Bitwa pod Sadową

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Sadovą (Königgrätz)
wojna prusko-austriacka
Battle of Koniggratz by Georg Bleibtreu.jpg
Czas 3 lipca 1866
Miejsce między wsią Sadova a fortecą Königgrätz (między nurtami Bystrzycy i Łaby w Czechach)
Wynik klęska wojsk austriackich
Strony konfliktu
 Królestwo Prus  Cesarstwo Austrii
Flag of Saxony.svg Saksonia
Dowódcy
Helmut Karl Bernhard von Moltke Ludwig von Benedek
Siły
ok. 255 000 żołnierzy ok. 210 000 żołnierzy (z powodu dezercji armia stopniała do 70 000 ludzi)
Straty
ok. 2000 zabitych,
ok. 6800 rannych,
ok. 300 zaginionych[1]
ok. 5700 zabitych,
ok. 7500 rannych,
ok. 22 000 jeńców,
ok. 8000 zaginionych[1]
Bitwa pod Sadową – schemat

Bitwa pod Sadową – starcie zbrojne, które miało miejsce 3 lipca 1866, pomiędzy Prusami a Austrią, podczas wojny prusko-austriackiej (o hegemonię w Związku Niemieckim za czasów Ottona von Bismarcka). Do bitwy doszło między wsią Sadowa, a fortecą Königgrätz (obecnie Hradec Králové).

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Bitwę rozpoczęło natarcie z zachodu, przez nurt Bystrzycy (dopływ Łaby), oddziałów pruskich z 1 Armii i Armii Łaby (łącznie 140 000 żołnierzy). Z powodu źle wydanych rozkazów pruska 2 Armia (115 000 żołnierzy) maszerująca z północy, miała znaczne opóźnienie i przez większość czasu austriacka Armia Północna (ok. 260 000 żołnierzy) posiadała znaczną przewagę liczebną nad pruską 1 Armią i Armią Łaby. Dodatkowym atutem Austriaków było wsparcie artyleryjskie, które zadawało Prusakom ciężkie straty. Z powodu niskiej jakości dowodzenia austriackiego, zgromadzone pod Hradcem Králové brygady austriackie nie zostały na czas wprowadzone do walki. Gdy wreszcie się pojawiły kontratakując na lewym skrzydle 1 Armii pruskiej, z północy nadciągnęła pruska 2 Armia i uderzyła w odsłoniętą flankę. Na południu dokonało się także obejście lewej flanki Austriaków.

W tych warunkach większość oddziałów austriackiej Armii Północnej uległa rozpadowi. Masy uciekinierów porzucając ekwipunek skierowały się na wschód i południowy wschód, za linię Łaby.

W ramach próby powstrzymania Prusaków ścigających rozpadające się oddziały austriackie, miała miejsce "słynna" szarża pod Streseticami[według kogo?][potrzebne źródło] – wykonana przez austriacką 3 rezerwową dywizję kawalerii (ciężka kawaleria). Jedna ciężka brygada (6 szwadronów) kierowana na Rozberic po zepchnięciu 2 szwadronów pruskich ułanów znalazła się pod zmasowanym ogniem i została zdziesiątkowana. Świadkowie opisywali jak kawalerzyści walili się całymi rzędami od pruskich salw. Resztki brygady zawróciły w panice na tyły, tratując austriacki szpital polowy. Podobny los spotkał kolejną brygadę wysłaną na Problus. Dowódca 3 dywizji kawalerii hrabia Coudenhove (bardzo konserwatywny kawalerzysta) skierował kolejną brygadę na linię 50 pruskich dział opodal Stresetic. Ogień tych dział oraz piechoty powalił 400 kawalerzystów z tej brygady. Paniczny odwrót rozproszył ostatnią na lewym skrzydle zwartą austriacką brygadę piechoty płka Abele. W trzydziestominutowej szarży hrabia Coudenhove stracił 700 ludzi i 900 koni, 1/4 stanu.

Austriacy ponieśli dotkliwą klęskę, choć wyczerpani po bitwie Prusacy nie byli już w stanie ścigać przeciwnika, mimo nacisków[potrzebne źródło] Ottona von Bismarcka.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Bitwa ta jest często wymieniana w kontekście przewagi, jaką w połowie XIX wieku dawały nowoczesne karabiny odtylcowe Dreyse M1849. Dzięki tej broni żołnierz pruski mógł oddać cztery strzały w czasie, kiedy austriacki tylko jeden. Przy tym Prusak mógł załadować swój karabin leżąc, podczas gdy Austriak mający broń ładowaną od przodu przez lufę musiał wstać lub uklęknąć, stając się sam łatwym celem.

Bitwa miała wielkie znaczenie. Dzięki niej Bismarck nie miał problemu z objęciem urzędu kanclerza w zjednoczonych przez siebie Niemczech.

Duża część żołnierzy poległych w bitwie po obu stronach była narodowości polskiej. Fakt ten zauważył Alois Jirásek w opowiadaniu "Poranek po bitwie". Cyprian Kamil Norwid w liście do Józefa Bogdana Zaleskiego napisał: Pod Sadową głównie wygrali Polacy (hułany poznańskie), bijąc się i mordując z Polakami (hułany galicyjskie)[potrzebne źródło].

W armii pruskiej najwięcej Polaków służyło w korpusach II oraz V, w których skład wchodził 58 Poznański Pułk Piechoty, 7 Zachodniopruski Pułk Granadierów oraz 37 Zachodniopruski Pułk Fizylierów.

Galicyjskie pułki piechoty i jazdy wzięły udział w wojnie z Prusami w ramach Armii Północnej (Korpusy I, II, VI, VIII, i X). Uczestniczyły też we wszystkich ważniejszych bitwach na czele z batalią pod Sadową[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Piotr Szlanta Bitwa pod Sadową w: dodatek do "Rzeczpospolitej" z 3 lipca 2007 r. z serii "Bitwy świata", nr 26, s. 10.
  2. Dzieje najnowsze. IH. PAN, 1983 t. 15
Commons in image icon.svg