Województwo lubuskie
| województwo lubuskie | ||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
.png) województwo lubuskie na mapie Polski |
||||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |
 Gorzów Wlkp. Zielona Góra |
|||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Gorzów Wielkopolski ul. Jagiellończyka 8 |
|||||||||||||||||||
| Wojewoda | Jerzy Ostrouch | |||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Zielona Góra ul. Podgórna 7 |
|||||||||||||||||||
| Marszałek | Elżbieta Polak | |||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 13 987,88[1]. km² | |||||||||||||||||||
| Ludność | 1 023 158 mieszk. (2011) |
|||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 73 mieszk./km² | |||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 63,5% | |||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | F | |||||||||||||||||||
| TERYT | 08 | |||||||||||||||||||
| Kod ISO | PL-LB | |||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
| Adres urzędu wojewódzkiego |
Jagiellończyka 8 66-400 Gorzów Wielkopolski |
|||||||||||||||||||
| Lubuski Urząd Wojewódzki | ||||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa lubuskiego | ||||||||||||||||||||
Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2011 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km²[1]. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.
Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego.
Wbrew pozorom nie zawiera miasta Lubusz, od którego wzięła się nazwa. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc Dolnych[2].
Województwo lubuskie ma największą lesistość (49%) w kraju.
Spis treści |
Historia[edytuj]
1945–1998[edytuj]
W 1945 r. po zakończeniu II wojny światowej mniej niż 60% historycznej ziemi lubuskiej znalazło się w granicach Polski i stało się częścią województwa poznańskiego.[potrzebne źródło] Po reformie administracyjnej z 1950 powstało niezależne województwo zielonogórskie obejmujące w przybliżeniu obecny region. W skład tego obszaru wchodzą historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, Nowej Marchii, Zachodniej Wielkopolski i w mniejszości historycznej Ziemi Lubuskiej. W 1975 podzielono go jednak między województwo gorzowskie a województwo zielonogórskie, które istniały aż do 1998.
Reforma z 1998[edytuj]
Według pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to z licznymi protestami organizowanymi głównie przez ówcześnie opozycyjne SLD (podczas jednej z demonstracji ukuto nawet złośliwy wierszyk: Ziemia lubuska pozdrawia premiera Buzka). Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum Ziemi Lubuskiej w średniowieczu. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej wschodnią Brandenburgią.
Geografia[edytuj]
Większość obszaru województwa znajduje się na wysokości od 60 do 100 m n.p.m.[potrzebne źródło] Najwyżej położone punkty to Góra Żarska (226,9 m n.p.m.) na Wzniesieniach Żarskich oraz Bukowiec (225,4 m n.p.m.) na Pojezierzu Łagowskim. Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu.
Lesistość województwa wynosi 49%[3].
Położenie[edytuj]
Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia województwa wynosiła 13 987,88 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski[1].
Województwo lubuskie graniczy z:
- Niemcami (Brandenburgią i Saksonią)
- województwem dolnośląskim
- województwem wielkopolskim
- województwem zachodniopomorskim
Podział administracyjny[edytuj]
Największym powiatem województwa jest powiat zielonogórski, którego powierzchnia wynosi 1569,72 km², a najmniejszym powiat wschowski 624,20 km². Największą gminą województwa jest gmina Drezdenko 399,91 km², a najmniejszą gmina miejska Łęknica 16,43 km²[4].
Wyłączając miasta na prawie powiatu (Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra) według danych z 1 stycznia 2012 r. powiatem o największej liczbie mieszkańców jest powiat żarski – 99,8 tys. osób, a powiatem o najmniejszej liczbie mieszkańców jest powiat sulęciński – 35,9 tys. osób. Wyłączając miasta na prawach powiatu, gminą o największej liczbie mieszkańców jest gmina miejska Nowa Sól – 40,2 tys. osób, a gminą o najmniejszej liczbie mieszkańców jest gmina Wymiarki – 2450 osób[4].
Ludność według stanu z 31 grudnia 2011[1]:
| powiat | powierzchnia (w ha) | powierzchnia (w km²) | ludność ogółem | ludność na 1 km² | lokata w Polsce według powierzchni | lokata w Polsce według ludności |
|---|---|---|---|---|---|---|
 powiat gorzowski |
121.423 | 1.214 | 69.396 | 57 | 84 | 169 |
_COA.svg){kind=small} powiat krośnieński |
139.125 | 1.391 | 56.925 | 41 | 51 | 219 |
 powiat międzyrzecki |
138.761 | 1.388 | 58.846 | 42 | 52 | 205 |
 powiat nowosolski |
77.073 | 771 | 88.062 | 114 | 192 | 109 |
 powiat słubicki |
99.929 | 999 | 47.498 | 48 | 129 | 260 |
 powiat strzelecko-drezdenecki |
124.786 | 1.248 | 50.686 | 41 | 75 | 244 |
 powiat sulęciński |
117.780 | 1.178 | 35.924 | 31 | 90 | 302 |
 powiat świebodziński |
93.657 | 937 | 56.777 | 61 | 144 | 220 |
 powiat wschowski |
62.420 | 624 | 39.349 | 63 | 244 | 291 |
 powiat zielonogórski |
156.972 | 1.569 | 93.749 | 60 | 32 | 94 |
 powiat żagański |
113.178 | 1.132 | 82.433 | 73 | 98 | 122 |
 powiat żarski |
139.278 | 1.393 | 99.762 | 72 | 50 | 83 |
| Gorzów Wielkopolski (m.np.p.) |
8.572 | 86 | 124.554 | 1.453 | 30 | 28 |
| Zielona Góra (m.np.p.) |
5.834 | 58 | 119.197 | 2.043 | 46 | 32 |
Demografia[edytuj]
Według danych z 31 grudnia 2011 r. województwo lubuskie miało 1 023 158 mieszkańców, co stanowiło 2,6% ludności Polski[1]. Lubuskie jest województwem o najmniejszej liczbie mieszkańców w Polsce.
Dane z 31 marca 2011 r.[1]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 1 022 843 | 100 | 520 941 | 51,54 | 489 764 | 48,46 |
| powierzchnia | 13 987,88 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
73 | 37,24 | 35,01 | |||
Religia[edytuj]
Administracja i polityka[edytuj]
Samorząd[edytuj]
Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.
Marszałkowie Województwa Lubuskiego:
- Andrzej Bocheński – (od 1998 do 2006)
- Krzysztof Józef Szymański – (od 30 listopada 2006 do 21 sierpnia 2008)[5][6]
- Marcin Jabłoński – (od 21 sierpnia 2008)[7]
- Elżbieta Polak – (od 29 listopada 2010)[8]
Administracja rządowa[edytuj]
Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski[9], gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze[10].
Wojewodowie Lubuscy:
- Jan Majchrowski – od 1999 do 2000
- Stanisław Iwan – od 2000 do 2001
- Andrzej Korski – od 2001 do 2004
- Janusz Gramza – od 2004 do 2006
- Marek Ast – 2006
- Wojciech Perczak – od 2006 do 2007
- Helena Hatka – od 2007 do 2011
- Marcin Jabłoński – od 2011 do 2013
- Jerzy Ostrouch - od 2013
Polityka[edytuj]
Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.
Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.
Współpraca międzynarodowa[edytuj]
Gospodarka[edytuj]
W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. lubuskiego wynosił 30,4 mld zł, co stanowiło 2,3% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 30,1 tys. zł (85,4% średniej krajowej), co plasowało lubuskie na 9. miejscu względem innych województw[12].
W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. lubuskim wynosiła 24,6 mld zł, co stanowiło 2,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w lubuskim wynosiła 3,1 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[13].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubuskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3140,74 zł, co lokowało je na 14. miejscu względem wszystkich województw[14].
W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 63,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo[15].
Według danych z 2011 r. 3,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. lubuskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[16].
Ludność i miasta[edytuj]
W województwie lubuskim są 42 miasta, w tym 2 miasta na prawach powiatu. Liczba ludności i powierzchnia według GUS z 31 grudnia 2011 roku[1]. Wytłuszczone zostały miasta na prawach powiatu.
Ośrodki akademickie[edytuj]
.jpg)
Gorzów Wielkopolski[edytuj]
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim
- AWF w Poznaniu – Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim
- Wyższa Szkoła Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim
- Politechnika Szczecińska – Punkt Konsultacyjny w Gorzowie Wlkp.
- Uniwersytet Szczeciński – Punkt Konsultacyjny w Gorzowie Wlkp.
- Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi – Punkt Informacyjno-Rekrutacyjny w Gorzowie Wlkp.
Kostrzyn nad Odrą[edytuj]
- Wyższa Szkoła Zawodowa w Kostrzynie nad Odrą
- Uniwersytet Szczeciński – ośrodek zamiejscowy w Kostrzynie nad Odrą
Słubice[edytuj]
Sulechów[edytuj]
Zielona Góra[edytuj]
- Uniwersytet Zielonogórski
- Uniwersytet Szczeciński – Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
- Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu – Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
- Akademia Medyczna we Wrocławiu – Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
- Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych
Żary[edytuj]
Żagań[edytuj]
- Politechnika Poznańska – Wydział Maszyn i Transportu w Żaganiu
Pozostałe[edytuj]
- Akademia Rolnicza w Szczecinie – ośrodek zamiejscowy w Strzelcach Krajeńskich
- Politechnika Szczecińska – Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Międzyrzeczu
- Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej w Gościkowie-Paradyżu (w ramach Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego)
- Politechnika Koszalińska – ośrodek zamiejscowy w Drezdenku (zlikwidowano)
Ochrona przyrody[edytuj]
Na terenie województwa znajduje się 61 rezerwatów, chronionych jest 1510 pomników przyrody.
Parki narodowe[edytuj]
Parki krajobrazowe[edytuj]
- Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy
- Gryżyński Park Krajobrazowy
- Krzesiński Park Krajobrazowy
- Łagowski Park Krajobrazowy
- Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa
- Park Krajobrazowy Ujście Warty
- Przemęcki Park Krajobrazowy
- Pszczewski Park Krajobrazowy
Zobacz też[edytuj]
Transport[edytuj]
Transport drogowy[edytuj]
Na terenie województwa przebiega 1597 km dróg wojewódzkich, 4233 km powiatowych i 6614 km gminnych (2008 rok)[19].
- Drogowe i piesze mosty graniczne:
- Kostrzyn nad Odrą – Küstrin-Kietz – w ciągu drogi krajowej nr 22
- Słubice – Frankfurt nad Odrą – w ciągu drogi krajowej nr 29
- Słubice/Świecko – Frankfurt nad Odrą – w ciągu autostrady A2
- Gubin – Guben – w ciągu drogi wojewódzkiej nr 138
- Gubinek – Guben – w ciągu drogi krajowej nr 32
- Zasieki – Forst – w ciągu drogi wojewódzkiej nr 289
- Olszyna – Forst – w ciągu drogi krajowej nr 18
- Łęknica – Bad Muskau – w ciągu drogi krajowej nr 12
- Łęknica – Bad Muskau (Park Mużakowski) (most pieszy i rowerowy)
- Przewóz – Podrosche – w ciągu drogi krajowej nr 27
Transport kolejowy[edytuj]
- linie kolejowe (czynne):
- Berlin – Frankfurt nad Odrą – Słubice – Rzepin – Zbąszynek – Poznań Gł.
- Szczecin Gł. – Kostrzyn nad Odrą – Zielona Góra
- Zielona Góra – Wrocław Gł.
- Szczecin Gł. – Krzyż – Poznań Gł.
- Cottbus (Chociebuż) – Wrocław Gł.
- Berlin – Kostrzyn nad Odrą – Gorzów Wielkopolski – Krzyż – Piła Gł.
- Gubin – Czerwieńsk (tylko linia towarowa)
- Zielona Góra – Zbąszynek
- Zielona Góra – Żary – Węgliniec
- Żagań – Lubsko (tylko linia towarowa)
- Gorzów Wielkopolski – Zbąszynek
- Żagań – Głogów – Leszno- Ostrów Wlkp. – Łódź Kaliska (Niegosławice – Głogów tylko linia towarowa)
- Kolejowe mosty graniczne:
Transport wodny śródlądowy[edytuj]
- drogi wodne:
- Odra
- Warta
- Noteć
- Nysa Łużycka (od Gubina w dół)
- Kanał Odra-Sprewa
- porty i ważniejsze przystanie śródlądowe:
- przeprawy promowe
- Milsko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 282
- Pomorsko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 281
- Brody przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 280
- Połęcko przez Odrę w ciągu drogi wojewódzkiej Nr 138
- Górzyca przez Odrę (planowane)
- Oksza przez Wartę w ciągu drogi powiatowej
- Santok przez Wartę – sezonowo
Transport lotniczy[edytuj]
- port lotniczy Zielona Góra-Babimost
- lotnisko Aeroklubu Ziemi Lubuskiej w Przylepie
- leśna baza lotnicza Lasów Państwowych w Lipkach Wielkich
- lotnisko prywatne w Trzebiczu Nowym k. Drezdenka
- lotnisko prywatne w Ulimiu k. Gorzowa Wlkp.
- planowane lotnisko sportowe i baza lotnictwa sanitarnego w Wojcieszycach k. Gorzowa Wielkopolskiego
- lotniska poradzieckie w Tomaszowie k. Żagania i Wiechlicach k. Szprotawy
Media o zasięgu regionalnym[edytuj]
- TVP Gorzów Wielkopolski – główna siedziba w Gorzowie Wielkopolskim oraz redakcja zamiejscowa w Zielonej Górze
- Radio Zachód – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
- Gazeta Lubuska – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
- Gazeta Wyborcza główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
Znane osoby związane z Ziemią Lubuską[edytuj]
- Bernhard - ur. w Wojnowie, książę holenderski, niemiecki arystokrata, mąż królowej Holandii Juliany, ojciec królowej Beatrycze
- Eleonora Karolina – ur. w Trzebiechowie, księżniczka Reuss-Köstritz, królowa Bułgarów jako żona Ferdynanda I.
Zobacz też[edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 [www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/L_powierzchnia_ludnosc_teryt_2012.pdf Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 (stan z 1 stycznia 2012)]. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-01.
- ↑ Historia, portal ziemialubuska.pl
- ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 69. ISSN 1230-5820.
- ↑ 4,0 4,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
- ↑ Uchwała Nr I/3/2006 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 30 listopada 2006 roku ws. wyboru Marszałka WL
- ↑ Uchwała Nr XXVI/240/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. rozpatrzenia przez głosowanie wniosku o odwołanie Marszałka WL
- ↑ Uchwała Nr XXVI/241/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. wyboru Marszałka WL
- ↑ Uchwała Nr II/7/10 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 29 listopada 2010 r. ws. wyboru Marszałka WL
- ↑ (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
- ↑ (§3. Statut LUW w Gorzowie Wlkp.) Zał. do Zarządzenia Nr 112 Wojewody Lubuskiego z dnia 26 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2009 r., Nr 71, poz. 985)
- ↑ Uchwała Nr XXXV/244/2005 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 17 października 2005 r. ws. nawiązania partnerskiej współpracy Województwa Lubuskiego z Prowincją Hainan
- ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 160-161. ISSN 1230-5820.
- ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
- ↑ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099)
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
- ↑ Ubóstwo w Polsce w 2011r.. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
- ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446)
- ↑ Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009
- ↑ Transport – wyniki działalności w 2008 r./Transport – Activity Results in 2008 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2009. [dostęp 2009-12-28]. s. 110. ISSN 1506-7998.
Linki zewnętrzne[edytuj]
|
||||||||||
|
|||||||
|
|||||||
