podatki[12]. Nawet związany z Medyceuszami, Guiccciardini oskarżał go o "chłód serca", słabość, niezdecydowanie i dwulicowość[12].

Zdaniem współczesnego Klemensowi historyka, Paolo Giovio, papież był pozbawiony wielkoduszności i szczodrości, a cechowała go obłuda i skąpstwo[13]. Ponadto Jovius uważał, że Klemens nikogo nie nienawidził i nikogo nie kochał[13]. Polemikę z Joviusem podjął florencki polityk i pisarz, Francesco Vettori, który stwierdził, że nikt lepszy od Klemensa, nie zasiadał na Tronie Piotrowym[13]. Do oceny Pastora, przyłączył się także Ferdinand Gregorovius, który uważał papieża za człowieka słabego, bojaźliwego i małego serca[13]. W jego opinii bierność Klemensa wobec reformacji była brzemienna w skutkach dla Kościoła na całym świecie[13]. Obarczył go także winą za stan finansów i Kurii Rzymskiej[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 131-132. ISBN 83-7006-437-X.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 362-364. ISBN 83-06-02633-0.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Medici Giulio de (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-05-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Ferdinand Gregorovius: History of the City of Rome in the Middle Ages. T. VIII. Londyn: George Bell & Sons, 1902, s. 453-455. (ang.)
  5. 5,0 5,1 Ferdinand Gregorovius: History of the City of Rome in the Middle Ages. T. VIII. Londyn: George Bell & Sons, 1902, s. 666. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. IX. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1910, s. 248.
  7. George L. Williams: Papal Genealogy: The Families And Descendants Of The Popes. McFarland Company Inc., 1998, s. 74. ISBN 0-7864-2071-5.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. X. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1910, s. 322-326.
  9. Michał Gryczyński: Poczet Papieży. Poznań: Publicat, 2000, s. 195. ISBN 83-245-0012-X.
  10. Jennifer Griffiths, "Rzym – Historia Mity Tajemnice", wyd. National Geographic
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. X. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1910, s. 339-363.
  12. 12,0 12,1 12,2 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. X. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1910, s. 328-330.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Ferdinand Gregorovius: History of the City of Rome in the Middle Ages. T. VIII. Londyn: George Bell & Sons, 1902, s. 699-701. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Sisto Gara della Rovere
Wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego
1517-1523
Następca
Pompeo Colonna
Poprzednik
Lorenzo II
Coat of arms of Medici.svg Władca Florencji
1519-1523
Coat of arms of Medici.svg Następca
Hipolit
Poprzednik
Hadrian VI
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1523-1534
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Paweł III