Damaskin (arcybiskup Aten)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy arcybiskupa Aten. Zobacz też: innych duchownych o tym samym imieniu i nazwisku świeckim.
Damaskin
Δαμασκηνός
Dimitrios Papandreu
Δημήτριος Παπανδρέου
arcybiskup Aten i całej Grecji
Damaskin
Kraj działania  Grecja
Data i miejsce urodzenia 3 marca 1891
Dorwica
Data i miejsce śmierci 20 maja 1949
Ateny
arcybiskup Aten i całej Grecji
Okres sprawowania 1941-1949
Wyznanie prawosławie
Kościół Grecki Kościół Prawosławny
Prezbiterat 1917
Chirotonia biskupia 1922
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Damaskin, imię świeckie Dimitrios Papandreu (ur. 3 marca 1890[1] lub 1891 w Dorwicy, zm. 20 maja 1949 w Atenach[2]) – grecki biskup prawosławny, w latach 1941-1949 zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego. Regent Grecji w latach 1944-1946 i premier tego kraju w 1945.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z ubogiej rodziny[1]. Uzyskał wykształcenie teologiczne oraz prawnicze na uniwersytecie w Atenach, kończąc studia z wyróżnieniem[1]. Walczył w armii greckiej w wojnach bałkańskich; zgłosił się na ochotnika[1]. W 1917 został wyświęcony na diakona[1], a następnie na kapłana[2]. Przez pewien czas kierował kancelarią arcybiskupa Aten, a na polecenie rządu greckiego sporządził projekt regulaminu wewnętrznego Świętej Góry Athos[1].

W 1922, z rekomendacji arcybiskupa Aten Melecjusza, miała miejsce jego chirotonia na metropolitę Koryntu. W Koryncie zbudował nową rezydencję biskupią, podniósł miejscową szkołę duchowną do rangi seminarium, otworzył szpital i bractwo miłosierdzia. W 1928 organizował akcję pomocy dla ofiar trzęsienia ziemi, m.in. wyjeżdżając do Stanów Zjednoczonych, by zbierać datki dla poszkodowanych wśród greckiej diaspory[1]. Biskup Damaskin pozostał w USA na stałe, przeszedł w jurysdykcję Patriarchatu Konstantynopola i został egzarchą patriarszym w Ameryce. Dzięki jego wysiłkom w USA powstała grecka archidiecezja grupująca wszystkie etnicznie greckie parafie prawosławne, dotąd podzielone między różne jurysdykcje[1].

W 1938, po śmierci arcybiskupa Chryzostoma I, został wybrany na jego następcę przez Synod Greckiego Kościoła Prawosławnego[3]. W głosowaniu biskupów uzyskał 31 głosów, wyprzedzając o jeden głos faworyzowanego przez Joanisa Metaksasa i jawnie wspieranego przez oficjalną prasę metropolitę Chryzanta[1]. Pod naciskiem władz decyzję synod Kościoła mianował jednak arcybiskupem Aten właśnie Chryzanta. Metropolita Koryntu został zesłany na Salaminę[3]. Jawna interwencja władz Grecji wywołała konflikt wewnętrzny w Kościele. 32 biskupów (nieco ponad połowa episkopatu) odmówiła Chryzantowi swojego poparcia[1].

W 1941, gdy arcybiskup Chryzant odmówił zaprzysiężenia kolaboracyjnego rządu Grecji, został pozbawiony urzędu, zaś jego miejsce zajął Damaskin[4]. Grecki Kościół Prawosławny oficjalnie uznał poprzednie wybory arcybiskupa za bezprawne i niebyłe[1].

Arcybiskup nie zgadzał się z hitlerowską polityką wobec Grecji[2].

Quote-alpha.png
Mimo że rozmawiał z władzami okupacyjnymi i wszystkimi greckimi ugrupowaniami politycznymi, nikt nie wątpił w jego patriotyzm i niezgodę na okupację. Na szczególny szacunek zasłużył sobie dzięki organizowaniu pomocy charytatywnej dla rodzin ofiar niemieckich represji. W podobnym duchu działał także w interesie rodzin żydowskich, starając się je chronić przed nazistowskimi prześladowaniami[5]

Damaskin polecił prawosławnemu duchowieństwu i klasztorom ukrywanie Żydów. Swojej działalności nie zaprzestał nawet wówczas, gdy hitlerowskie władze zagroziły mu śmiercią[2][1].

30 grudnia 1944 został mianowany regentem Grecji do czasu powrotu króla Jerzego II[6]. Do wskazania hierarchy na regenta, czego dokonał sam przebywający w Wielkiej Brytanii król, przekonał go Winston Churchill, który poznał Damaskina w czasie swojej wizyty w Atenach w grudniu 1945 i był dlań pełen podziwu[7]. Duchowny sprawował urząd regenta do ogłoszenia wyników plebiscytu rozstrzygającego kwestię przyszłego ustroju Grecji (na korzyść monarchii)[8]. W roku 1945 był ponadto krótko premierem Grecji[2].

Damaskin podpisywał wszystkie porozumienia zawarte między różnymi siłami politycznymi w pierwszych latach po II wojnie światowej. Dążył do uzyskania przez Kościół pozycji niezależnej od kolejnych rządów, jak również do wzmocnienia jego społecznej pozycji. Przyczynił się do odzyskania przez Kościół prawosławny autorytetu, jaki osłabł wskutek postawy duchowieństwa w okresie dyktatury Metaksasa[5].

Wg oceny wywiadów brytyjskiego i niemieckiego

Quote-alpha.png
Damaskinos był ekstremalnie sprytnym politykiem i dyplomatą, zdeterminowanym utrzymywać kontakty ze wszystkimi stronami i zawsze znaleźć się po stronie zwyciężającej.[9]

Będąc regentem Grecji, Damaskin zdawał sobie sprawę ze skali represji wymierzonych przez kolejne wspierane przez Brytyjczyków rządy w uczestników lewicowego ruchu oporu w okresie II wojny światowej (partyzantów ELAS). Kierowane do niego protesty w tej sprawie nie odnosiły jednak skutków[10]. W czasie greckiej wojny domowej nawoływał walczące strony do pokoju[1].

Na czele Kościoła stał do śmierci w 1949[5].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 ДАМАСКИН
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Archbishop Damaskinos
  3. 3,0 3,1 Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 565. ISBN 83-08-03819-0.
  4. Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 584. ISBN 83-08-03819-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 646. ISBN 83-08-03819-0.
  6. Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 595. ISBN 83-08-03819-0.
  7. R. Clogg, Historia Grecji nowożytnej, Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13465-2, Warszawa 2006, s.164-165
  8. R. Clogg, Historia Grecji nowożytnej, Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13465-2, Warszawa 2006, s.299
  9. C.M. Woodhouse ówcześnie Komendant Brytyjskiej Misji Wojskowej do partyzantów, następnie koordynator działań wywiadu brytyjskiego na Bałkanach i historyk, wyraża tę opinię w książce "The Struggle for Greece 1941-1949, wydanej przez Hurst & Company London, wyd. z roku 2002, str.22, potwierdzając to także raportami niemieckimi i wskazując źródła.
  10. Tanty M.: Bałkany w XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2003, s. 295. ISBN 83-05-13311-7.
Poprzednik
Chryzant
Arcybiskup Aten i całej Grecji 1941 - 1949 Następca
Spirydion