Województwo lubuskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 52°12′N 15°21′E/52,195278 15,347500

województwo lubuskie
Herb województwa lubuskiego Flaga województwa lubuskiego
Herb województwa Flaga województwa
Lubuskie (EE,E NN,N).png
województwo lubuskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku
POL Gorzów Wielkopolski COA 1.svg Gorzów Wlkp.
POL Zielona Góra COA.svg Zielona Góra
Urząd Wojewódzki Gorzów Wielkopolski
ul. Jagiellończyka 8
Wojewoda Jerzy Ostrouch
Urząd Marszałkowski Zielona Góra
ul. Podgórna 7
Marszałek Elżbieta Polak
Powierzchnia 13 987,88[1]. km²
Ludność 1 023 317 mieszk.
(2012)
Gęstość zaludnienia 73 mieszk./km²
Urbanizacja 63,5%
Tablica rejestracyjna F
TERYT 08
Kod ISO PL-LB
Podział administracyjny województwa lubuskiego
Powiaty województwa lubuskiego
miasta na prawach powiatu 2
powiaty 12
gminy miejskie 9
miejsko-wiejskie 33
wiejskie 41
Adres urzędu
wojewódzkiego
Jagiellończyka 8
66-400 Gorzów Wielkopolski
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Województwo lubuskie w Wikipodróżach
Lubuski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa lubuskiego

Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2012 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km²[1]. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.

Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego.

Wbrew pozorom nie zawiera miasta Lubusz, od którego wzięła się nazwa. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc Dolnych[2].

Województwo lubuskie ma największą lesistość (49%) w kraju.

Historia[edytuj | edytuj kod]

1945–1998[edytuj | edytuj kod]

W 1945 r. po zakończeniu II wojny światowej mniej niż 60% historycznej ziemi lubuskiej znalazło się w granicach Polski i stało się częścią województwa poznańskiego.[potrzebne źródło] Po reformie administracyjnej z 1950 powstało niezależne województwo zielonogórskie obejmujące w przybliżeniu obecny region. W skład tego obszaru wchodzą historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, Nowej Marchii, Zachodniej Wielkopolski i w mniejszości historycznej Ziemi Lubuskiej. W 1975 podzielono go jednak między województwo gorzowskie a województwo zielonogórskie, które istniały aż do 1998.

Reforma z 1998[edytuj | edytuj kod]

Według pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to z licznymi protestami organizowanymi głównie przez ówcześnie opozycyjne SLD (podczas jednej z demonstracji ukuto nawet złośliwy wierszyk: Ziemia lubuska pozdrawia premiera Buzka). Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum Ziemi Lubuskiej w średniowieczu. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej wschodnią Brandenburgią.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna obszaru województwa

Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia województwa wynosiła 13 987,88 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski[1].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w zachodniej Polsce i graniczy z[3]:

oraz z województwami:

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu. Na północy Kotlina Gorzowska graniczy z Równiną Gorzowską, Pojezierzem Dobiegniewskiem, Równiną Drawską, Pojezierzem Włeckim, od południa z Pojezierzem: Łagowskim i Poznańskim, od wschodu z Pojezierzem Chodzieńskim, a na zachodzie łączy się z Kotliną Freienwaldzką. Długość Kotliny Gorzowskiej wynosi 120 km², szerokość do 35 km, powierzchnia obejmuje 3740 km². W jej skład wchodzą 4 subregiony: Dolina Dolnej Noteci, Obornicka Dolina Warty, Dolina Dolnej Warty, Międzyrzecze Warty i Noteci.

Lesistość województwa wynosi 49%[4].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 195 km, to jest 1°45′38″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 128 km, co w mierze kątowej daje 1°52′57″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny (średnia wysokość 82,3 m n.p.m.)
Najwyższym punktem jest wierzchołek Góry Żarskiej – 227 m n.p.m.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Największym powiatem województwa jest powiat zielonogórski, którego powierzchnia wynosi 1569,72 km², a najmniejszym powiat wschowski 624,20 km². Największą gminą województwa jest gmina Drezdenko 399,91 km², a najmniejszą gmina miejska Łęknica 16,43 km²[5].

Wyłączając miasta na prawie powiatu (Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra) według danych z 1 stycznia 2012 r. powiatem o największej liczbie mieszkańców jest powiat żarski – 99,8 tys. osób, a powiatem o najmniejszej liczbie mieszkańców jest powiat sulęciński – 35,9 tys. osób. Wyłączając miasta na prawach powiatu, gminą o największej liczbie mieszkańców jest gmina miejska Nowa Sól – 40,2 tys. osób, a gminą o najmniejszej liczbie mieszkańców jest gmina Wymiarki – 2450 osób[5].

Ludność według stanu z 31 grudnia 2012[1]:

powiat powierzchnia (w ha) powierzchnia (w km²) ludność ogółem ludność na 1 km² lokata w Polsce według powierzchni lokata w Polsce według ludności
POL powiat gorzowski COA.svg powiat gorzowski 121.423 1.214 70.010 57 84 169
POL powiat krośnieński (lubuski) COA.svg powiat krośnieński 139.125 1.391 56.751 41 51 219
POL powiat międzyrzecki COA.svg powiat międzyrzecki 138.761 1.388 58.849 42 52 205
POL powiat nowosolski COA.svg powiat nowosolski 77.073 771 87.984 114 192 109
POL powiat słubicki COA.svg powiat słubicki 99.929 999 47.329 48 129 260
POL powiat strzelecko drezdenecki COA.svg powiat strzelecko-drezdenecki 124.786 1.248 50.664 41 75 244
POL powiat sulęciński COA.svg powiat sulęciński 117.780 1.178 35.804 31 90 302
POL powiat świebodziński COA.svg powiat świebodziński 93.657 937 56.666 61 144 220
POL powiat wschowski COA.svg powiat wschowski 62.420 624 39.434 63 244 291
POL powiat zielonogórski COA.svg powiat zielonogórski 156.972 1.569 94.561 60 32 94
POL powiat żagański COA.svg powiat żagański 113.178 1.132 82.187 73 98 122
POL powiat żarski COA.svg powiat żarski 139.278 1.393 99.446 72 50 83
POL Gorzów Wielkopolski COA 1.svg Gorzów Wielkopolski (m.np.p.) 8.572 86 124.609 1.453 30 28
POL Zielona Góra COA.svg Zielona Góra (m.np.p.) 5.834 58 119.023 2.043 46 32

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 grudnia 2012 r. województwo lubuskie miało 1 023 158 mieszkańców, co stanowiło 2,6% ludności Polski[1]. Lubuskie jest województwem o najmniejszej liczbie mieszkańców w Polsce.

Dane z 31 marca 2011 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 1 023 317 100 524 887 51,29 498 430 48,71
powierzchnia 13 987,88 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
73 37,52 35,63

Religia[edytuj | edytuj kod]

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Lubuskiego:

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski[10], gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze[11].

Wojewodowie Lubuscy:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Umowy, porozumienia i oświadczenia o współpracy

Kraj Związkowy Brandenburgia (Niemcy) - 12 styczeń 2000 r.

Obwód Pskowski (Rosja) - 16 styczeń 2002 r.

Obwód Iwano - Frankowski (Ukraina) - 16 wrzesień 2002 r.

Region Abruzji (Włochy) - 2 lipiec 2003 r.

Prowincja Hainan (Chiny) - 24 luty 2006 r.

Kraj Kiszyniów (Mołdawia) - 14 marzec 2007 r.

Obwód Homelski (Białoruś) - 7 grudzień 2007 r.

Obwód Sumski (Ukraina) - 7 grudzień 2007 r.

Samorządowy Kraj Nitrzański (Słowacja) - 17 kwiecień 2008 r.

Departament le Lot (Francja) - 17 października 2008 r.

Wolny Kraj Związkowy Saksonia (Niemcy) - 19 listopada 2008 r.

Obwód Wołogodzki (Rosja) - 2 czerwca 2011 r.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. lubuskiego wynosił 30,4 mld zł, co stanowiło 2,3% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 30,1 tys. zł (85,4% średniej krajowej), co plasowało lubuskie na 9. miejscu względem innych województw[12].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. lubuskim wynosiła 24,6 mld zł, co stanowiło 2,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w lubuskim wynosiła 3,1 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[13].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubuskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3140,74 zł, co lokowało je na 14. miejscu względem wszystkich województw[14].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 63,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo[15].

Według danych z 2011 r. 3,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. lubuskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[16].

Ludność i miasta[edytuj | edytuj kod]

W województwie lubuskim są 42 miasta, w tym 2 miasta na prawach powiatu. Liczba ludności i powierzchnia według GUS z 31 grudnia 2012 roku[1]. Wytłuszczone zostały miasta na prawach powiatu.

miasto powiat powierzchnia (w ha) powierzchnia (w km²) ludność ogółem ludność na 1 km²
POL Babimost COA.svg Babimost powiat zielonogórski 365 3 4.038 1.115
POL Bytom Odrzański COA.svg Bytom Odrzański powiat nowosolski 230 2 4.479 1.932
CYBINKA herb.png Cybinka powiat słubicki 529 6 2.834 536
POL Czerwieńsk COA.svg Czerwieńsk powiat zielonogórski 936 9 4.233 446
POL Dobiegniew COA.svg Dobiegniew powiat strzelecko-drezdenecki 569 6 3.204 563
POL Drezdenko COA.svg Drezdenko powiat strzelecko-drezdenecki 1.072 11 10.491 986
POL Gorzów Wielkopolski COA 1.svg Gorzów Wielkopolski m Gorzów Wielkopolski 8.572 86 124.609 1.453
POL Gozdnica COA.svg Gozdnica powiat żagański 2.388 24 3.328 141
POL Gubin COA.svg Gubin powiat krośnieński 2.068 21 17.019 824
POL Iłowa COA.svg Iłowa powiat żagański 918 10 4.044 441
POL Jasień COA.svg Jasień powiat żarski 479 5 4.455 939
POL Kargowa COA.svg Kargowa powiat zielonogórski 455 5 3.731 817
POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg Kostrzyn nad Odrą powiat gorzowski 4.614 46 18.125 393
POL Kożuchów COA.svg Kożuchów powiat nowosolski 594 6 9.718 1.647
POL Krosno Odrzańskie COA.svg Krosno Odrzańskie powiat krośnieński 815 8 12.038 1.481
POL Lubniewice COA.svg Lubniewice powiat sulęciński 1.211 12 2.064 168
POL Lubsko COA.svg Lubsko powiat żarski 1.251 13 14.646 1.178
POL Łęknica COA.svg Łęknica powiat żarski 1.643 16 2.602 160
POL Małomice COA.svg Małomice powiat żagański 537 5 3.621 677
POL Międzyrzecz COA.svg Międzyrzecz powiat międzyrzecki 1.026 10 18.610 1.823
POL Nowa Sól COA.svg Nowa Sól powiat nowosolski 2.180 22 40.022 1.846
POL Nowe Miasteczko COA.svg Nowe Miasteczko powiat nowosolski 329 3 2.879 877
POL Nowogród Bobrzański COA.svg Nowogród Bobrzański powiat zielonogórski 1.463 15 5.152 352
POL Ośno Lubuskie COA.svg Ośno Lubuskie powiat słubicki 801 8 3.880 486
POL Rzepin COA 1.svg Rzepin powiat słubicki 1.142 11 6.706 585
POL Skwierzyna COA.svg Skwierzyna powiat międzyrzecki 3.589 36 9.941 278
POL Sława COA.svg Sława powiat wschowski 1.431 14 3.957 275
POL Słubice COA.svg Słubice powiat słubicki 1.921 19 16.902 887
POL Strzelce Krajeńskie COA.svg Strzelce Krajeńskie powiat strzelecko-drezdenecki 494 5 10.204 2.073
POL Sulechów COA.svg Sulechów powiat zielonogórski 688 7 17.680 2.564
POL Sulęcin COA.svg Sulęcin powiat sulęciński 856 9 10.277 1.200
POL Szlichtyngowa COA.svg Szlichtyngowa powiat wschowski 155 2 1.337 848
POL Szprotawa COA.svg Szprotawa powiat żagański 1.095 11 12.445 1.144
POL Świebodzin COA.svg Świebodzin powiat świebodziński 1.693 17 22.109 1.308
POL Torzym COA.svg Torzym powiat sulęciński 911 9 2.592 275
POL Trzciel COA.svg Trzciel powiat międzyrzecki 304 3 2.476 809
POL Witnica COA.svg Witnica powiat gorzowski 824 8 7.000 848
POL Wschowa COA.svg Wschowa powiat wschowski 839 8 14.322 1.718
POL Zbąszynek COA.svg Zbąszynek powiat świebodziński 290 3 5.082 1.751
POL Zielona Góra COA.svg Zielona Góra m Zielona Góra 5.834 58 119.023 2.043
POL Żagań COA.svg Żagań powiat żagański 4.038 40 26.653 660
POL Żary COA.svg Żary powiat żarski 3.349 33 39.066 1.172

Ośrodki akademickie[edytuj | edytuj kod]

Collegium Polonicum w Słubicach
Uniwersytet Zielonogórski – budynek Wydziału Matematyki, Informatyki I Ekonometrii oraz Wydziału Fizyki i Astronomii

Gorzów Wielkopolski[edytuj | edytuj kod]

Kostrzyn nad Odrą[edytuj | edytuj kod]

Słubice[edytuj | edytuj kod]

Sulechów[edytuj | edytuj kod]

Zielona Góra[edytuj | edytuj kod]

Żary[edytuj | edytuj kod]

Żagań[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Główna rzeka Borów DolnośląskichBóbr w Żaganiu
Katedra w Gorzowie Wielkopolskim
Palmiarnia w Zielonej Górze
Kościół w Żarach
Magazyny Solne w Nowej Soli
Pałac w Żaganiu
Klasztor w Paradyżu
Ratusz w Świebodzinie
Kostrzyńskie rondo nocą
Gubińska fara i ratusz

Na terenie województwa znajduje się 61 rezerwatów, chronionych jest 1510 pomników przyrody.

Parki narodowe[edytuj | edytuj kod]

Parki krajobrazowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi krajowe w województwie lubuskim[17][18]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
2E30 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoNowy TomyślPoznańKoninWarszawaSiedlceTerespol – granica państwa z Białorusią Białoruś  ?
A2 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzeł "Konotopa") – ... – Warszawa (węzeł "Lubelska") – Biała PodlaskaKukuryki – granica państwa z Białorusią Białoruś  ? Istniejący odcinek: ŚwieckoWarszawa (węzeł "Konotopa"); Choszczówka StojeckaKałuszyn
3E65 ŚwinoujścieSzczecinGorzów WielkopolskiZielona GóraLubinLegnicaBolkówJelenia GóraJakuszyce – granica państwa Czechy  ?
S3 ŚwinoujścieGoleniówSzczecin A6 (węzeł "Rzęśnica") – ... – Szczecin A6 (węzeł "Klucz") – ParnicaGorzów WielkopolskiZielona GóraA4 (Legnica) – BolkówLubawka – granica państwa Czechy  ? Istniejący odcinek: węzeł "Klucz"węzeł "Gorzów Wlkp. Północ"; węzeł "Gorzów Wlkp. Północ"węzeł "Gorzów Wlkp. Południe" (tzw. Zachodnia obwodnica Gorzowa Wielkopolskiego - tylko jezdnia wschodnia); węzeł "Międzyrzecz Północ"węzeł "Międzyrzecz Południe" (obwodnica Międzyrzecza - tylko jezdnia wschodnia); węzeł "Sulechów"węzeł "Nowa Sól Południe" (jedna jezdnia, dwie tylko na węzłach)
12 granica państwa z Niemcami NiemcyŁęknicaDrożów 3GłogówLesznoJarocinKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohusk – granica państwa z Ukrainą Ukraina  ?
18E36 granica państwa – OlszynaGolniceKrzyżowa  ?
A18 granica państwa – OlszynaA4  ?
22 granica państwa z Niemcami NiemcyKostrzyn nad OdrąGorzów WielkopolskiWałczCzłuchówStarogard GdańskiMalborkElblągGrzechotki – granica państwa z Rosją Rosja  ?
24 PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice  ?
27 granica państwa – PrzewózŻaryZielona Góra  ?
29 granica państwa – SłubiceKrosno Odrzańskie 32  ?
31 SzczecinGryfinoChojnaSarbinowoKostrzyn nad OdrąSłubice  ?
32 granica państwa z Niemcami NiemcyGubinekZielona GóraSulechówStęszew  ?
92 Rzepin - ŚwiebodzinPniewyPoznańWrześniaSłupcaGolinaKoninKutnoŁowicz  ?

Na terenie województwa przebiega 1597 km dróg wojewódzkich, 4233 km powiatowych i 6614 km gminnych (2008 rok)[19].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Transport wodny śródlądowy[edytuj | edytuj kod]

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Media o zasięgu regionalnym[edytuj | edytuj kod]

  • TVP Gorzów Wielkopolski – główna siedziba w Gorzowie Wielkopolskim oraz redakcja zamiejscowa w Zielonej Górze
  • Radio Zachód – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Lubuska – główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Wyborcza główna siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim

Znane osoby związane z Ziemią Lubuską[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat najnowszych wiadomości z województwa lubuskiego
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 (stan z 1 stycznia 2012). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-01.
  2. Historia, portal ziemialubuska.pl
  3. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  4. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 69. ISSN 1230-5820.
  5. 5,0 5,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  6. Uchwała Nr I/3/2006 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 30 listopada 2006 roku ws. wyboru Marszałka WL
  7. Uchwała Nr XXVI/240/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. rozpatrzenia przez głosowanie wniosku o odwołanie Marszałka WL
  8. Uchwała Nr XXVI/241/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. wyboru Marszałka WL
  9. Uchwała Nr II/7/10 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 29 listopada 2010 r. ws. wyboru Marszałka WL
  10. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
  11. (§3. Statut LUW w Gorzowie Wlkp.) Zał. do Zarządzenia Nr 112 Wojewody Lubuskiego z dnia 26 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2009 r., Nr 71, poz. 985)
  12. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 160-161. ISSN 1230-5820.
  13. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  14. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099)
  15. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  16. Ubóstwo w Polsce w 2011r.. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-08]. s. 15.
  17. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 187, poz. 1446)
  18. Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009
  19. Transport – wyniki działalności w 2008 r./Transport – Activity Results in 2008 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2009. [dostęp 2009-12-28]. s. 110. ISSN 1506-7998.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]