Jorgos Papandreu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jorgos Andreas Papandreu
Γιώργος Ανδρέας Παπανδρέου
George Papandreou (junior).jpg
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1952
Saint Paul
Grecja 182. Premier Grecji
Przynależność polityczna PASOK
Okres urzędowania od 6 października 2009
do 11 listopada 2011
Poprzednik Kostas Karamanlis
Następca Lukas Papadimos
Grecja Minister Spraw Zagranicznych Grecji
Okres urzędowania od 7 października 2009
do 7 września 2010
Poprzednik Dora Bakojanni
Następca Dimitris Droutsas
Przewodniczący PASOK
Okres urzędowania od 8 lutego 2004
Poprzednik Kostas Simitis
Grecja Minister Spraw Zagranicznych Grecji
Okres urzędowania od 18 lutego 1999
do 13 lutego 2004
Poprzednik Theodoros Pangalos
Następca Tassos Yiannitsis
Odznaczenia
Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii – Krzyż Wielki I klasy Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Order Białej Gwiazdy I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Order Księcia Jarosława Mądrego III klasy (Ukraina) Krzyż Wielki Orderu Błogosławionego Piusa IX (Watykan) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (cywilny) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jorgos Andreas Papandreu, Γιώργος Ανδρέας Παπανδρέου (wym. [ˈʝorɣos papanˈðreu]; ur. 16 czerwca 1952 w Saint Paul) – grecki polityk, syn i wnuk dwóch greckich premierów, minister edukacji i spraw religijnych w latach 1988-1989 oraz 1994-1996, minister spraw zagranicznych w latach 1999-2004. Przewodniczący Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego (PASOK) od 2004, przewodniczący Międzynarodówki Socjalistycznej. Od 2009 do 2011 Premier Grecji oraz minister spraw zagranicznych od 7 października 2009 do 7 września 2010.

Młodość i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Papandreu urodził się w 1952 w Saint Paul w Minnesocie w USA, gdzie jego ojciec Andreas Papandreu zajmował stanowisko profesorskie. Papandreu pochodzi z rodziny o tradycjach politycznych. Jego dziadek, Jeorios Papandreu, był trzykrotnie premierem Grecji, a ojciec dwukrotnie. Jego pradziadek inżynier Zygmunt Mineyko pochodził z okolic Białegostoku[1].

Dzieciństwo spędził w USA i Kanadzie. W 1961 jego rodzina powróciła do Grecji. W 1967 jego ojciec został aresztowany przez dyktaturę wojskową, rządzącą w tym czasie w kraju. Po 8 miesiącach aresztu i wielu międzynarodowych apelach został wypuszczony i wyjechał wraz z rodziną do Szwecji, gdzie uzyskał azyl polityczny[2][3].

Papandreu w 1970 ukończył szkołę średnią King City Secondary School w Toronto w Kanadzie. W latach 1970-1975 studiował socjologię (licencjat) na Amherst College w Amherst w Massachusetts, a w latach 1972-1973 (studia licencjackie) na Uniwersytecie w Sztokholmie. Po zakończeniu nauki powrócił do Grecji odbyć obowiązkową służbę wojskową. W 1977 ukończył studia magisterskie na Wydziale Socjologii i Rozwoju London School of Economics w Wielkiej Brytanii[2][3].

W latach 1992-1993 był stypendystą w Centrum Spraw Międzynarodowych (CFIA) na Harvard University. W 2002 otrzymał honorowy doktorat na Amherst College w USA[2].

Jorgos Andreas Papandreu jest żonaty z Adą Papandreu. Ma dwoje dzieci, syna Andreasa (ur. 1982) i córkę Margaritę-Elenę (ur. 1990). Mówi również w języku angielskim i szwedzkim[2].

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Papandreu zaangażował się w działalność polityczną pod koniec lat 70. XX w. W 1974, po ustanowieniu w Grecji rządów demokratycznych, do kraju powrócił jego ojciec, który założył Panhelleński Ruch Socjalistyczny (PASOK) i został liderem opozycji.

W 1981 Papandreu został członkiem parlamentu z okręgu Achaja z ramienia PASOK, a jego ojciec premierem. Od tej pory w każdych kolejnych wyborach odnawiał mandat deputowanego. Do 1996 reprezentował okręg Achaja, w latach 1996-2004 okręg Ateny, od 2004 okręg Saloniki. W latach 1982-1985 stał na czele Parlamentarnej Komisji Edukacji, a od 1989 do 1993 Parlamentarnej Komisji Kultury i Edukacji. W 1984 wszedł w skład Komitetu Centralnego PASOK, a w 1996 jego Biura Politycznego[2].

J.A. Papandreu jako szef MSZ z wicesekretarzem obrony USA Paulem Wolfowitzem, maj 2001

Od lipca 1985 do lutego 1987 pełnił funkcję podsekretarza ds. kulturalnych. Zajmował się sprawami greckiej diaspory oraz edukacji dla dorosłych. Od 22 czerwca 1988 do 2 lipca 1989 zajmował stanowisko ministra edukacji i spraw religijnych w gabinecie swego ojca. Po powrocie PASOK do władzy, od października 1993 do lipca 1994 był wicepremierem spraw zagranicznych w kolejnym gabinecie ojca. Był odpowiedzialny w tym czasie za stosunki grecko-amerykańskie oraz uczestniczył w negocjacjach w sprawie przyjęcia do UE Szwecji, Finlandii, Austrii i Norwegii w trakcie greckiego przewodnictwa we wspólnocie[2].

Od 8 lipca 1994 do 25 września 1996 zajmował po raz drugi stanowisko ministra edukacji i spraw religijnych. W latach 1996-1997 był koordynatorem rządu ds. organizacji w Atenach Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2004[2].

18 lutego 1999 objął urząd ministra spraw zagranicznych w rządzie premiera Kostasa Simitisa i zajmował go do 13 lutego 2004. Jako szef dyplomacji dążył do poprawy stosunków z sąsiednimi państwami, w tym z Turcją, Albanią i Macedonią. Angażował się w rozwiązanie problem narodowościowego na Cyprze. Za wkład w rozwój stosunków grecko-tureckich w 2003 otrzymał tytuł „Dyplomaty Roku” od magazynu „European Voice”. Otrzymał także szereg odznaczeń państwowych za swój wkład w obronę praw człowieka[2][3].

Przewodniczący partii i lider opozycji[edytuj | edytuj kod]

Z biegiem czasu Papandreu wyrastał na głównego sukcesora Kostasa Simitisa na stanowisku lidera partii i szefa rządu. W styczniu 2004 Simitis ogłosił swoją rezygnację z przywództwa w partii i zarekomendował na swojego następcę Papandreu. 8 lutego 2004, w partyjnym głosowaniu, został on wybrany większością głosów nowym przewodniczącym PASOK[2][3]. W wyborach parlamentarnych z 7 marca 2004 PASOK przegrał jednak z Nowa Demokracją i stał się główną siłą opozycyjną. Premierem został Kostas Karamanlis[4].

W maju 2005 Papandreu został wybrany wiceprzewodniczącym Międzynarodówki Socjalistycznej, zgodnie z propozycją jej przewodniczącego António Guterresa. W styczniu 2006 został mianowany przewodniczącym Międzynarodówki, był jedynym kandydatem na to stanowisko[2].

W wyborach parlamentarnych we wrześniu 2007 ponowne zwycięstwo odniosła prawicowa Nowa Demokracja premiera Karamanlisa, zdobywając 152 z 300 mandatów. PASOK, ze 102 mandatami w parlamencie, pozostał w opozycji[5]. W konsekwencji Papandreu musiał walczyć o utrzymanie przywództwa w partii z Ewangelosem Wenizelosem. 11 listopada 2007, w partyjnym głosowaniu, pokonał Venizelosa, zdobywając prawie 56% głosów i zachował stanowisko szefa partii[6]. Jako lider partii doprowadził PASOK do zwycięstwa w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009[7].

Papandreu w czasie kampanii wyborczej w październiku 2009

We wcześniejszych wyborach parlamentarnych z 4 października 2009 PASOK odniósł drugie w roku zwycięstwo wyborcze, zdobywając 160 mandatów w 300-osobowym parlamencie, co otworzyło Papandreu drogę do utworzenia gabinetu i przejęcia władzy[8][9]. W czasie kampanii wyborczej Papandreu zapowiadał odmienną od rządowej strategię walki z kryzysem, obiecując pakiet stymulujący gospodarkę o wartości 3 mld euro oraz podwyżkę podatków dla najbogatszych i pomoc najbiedniejszym obywatelom. Ogłosił program ożywienia gospodarki poprzez podwyżkę pensji i emerytur ponad wskaźnik inflacji w 2010[10][11].

Po zwycięstwie w wyborach ogłosił „nowy rozdział” w greckiej polityce. Zapowiedział „uwolnienie potencjału” tkwiącego w jego kraju, walkę z korupcją, protekcjonizmem i bezprawiem, przywrócenie Grekom nadziei i wiarę w sukces. Jednocześnie ostrzegł społeczeństwo przed ciężkimi czasami walki z kryzysem – zadaniem, za które, jak powiedział, jest gotów wziąć odpowiedzialność[8][9].

Premier[edytuj | edytuj kod]

Premier Papandreu w dniu zaprzysiężenia, 6 października 2009

5 października 2009, kilka godzin po ogłoszeniu wyników wyborów, prezydent Karolos Papulias powierzył Papandreu misję sformowania nowego gabinetu[12]. 6 października 2009 został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisku premiera w pałacu prezydenckim. Przysięgę odbierał od niego Hieronim II, arcybiskup Aten i zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego[13][14]. Tego samego dnia ogłosił skład swojego gabinetu, w którym sam objął stanowisko ministra spraw zagranicznych[15]. 7 października 2009 jego gabinet, składający się z 14 ministrów, został uroczyście zaprzysiężony[16]. Na stanowisku szefa dyplomacji pozostawał do 7 września 2010, kiedy zastąpił go Dimitris Droutsas[17].

Wkrótce po objęciu władzy rząd Papandreu ujawnił dane o stanie finansów państwa, z których wynikało, że były one w znacznie gorszej sytuacji niż wcześniej sądzono. Zgodnie z nimi, deficyt budżetowy wynosił 12,7% (czterokrotnie więcej niż wymagany w strefie euro limit 3%), a dług publiczny 300 mld euro, co stanowiło 113% PKB[18]. Z powodu trwającego kryzysu gospodarczego, grecka gospodarka uległa spowolnieniu, spadły dochody budżetowe, a stopa bezrobocia w listopadzie 2009 przekroczyła 10%[19]. W obliczu katastrofalnej sytuacji finansów państwowych, w grudniu 2009 rząd po raz pierwszy ogłosił plan oszczędnościowy, który zakładał redukcję deficytu budżetowego do 3% w 2013 roku. Rząd zdecydował się na redukcję o 10% wydatków budżetowych, w tym na cele społeczne i sektor obrony, nałożenie podatków na sektor bankowy oraz zamrożenie płac w sferze budżetowej[18].

Działania rządu okazały się niewystarczające i w styczniu 2010 ogłoszony został drugi pakiet oszczędnościowy, który zakładał obniżki płac w sferze budżetowej, wzrost akcyzy na paliwo oraz działania na rzecz zwiększenia ściągalności podatków. Kroki te spowodowały wybuch ogólnokrajowych protestów w lutym i marcu 2010, organizowanych przez związki zawodowe i grupy społeczne niezadowolone z konieczności zaciskania pasa, co przyczyniać się mogło do pogorszenia sytuacji życiowej obywateli. W marcu 2010 premier Papandreu ogłosił kolejną transzę podwyżki podatków i ograniczeń wydatków państwa na łączną kwotę 6,5 mld euro[20].

Pogarszająca się sytuacja gospodarcza doprowadziła w maju 2010 do przyznania Grecji przez kraje strefy euro i Międzynarodowy Fundusz Walutowy pakietu pomocowego w wysokości 110 mld euro[21]. Pożyczka ta wiązała się jednak z koniecznością dalszych cięć budżetowych, co prowadziło do powtarzających się strajków i protestów ludności. W czasie protestów w maju 2010 zginęły 3 osoby[22]. W październiku 2010 Papandreu zadecydował o kolejnych ograniczeniach wydatków państwowych. Środki zawarte w projekcie budżetu na rok 2011 obejmowały dalszą podwyżkę podatków, w tym nałożenie wyższej stawki podatku VAT[20].

W lutym 2011 międzynarodowi wierzyciele Grecji, w tym kraje strefy euro, uznały dotychczasowe działania rządu za niewystarczające i wezwały Papandreu do przyspieszenia tempa reform w celu uniknięcia przez kraj bankructwa. Zła sytuacja gospodarcza spowodowała gwałtowny spadek poparcia dla rządu. W czerwcu 2011 zorganizowany został strajk generalny, w czasie którego dziesiątki tysięcy protestujących demonstrowało przed siedzibą parlamentu przeciwko polityce rządu[20]. W tym samym miesiącu premier Papandreu dokonał zmian w rządzie, powołując na stanowisko wicepremiera i ministra finansów dotychczasowego ministra obrony Ewangelosa Wenizelosa. Nowy rząd 22 czerwca 2011 uzyskał wotum zaufania w parlamencie i ogłosił nowy pakiet reform, podwyżek podatków i prywatyzacji na łączną kwotę 28 mld euro[23].

W lipcu 2011 kraje strefy euro oraz MFW udzieliły Grecji drugiej transzy pomocy finansowej w wysokości 109 mld euro[24]. Nie uchroniło to jednak kraju przed perspektywą bankructwa, w październiku 2011 grecki dług państwowy wynosił 340 mld euro. W październiku 2011 Komisja Europejska, Europejski Bank Centralny i Międzynarodowy Fundusz Walutowy przyznały Grecji kolejną pomoc finansową w wysokości 130 mld euro. Dodatkowo prywatni wierzyciele Grecji umorzyli państwu połowę należnych im zobowiązań. Pomoc wiązała się z kolejnymi środkami oszczędnościowymi[20][25].

Negocjacje w sprawie powołania rządu jedności narodowej, listopad 2011

31 października 2011 premier Papandreu ogłosił plan zorganizowania referendum w sprawie przyjęcia pakietu pomocowego. Plan spotkał się z negatywną reakcją ze strony opozycyjnej Nowej Demokracji, a także części partii rządzącej i członków samego rządu, m.in. ministra finansów Wenizelosa. Sceptycznie do referendum odnieśli się również przywódcy największych państw Eurogrupy, prezydent Nicolas Sarkozy i kanclerz Angela Merkel, którzy zapowiedzieli przekazanie Grecji kolejnych transzy pomocowych dopiero po zatwierdzeniu przez rząd warunków ostatnio wynegocjowanego pakietu. Nerwowo zareagowały także rynki finansowe, gdyż planowane głosowanie mogło przedłużyć okres niepewności i zawieszenia. Grecka opozycja wezwała premiera do rezygnacji z urzędu i organizacji wcześniejszych wyborów[26][27]. Wobec narastającego sprzeciwu, 3 listopada 2011 Papandreu wycofał sie z planu organizacji referendum. 5 listopada 2011 jego rząd wygrał głosowanie nad złożonym wcześniej przez opozycję wnioskiem o wotum zaufania[28]. Nie spowodowało to jednak zmniejszenia presji ze strony opozycji, części koalicji, społeczności międzynarodowej i protestującego społeczeństwa, postrzegających Papandreu jako polityka niezdolnego do wyprowadzenia kraju z zapaści gospodarczej[29].

6 listopada 2011 Papandreu i lider opozycji Antonis Samaras, w towarzystwie prezydenta Karolosa Papuliasa, przystąpili do rozmów mających na celu zakończenie kryzysu politycznego[29]. W wyniku rozmów premier Papandreu zgodził się na ustąpienie z urzędu, a obie partie zgodziły się na utworzenie wspólnego rządu jedności narodowej funkcjonującego do czasu wcześniejszych wyborów parlamentarnych planowanych na luty 2012. Po kilkudniowych negocjacjach ustalony został skład rządu, na czele którego stanął bezpartyjny ekonomista Lukas Papadimos. W szeregach rządu znaleźli się członkowie PASOK, Nowej Demokracji oraz partii LAOS. 10 listopada 2011 premier Papandreu złożył dymisję na ręce prezydenta, który na stanowisko premiera desygnował Papadimosa[30]. 11 listopada 2011 nowy premier i rząd zostali oficjalnie zaprzysiężeni[31].

Przypisy

  1. Papandreu wspomniał o tym w czasie oficjalnej wizyty w Polsce, 7 kwietnia 2011. KPRM: Wizyta premiera Grecji w Polsce
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Who is George A. Papandreou (ang.). George A. Papanfreu - Personal Site. [dostęp 2009-09-29].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 George Papandreou (ang.). History of Greece: Biographies. [dostęp 2009-09-29].
  4. Oficjalne wyniki wyborów (gr.). Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Grecji. [dostęp 2009-09-29].
  5. Greek PM wins vote by slim marginB (ang.). BBC News, 17 września 2007. [dostęp 2009-09-29].
  6. George Papandreou wins PASOK leadership election with 55.91 pc (ang.). Athens News Agency, 15 listopada 2007. [dostęp 2009-09-29].
  7. Prime minister calls for early parliamentary elections in October (ang.). France24, 3 września 2009. [dostęp 2009-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-05)].
  8. 8,0 8,1 Greece's Socialists win snap poll (ang.). BBC News, 5 października 2009. [dostęp 2009-10-05].
  9. 9,0 9,1 Socialists oust conservatives in snap election (ang.). France24, 5 października 2009. [dostęp 2009-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-08)].
  10. Socialists set for comeback as Greece votes (ang.). Reuters, 4 października 2009. [dostęp 2009-10-04].
  11. Greeks vote in snap election after crisis-hit year (ang.). France24, 4 października 2009. [dostęp 2009-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-13)].
  12. Socialists hail perfect storm of support, as Papandreou takes over (ang.). rfi, 5 października 2009. [dostęp 2009-10-06].
  13. New Greek PM sworn in, cabinet to be appointed Tuesday (ang.). Reuters, 6 października 2009. [dostęp 2009-10-06].
  14. Papandreou Sworn in as Greek Prime Minister, Prepares Cabinet (ang.). Bloomberg.com, 6 października 2009. [dostęp 2009-10-06].
  15. New Papandreou gov't Cabinet announced (ang.). ana-mpa.gr, 6 października 2009. [dostęp 2009-10-06].
  16. Greek prime minister Papandreou’s cabinet sworn in (ang.). The Sofia Echo, 7 października 2009. [dostęp 2009-10-07].
  17. Greek Cabinet Wakes Up to Major Overnight Reshuffle (ang.). novinite.com, 7 września 2010. [dostęp 2010-10-18].
  18. 18,0 18,1 Greece insists it will not default on huge debts (ang.). BBC News, 11 grudnia 2009. [dostęp 2011-11-13].
  19. Greece's unemployment rate hits 10% (ang.). BBC News, 11 lutego 2010. [dostęp 2011-11-13].
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 Greece timeline (ang.). BBC News, 11 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  21. Eurozone approves massive Greece bail-out (ang.). BBC News, 2 maja 2010. [dostęp 2011-11-13].
  22. Three dead as Greece protest turns violent (ang.). BBC News, 5 maja 2010. [dostęp 2011-11-13].
  23. Greek government survives confidence vote (ang.). BBC News, 22 czerwca 2011. [dostęp 2011-11-13].
  24. Eurozone agrees new 109bn euros Greek bailout (ang.). BBC News, 21 lipca 2011. [dostęp 2011-11-13].
  25. Q&A: Greek debt crisis (ang.). BBC News, 10 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  26. Papandreou Greek referendum plan sparks early poll call (ang.). BBC News, 1 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  27. Q&A: Greece referendum row (ang.). BBC News, 3 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  28. Greece PM Papandreou wins confidence vote (ang.). BBC News, 5 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  29. 29,0 29,1 Papandreou and Samaras end Greek unity government talks (ang.). BBC News, 6 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  30. Lucas Papademos named as new Greek prime minister (ang.). BBC News, 10 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  31. Greece swears in unity cabinet and PM Lucas Papademos (ang.). BBC News, 11 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]