Dwunastu gniewnych ludzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwunastu gniewnych ludzi
12 Angry Men
Gatunek dramat
Data premiery 13 kwietnia 1957
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Czas trwania 96 min.
Reżyseria Sidney Lumet
Scenariusz Reginald Rose
Główne role Henry Fonda
Lee J. Cobb
Ed Begley
Muzyka Kenyon Hopkins
Zdjęcia Borys Kaufman
Scenografia Robert Markel
Montaż Carl Lerner
Produkcja Henry Fonda
Reginald Rose
Wytwórnia Orion-Nova Productions
Dystrybucja United Artists
Budżet 350 000 $
Nagrody 1957 Sidney Lumet, Złoty Niedźwiedź
1958 Henry Fonda BAFTA, najlepszy aktor

Dwunastu gniewnych ludzi (ang. 12 Angry Men) – amerykański dramat sądowy z 1956 roku zrealizowany w oparciu o powstałe dwa lata wcześniej teatralne przedstawienie telewizyjne Reginalda Rose’a. Film opowiada historię ławy przysięgłych obradującej po procesie młodego chłopaka oskarżonego o morderstwo. Spośród dwunastu przysięgłych tylko jeden nie jest do końca przekonany o winie oskarżonego.

Film został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez krytyków, jak i widzów. Na internetowej liście najlepszych filmów IMDb znajduje się w pierwszej dwudziestce. Film otrzymał nominację do nagrody Oscara w kategoriach za najlepszą reżyserię, film roku i scenariusz. W 2007 biblioteka Kongresu umieściła go na liście amerykańskiego dziedzictwa filmowego jako film ważny pod względem kulturalnym, historycznym i estetycznym.

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Film został nakręcony w ciągu zaledwie dziewiętnastu dni, a jego budżet wyniósł 350 tysięcy dolarów. Akcja prawie całego filmu, z wyjątkiem pierwszej i ostatniej sceny, rozgrywa się w zamkniętym pokoju, w którym znajdują się ławnicy mający przesądzić o winie lub niewinności oskarżonego.

Reżyser Sidney Lumet nakręcił ten film w oryginalny sposób – na początku filmu większość ujęć robiona jest szerokokątnym obiektywem filmującym mniej więcej z poziomu wzroku, a w trakcie filmu stopniowo wprowadzane są ujęcia zrobione przy pomocy dłuższych obiektywów i filmowane od dołu (ujęcia zrobione przez obiektyw szerokokątny sprawiają wrażenie bardziej przestrzennych, optycznie powiększają pomieszczenia i zwiększają dystans między przedmiotami, a ujęcia zrobione przy wykorzystaniu obiektywów o dłuższej ogniskowej „skracają” odległości i mają znacznie mniejszą głębię ostrości). Według Lumeta w zamierzeniu miało to stworzyć klaustrofobiczną atmosferę, jaka musiała panować w niewielkim pomieszczeniu, w którym odbywały się gorące obrady ławy przysięgłych.

Zwiastun filmu

Obsada[edytuj | edytuj kod]

W rolach 12 sędziów przysięgłych wystąpili:

Inne wersje[edytuj | edytuj kod]

W 1997 roku zrealizowany został film telewizyjny pod tym samym tytułem, wyreżyserowany przez Williama Friedkina. Stanowi on bezpośredni remake oryginału Lumeta – poza bardzo drobnymi zmianami, cała akcja filmu i wszystkie dialogi są identyczne jak w oryginale. Na podstawie filmu Lumeta i przedstawienia nakręcone zostały również dwa nieanglojęzyczne filmy – Ek ruka hua faisla z 1986 roku w reżyserii Basu Chatterjee i Dwunastu (2007, reż. Nikita Michałkow).

Wersja polska[edytuj | edytuj kod]

Wersja kinowa (1959)[edytuj | edytuj kod]

Wersja polska: Studio Opracowań Filmów w Warszawie
Reżyseria: Seweryn Nowicki
Dialogi:

Dźwięk: Zdzisław Siwecki
Montaż: Wanda Jarkowska
Kierownictwo produkcji: Jerzy Kulawczyk
Udział wzięli:

i inni

Wersja telewizyjna (1973)[edytuj | edytuj kod]

W 1973 roku na zlecenie Telewizji Polskiej opracowano nową wersję dubbingu. W 1989 roku TVP poprosiła reżyser o opracowanie trzeciej wersji dubbingu, ponieważ ta nagrana szesnaście lat wcześniej nie zachowała się w archiwach telewizji w stanie kompletnym. Reżyser odmówiła, argumentując swoją decyzję tym, że nie chce przekreślać pracy aktorów, jaką włożyli oni w nagrania do poprzedniej wersji. Zamiast tego na nowo nagrano dubbing do brakujących kilkunastu minut. Wzięli w nim udział ci sami aktorzy, z wyjątkiem zmarłego dwa lata wcześniej Leona Pietraszkiewicza – głosu jedenastemu przysięgłemu udzielił Wiesław Machowski[1].


Wersja polska: Studio Opracowań Filmów w Warszawie
Reżyser: Zofia Dybowska-Aleksandrowicz
Dialogi: Włodzimierz Kozłowski
Dźwięk: Zdzisław Siwecki i Jerzy Januszewski
Montaż: Anna Szadkowska i Jolanta Nowaczewska
Kierownictwo produkcji: Mieczysława Kucharska
Udział wzięli:

i inni

  1. Julitta Nowicka. Do widzenia... do jutra. „Ekran”, 22 czerwca 1989. Cytat: Podobna historia pojawiła się przy „Dwunastu gniewnych ludziach”. Poproszono mnie o powtórny dubbing. Powiedziałam stanowczo – nie! Nie będę przekreślała pracy znakomitych aktorów, którzy tam grali. Okazało się, że w magazynach Polskiej TV (...) znalazły się taśmy z dubbingiem „Dwunastu gniewnych ludzi” i „tylko” trzy ostatnie akty zostały zgubione. – No to w takim razie będzie pani robiła film na nowo – usłyszałam. – Nie, ja dorobię te trzy akty. – Jak to, przecież aktorzy już poumierali? Czy pani myśli pracować z duchami? – To moja sprawa. Ja to uratuję. Tak wyglądała ta rozmowa. I rzeczywiście, udało się. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]