Devínska Nová Ves

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herb Bratysławy Devínska Nová Ves
dzielnica Bratysławy
DNV Marchegg bridge.jpg
Most graniczny z Austrią
Miasto Bratysława
Status dzielnica
starosta Vladimír Mráz
Powierzchnia 24,22 km²
Wysokość 128 m n.p.m.
Ludność (2005)
 • liczba ludności
 • gęstość

16588
684 os./km²
Tablice rejestracyjne BA, BL
Położenie na planie Bratysławy
Położenie na planie Bratysławy
Położenie na mapie Bratysławy
Mapa lokalizacyjna Bratysławy
Devínska Nová Ves
Devínska Nová Ves
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Devínska Nová Ves
Devínska Nová Ves
Ziemia 48°13′N 16°58′E/48,216667 16,966667Na mapach: 48°13′N 16°58′E/48,216667 16,966667
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Devínska Nová Ves (chorw. Devinske Novo Selo, niem. Thebenneudorf, węg. Devényújfalu) – dzielnica w Bratysławie wchodząca w skład powiatu Bratysława IV, położona na zachód od centrum miasta. Graniczy od zachodu z rzeką Morawą i jest to także granica między Słowacją a Austrią.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia osadnictwa sięga epoki kamiennej. Znaleziono również przedmioty pochodzące z opoki brązu i żelaza. W późniejszym okresie biegł tędy szlak bursztynowy, pojawili się Celtowie, a następnie osadnictwo awarsko-słowiańskie. Niektórzy historycy wiążą je z Państwo Samona – z tego okresu znaleziono liczne pochówki. Archeolodzy odkryli również resztki słowiańskiego grodziska z okresu Wielkich Moraw, które chronił 2 metrowy wał. Do środka wchodziło się przez bramę, umieszczoną pomiędzy dwiema drewnianymi wieżami.

Devínska Nová Ves po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych w roku 1451 jako Nová Ves. Późniejsze nazwy to Wyfalw, Wyfalu, po węgiersku Dévén-Uj-Falu, a niemiecku Theben Neudorf. Osada wchodziła w skład dóbr devińskich, których właścicielami byli panowie na zamku w Devinie – najdłużej rodzina Pálffy, dzierżąca devińskie dobra aż do okresu międzywojennego w XX wieku. Po raz kolejny miejscowość wspominana jest w XVI wieku, podczas zagrożenia tureckiego – pojawiły się tutaj oddziały hiszpańskie, które miały chronić okolicę przez Turkami, ale samy dokonały sporych zniszczeń. Po 1543 zaczęła się kolonizacji chorwacka – podobnie jak w większości osad wokół ówczesnej Bratysławy. Chorwaci wkrótce stali się dominującą narodowością i od 1552 zaczęto używać nazwy Chorvátska Nová Ves. W 1581 Chorwaci postawili kościół istniejący do dnia dzisiejszego.

Jeden z okolicznych stawów

W XVII-XIX wieku nastąpił rozwój miejscowości, kiedy rozwijała się również Bratysława, będąca wówczas stolicą Królestwa Węgier. Część majątków już od XVI wieku znalazła się w rękach zakonników – jezuici, a później paulini. W XVIII wieku zaczęła działać kopalnia piasku (z tego powodu to miejsce nazwano Sandberg).

W 1809 osadę spustoszyły wojska napoleońskie, a w 1831 epidemia. W roku 1848 zmieniono nazwę na współczesną – Devínska Nová Ves. Tego samego roku przez wieś przeprowadzono linię kolejową z Bratysławy do Gänserndorf – było to pierwsze połączenie z Wiedniem i pierwsza linia kolejowa na terenie Węgier. Lata 1849, 1866 i 1880 to daty pożarów, niszczące domostwa mieszkańców. W 1870 otwarto w pobliżu kamieniołom oraz cegielnię, dostarczającą cegły do wszystkich rejonów habsburskiej monarchii.

Podział narodowościowy w 1910 wyglądał następująco – 1.164 (41,3%) Chorwatów, 917 (32,6%) Słowaków, 365 (13,0%) Węgrów, 201 (7,1%) Niemców[1].

Po I wojnie światowej, 31 grudnia 1918, w miasteczku miała miejsce bitwa między armią czechosłowacką (właściwie czeską) a węgierską, którą Węgrzy przegrali. Ostatecznie miejscowość przyłączono do Czechosłowacji, a w 1928 wcielono do powiatu bratysławskiego.

Pod koniec II wojny światowej miejscowość została zniszczona przez armię niemiecką. Armia Czerwona wkroczyła w jej granice 6 kwietnia 1945. W okresie socjalistycznej Czechosłowacji bliskość granicy z Austrią (tuż za rzeką Morawą) spowodowała, że życie mieszkańców stało się ciężkie – gości obowiązywały specjalne przepustki oraz pozwolenia na wstęp do strefy przygranicznej. Ponieważ 90% mieszkańców pracowało w Bratysławie w 1960 stała się częścią powiatu Bratislava-okolie (Bratysława-okolice), a w roku 1972 Devínska Nová Ves została przyłączona do Bratysławy i weszła w skład powiatu Bratysława IV.

W miejscowości znajduje się fabryka Volkswagen, której początki sięgają lat 80. (powstała jako Bratislavské automobilové závody (BAZ)). Z jej powodu powstało nowe osiedle na 12 tysięcy osób.

Ze względu na największe skupisko mniejszości chorwackiej na Słowacji, co roku organizowany jest festiwal kultury chorwackiej. W ostatnich latach zwiększa się liczba osób niezadowolonych z przynależności do Bratysławy, ale przeprowadzone referendum zakończyło się niepowodzeniem osób pragnących odłączenia od stolicy.

Pod koniec sierpnia 2010 w dzielnicy doszło do jednej z największych w historii Słowacji strzelaniny - 50-letni mężczyzna zastrzelił 7, a ranił 14 osób, po czym popełnił samobójstwo[2].

Podział dzielnicy na osiedla i zespoły urbanistyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Devínske Jazero – składa się głównie z domków letniskowych. Posiada własną stację kolejową – Devínske Jazero. Najbardziej wysunięta na północ część dzielnicy i Bratysławy.
  • Kostolné – znajduje się tutaj ośrodek kultury Istra Centrum oraz jedyne na Słowacji muzeum chorwackie. Znacznie ucierpiała podczas powodzi w 2002.
  • Podhorské – najnowsza część dzielnicy, zabudowa blokami.
  • Paulinské – w przeszłości działała w niej cegielnia, obecnie zakład Volkswagena i główna stacja kolejowa dzielnicy – Devínska Nová Ves.
  • Sídlisko Stred – zabudowane blokami, wybudowanymi pod koniec lat 70. XX wieku w miejsce starszych domów jednorodzinnych.
  • Vápenka – nazwa pochodzi od wapienników, zniszczonych podczas II wojny światowej. Obecnie znajdują się tutaj różne zakłady i przedsiębiorstwa.
Pozostałości po żelaznej kurtynie, w cieniu której dzielnica żyła przez pół wieku

Zabytki i inne atrakcje[edytuj | edytuj kod]

  • kościół Ducha Świętego, którego początki sięgają XVI wieku. Wybudowany w stylu renesansowym,
  • pozostałości po wyciągu kamieniarskim z XVIII wieku,
  • kilka kapliczek,
  • kasztel,
  • muzeum żelaznej kurtyny

W dzielnicy jest sporo terenów niezabudowanych i znajdują się liczne trasy rowerowe oraz ścieżki dla turystów pieszych – Devínska Nová Ves leży na terenie Małych Karpat, niedaleko najwyższego szczytu w tej części pasma – Devínska Kobyla.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica posiada własny klub piłkarski – FCL Devínska Nová Ves, który gra w IV lidze słowackiej.

Gminy partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy