Przeziębienie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ostre zapalenie nosa i gardła (przeziębienie)
ICD-10 J00

Przeziębieniewirusowa infekcja górnych dróg oddechowych. Główne objawy to katar, kaszel, ból gardła i podwyższona temperatura ciała. Objawy zwykle ustępują po 5–7 dniach.

Przebieg choroby[edytuj | edytuj kod]

Chorobę przeziębieniową można podzielić na 3 fazy:

  • Faza komórkowa – charakteryzuje się zmianami struktury śluzu komórkowego i powstaniem nacieku komórkowego. Towarzyszą temu: zmiana charakteru wydzieliny z nosa, zmiana charakteru kaszlu, trudności w odkrztuszaniu, uczucie rozbicia i osłabienia wynikające z odwodnienia. Na tym etapie wskazane jest podawanie leków przeciwzapalnych, przeciwgorączkowych, przeciwbólowych oraz rozrzedzających wydzielinę i wykrztuśnych oraz odstawienie leków przeciwkaszlowych, antyhistaminowych i obkurczających naczynia, które zaczynają przeszkadzać w odkrztuszaniu gęstej wydzieliny.
  • Faza trzeciazakażenie bakteryjne i ewentualne powikłania; zmiana charakteru wydzieliny na gęstą, zieloną o nieprzyjemnym zapachu, utrzymująca się długo gorączka lub jej wzrost. Rozszerzenie procesu zapalnego poza jamę nosowo-gardłową, na zatoki, ucho, oskrzela, płuca. Na tym etapie często trzeba już podać pacjentowi antybiotyk.

Przyczyny i podatność[edytuj | edytuj kod]

Rinowirus

Najczęstszą przyczyną przeziębienia jest infekcja jednym z 99 znanych serotypów rinowirusów, rodzaju pikornawirusów[1][2]. Około 30–50% przeziębień jest powodowanych przez rinowirusy[3]. Do innych wirusów powodujących przeziębienie należą koronawirusy (10–15%[3]), wirus paragrypy, wirus RSV, adenowirusy, enterowirusy lub metapneumowirus[4]. 5–15% przypadków jest wywoływanych przez wirusy grypy[3]. W sumie ponad 200 serologicznie różnych typów wirusów może być przyczyną przeziębień[3]. Koronawirusy są spotykane szczególnie w przypadkach przeziębienia u osób dorosłych. Spośród ponad 30 koronawirusów, 3 lub 4 powodują infekcje wśród ludzi, ale są trudne do wyhodowania w warunkach laboratoryjnych, dlatego ich znaczenie jest słabiej poznane[4]. Ze względu na znaczną liczbę rodzajów wirusów i ich skłonność do ciągłej mutacji, niemożliwe jest uzyskanie pełnej odporności na przeziębienie.

Sen[edytuj | edytuj kod]

Brak snu został powiązany z przeziębieniem. Wśród osób, które śpią mniej niż 7 godzin na dobę, prawdopodobieństwo infekcji w przypadku ekspozycji na rinowirusa było trzy razy większe niż w przypadku śpiących więcej niż 8 godzin na dobę[5].

Witamina D[edytuj | edytuj kod]

Badanie z 2009 roku wykazało, że niskie poziomy witaminy D były powiązane ze zwiększoną liczbą zachorowań na przeziębienie[6]. Nie określono do tej pory, czy przyjmowanie suplementów witaminy D zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania.

Przeziębienie a zimno[edytuj | edytuj kod]

Nie wykazano, aby ekspozycja na niskie temperatury zwiększała prawdopodobieństwo zachorowania na przeziębienie

Stare przekonanie, wciąż powszechne dzisiaj, głosi, że przeziębienie można "złapać" przez długotrwałe wystawienie na zimno, np. deszcz lub warunki zimowe, skąd wzięła się nazwa choroby[7].

Choć przeziębienia są dolegliwością sezonową, częściej występują zimą, to jak dotąd eksperymenty nie dostarczyły dowodów na to, czy krótkotrwałe wystawienie na zimno lub bezpośrednie chłodzenie organizmu zwiększa podatność na infekcję, implikując jedynie, że sezonowość jest związana ze zmianą ludzkiego zachowania, jak np. zwiększona ilość czasu spędzonego w pomieszczeniach w bliskim sąsiedztwie innych ludzi[4][8][9][10][11].

Naukowcy, pracujący w Common Cold Centre w Cardiff University[12], zainteresowani przyczynami objawów podobnych do przeziębienia, przeprowadzili badanie w celu sprawdzenia hipotezy, która mówi, że ostre oziębianie stóp powoduje wystąpienie objawów przeziębienia[13][14][15]. W czasie eksperymentu sprawdzano objawy przeziębienia, oceniane przez osoby podlegające badaniu i przekonanie o tym, że są przeziębione, ale nie sprawdzano, czy rozwinęła się rzeczywista infekcja dróg oddechowych. Wykazano, że znacząca większość osób poddanych oziębieniu odczuwała objawy przeziębienia 4 lub 5 dni po oziębieniu. Stąd wyciągnięto wniosek, że objawy przeziębienia mogą być spowodowane przez ostre oziębianie stóp. Zasugerowano kilka prawdopodobnych wyjaśnień, tj. efekt placebo lub zwężenie naczyń krwionośnych zatok przynosowych, które może prowadzić do zmniejszonej odporności, choć zaznaczono, że należy przeprowadzić dalsze badania, aby określić zależność pomiędzy pojawianiem się objawów i infekcją dróg oddechowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Grypa i przeziębienie – serwis dla pacjentów (Wydawnictwo Medycyna Praktyczna)

Przypisy

  1. Mary Engel: Rhinovirus strains' genomes decoded; cold cure-all is unlikely: The strains are probably too different for a single treatment or vaccine to apply to all varieties, scientists say (ang.). 13 lutego, 2009.
  2. Palmenberg, A. C.. Sequencing and Analyses of All Known Human Rhinovirus Genomes Reveals Structure and Evolution. „Science”, s. 55, 2009. doi:10.1126/science.1165557. PMID 19213880 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Eccles R. Understanding the symptoms of the common cold and influenza. „Lancet Infect Dis”. 11 (5), s. 718–25, November 2005. doi:10.1016/S1473-3099(05)70270-X. PMID 16253889 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 Common Cold (ang.). National Institute of Allergy and Infectious Diseases, 27 listopada 2006. [dostęp 2007-06-11].
  5. Cohen S, Doyle WJ, Alper CM, Janicki-Deverts D, Turner RB. Sleep habits and susceptibility to the common cold. „Arch. Intern. Med.”. 1 (169), s. 62–7, January 2009. doi:10.1001/archinternmed.2008.505. PMID 19139325 (ang.). 
  6. Ginde AA, Mansbach JM, Camargo CA. Association between serum 25-hydroxyvitamin D level and upper respiratory tract infection in the Third National Health and Nutrition Examination Survey. „Arch. Intern. Med.”. 4 (169), s. 384–90, February 2009. doi:10.1001/archinternmed.2008.560. PMID 19237723 (ang.). 
  7. Zuger, Abigail: 'You'll Catch Your Death!' An Old Wives' Tale? Well... (ang.). The New York Times, 4-03-2003. [dostęp 16 września 2009].
  8. Dowling HF, Jackson GG, Spiesman IG, Inouye T. Transmission of the common cold to volunteers under controlled conditions. III. The effect of chilling of the subjects upon susceptibility. „American journal of hygiene”. 1 (68), s. 59–65, 1958. PMID 13559211 (ang.). 
  9. Eccles R. Acute cooling of the body surface and the common cold. „Rhinology”. 3 (40), s. 109–14, 2002. PMID 12357708 (ang.). 
  10. Douglas, R.G.Jr, K.M. Lindgren, and R.B. Couch. Exposure to cold environment and rhinovirus common cold. Failure to demonstrate effect. „New Engl. J. Med”, 1968 (ang.). 
  11. Douglas RC, Couch RB, Lindgren KM. Cold doesn't affect the "common cold" in study of rhinovirus infections. „JAMA”. 7 (199), s. 29–30, 1967. doi:10.1001/jama.199.7.29. PMID 4289651 (ang.). 
  12. Common Cold Centre (ang.). Cardiff University, 2006. [dostęp 2007-09-06].
  13. Johnson C, Eccles R. Acute cooling of the feet and the onset of common cold symptoms. „Family Practice”. 6 (22), s. 608–13, 2005. doi:10.1093/fampra/cmi072. PMID 16286463 (ang.). 
  14. Mothers 'were right' over colds (ang.). BBC News, 14-11-2005. [dostęp 16 września 2009].
  15. Michael Smith: Cold Feet? Aah-Choo! (ang.). Medical News: Flu & URI, Medpagetoday, 14-11-2005. [dostęp 16 września 2009].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.