Chryzantema

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Chryzantema
Chrysanthemum grandiflorum "Bislet"
Chrysanthemum grandiflorum "Bislet"
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj chryzantema
Nazwa systematyczna
Dendranthema (DC.) Des Moul.
Actes Soc. Linn. Bordeaux 20: 561. 8 Feb 1860
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Chryzantema (Dendranthema Des Moul) – rodzaj bylin lub półkrzewów należący do rodziny astrowatych (Asteraceae). Liczy ok. 50 gatunków występujących w stanie dzikim głównie w Chinach, Japonii, Korei i Mongolii. W Polsce rośnie jedynie chryzantema Zawadzkiego. Problematyczne jest rozdzielanie tego rodzaju od złocieni (Chrysanthemum). Taki podział uznają autorzy krytycznej listy roślin naczyniowych Polski[2], podczas gdy w innych ujęciach rodzaj ten nie jest wyróżniany i należące tu gatunki zaliczane są do złocieni (Chrysanthemum)[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Gatunkiem typowym jest Dendranthema indica (L.) Des Moul.[4].

Łodyga
Rozgałęziona, miękko owłosiona, u dołu niekiedy zdrewniała.
Liście
Jajowate, pierzastowcinane, rzadziej ząbkowane lub całobrzegie, rozmieszczone na łodydze skrętolegle.
Kwiaty
Zebrane w charakterystyczne koszyczki kwiatowe, otoczone wielolistną pokrywą przypominają pojedyncze kwiaty. Kwiaty, umieszczone na tarczowato spłaszczonym dnie kwiatostanu są dwojakiego rodzaju: rurkowate i języczkowate. Języczkowate są bardziej okazałe od rurkowatych, umieszczone zazwyczaj na obrzeżach koszyczka są ozdobną częścią kwiatostanu. Grzbiecista korona zrośnięta z pięciu płatków i wyciągnięta w długi języczek – prosty, zgięty lub skręcony. Kwiaty języczkowe są kwiatami żeńskimi i zawierają słupek. Kwiaty rurkowate są obupłciowe.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. W podanych źródłach i innych opracowaniach[3] rodzaj ten nie jest wyrózniany i włączany jest do rodzaju złocień (Chrysanthemum). Niezależnie od ujęcia systematycznego zaliczane tu rośliny należą do plemienia Anthemideae Cass., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj chryzantema (Dendranthema (DC.) Des Moul)[7].

Gatunki flory Polski[2]
Inne gatunki 

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna. Uprawiana ze względu na swoje piękne kwiaty oraz ich termin kwitnięcia – późna jesień.
Odmiany ozdobne

Znaczenie w kulturze i symbolice[edytuj | edytuj kod]

  • Złocista chryzantema o szesnastu płatkach jest herbem cesarzy Japonii.
  • W Japonii obmywano się w rosie zebranej z kwiatów chryzantemy, wierząc, że zapewni to zdrowie i długowieczność.
  • Pierwszą pisemną wzmiankę o chryzantemie znaleziono w pismach Konfucjusza.
  • Nazwa pochodzi od greckiego słowa chryzos (złoto).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło chryzantema w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-07-09].
  2. 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  3. 3,0 3,1 Genus: Dendranthema (DC.) Des Moul. (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 2010-07-09].
  4. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Dendranthema (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].