Cmentarz żydowski w Słubicach
| Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Słubicach | |
 |
|
Cmentarz żydowski w Słubicach (niem. Judenkirchhof, jüdischer Friedhof Frankfurt (Oder)-Dammvorstadt) - cmentarz żydowski przy ul. Transportowej w Słubicach.
Jest to jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Europie (pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1399 r.). Pochowano tam m.in. frankfurckich rabinów Josefa ben Meir Theomima, Mendla von Podheiza i Jehudę Lejba Margaliota.
Spis treści |
[edytuj] Historia cmentarza
Założony przy wschodnim brzegu Odry na prywatnym gruncie rodziny Hokemann. Teren ten przejęło potem miasto. Cmentarz przez stulecia należał do okręgu Kunersdorf (Kunowice).
W 1759 przez okolice cmentarza wycofywały się wojska pruskie pokonane w czasie bitwy pod Kunowicami, o czym wiadomo dzięki zachowanym raportom wojskowym do króla Prus Fryderyka II Wielkiego.
Na jego terenie wznosił się neoromański dom przedpogrzebowy.
W 1936 na cmentarzu rozpoczęto budowę pomnika 17 żołnierzy żydowskich z okresu I wojny światowej, ufundowanego przez Związek Żydowskich Żołnierzy Frontowych z Grupy Landsberg an der Warthe (Gorzów Wlkp.). Oficjalne odsłonięcie pomnika miało miejsce latem 1937.
Nekropolia zdewastowana przez Niemców podczas II wojny światowej. Dodatkowo zbombardowana 15 lutego 1944 przez samoloty Royal Air Force.
W 1976 na terenie cmentarza wybudowano "Zajazd Staropolski" z klubem nocnym. Podczas prac budowlanych usunięto wszystkie nagrobki, a teren wyrównano spycharką. Na powierzchni 2,4 hektara nie zachował się ani jeden nagrobek.
W 1988 Fundacja Rodziny Nissenbaumów przeprowadziła prace porządkowe i ogrodziła część terenu cmentarza. Na cmentarzu umieszczono tablice pamiątkowe.
W 2004 władze miejskie wykupiły teren od poprzedniego właściciela i przekazały cmentarz gminie żydowskiej w Szczecinie. Cmentarz obecnie został gruntownie wyremontowany i pozostaje w dyspozycji Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie.
[edytuj] Ogrodnicy cmentarni
- 1870-1900: Heinrich Billerbeck (zm. 1900, ojciec Roberta); zarabiał 150 marek rocznie
- 1900-1919: Robert Billerbeck (syn Heinricha, ojciec Ottona); zarabiał 200 marek rocznie
- 1 kwietnia 1919 - 27 maja 1941: Otto Billerbeck (syn Roberta, wnuk Heinricha)
[edytuj] Niektórzy pochowani na cmentarzu
|
|
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 98.
- Walter Hausdorf, Siegrid Noack, Słubice - Ulice, drogi i place a ich rozwój historyczny, we: Frankfurter Jahrbuch 2005, ISBN 3-933416-61-2.
- Ulrich Knefelkamp, Siegfried Griesa (red.): Frankfurt an der Oder 1253-2003, Verlag für Wissenschaft und Forschung, Berlin 2003.
- Sebastian Preiss/ Uta Hengelhaupt/ Sylwia Groblica/ Almut Wille/ Dominik Oramus: Słubice. Historia - topografia - rozwój, Słubice 2003.
- Eckard Reiß, Magdalena Abraham-Diefenbach (red.): Makom tow - dobre miejsce. O cmentarzu żydowskim w Słubicach i Frankfurcie nad Odrą, Vergangenheits Verlag, Berlin 2012.
