Fantastyka postapokaliptyczna

Fantastyka postapokaliptyczna – wizja czy też konwencja traktująca o wydarzeniach bezpośrednio po kataklizmie/apokalipsie.

W książkach lub filmach fabuła rozgrywa się zazwyczaj po wojnie z użyciem broni jądrowej, pandemii lub po nastąpieniu katastrofy ekologicznej. Ziemia wówczas staje się areną dla nowego gatunku ludzi: czerpiących z resztek zniszczonej cywilizacji i starających się przetrwać i przystosować.

Świat postapokalipsy jest różnie przedstawiany: często jako wielka pustynia (np. Mad Max), wieczna zmarzlina (Pojutrze), cały glob zalany wodą (Wodny świat) albo po prostu opustoszała Ziemia, pełna ruin i pozostałości dawnej cywilizacji (Jestem legendą). Często w postapokalipsie wykorzystywany jest motyw mutantów, zombie czy gangów łupiących i mordujących ostatnich ludzi.

Większość ludzkości wyginęła, a jej pozostałości stają przed wizją nowego świata. Największym i najczęściej wykorzystywanym motywem przewodnim w tego typu wizjach jest motyw samotności. Bohater lub bohaterowie, w przerażająco wielkim i pustym teraz świecie, starają się przetrwać wraz ze wspomnieniami dawnej cywilizacji.

Pewną formą apokaliptycznych wizji w książkach i filmach są przeżycia bohaterów tuż przed lub bezpośrednio w trakcie trwania kataklizmu (Pojutrze), wówczas na pierwszy plan wysuwają się dylematy: dokąd uciec i kogo ratować.

Książki o tematyce postapokaliptycznej

• Wojna światów (The War of the Worlds, 1898) – Herbert George Wells
• Dzień Tryfidów (The Day of the Triffids, 1951) – John Wyndham
• Wiadro powietrza (A Pail of Air, 1951) (opowiadanie) – Fritz Leiber
• Świt 2250 (Star Man's Son, 2250 A.D., 1952) – Andre Norton
• Jestem legendą (I Am Legend, 1954) – Richard Matheson
• Śmierć trawy (The Death of Grass, 1956) – John Christopher
• Ostatni brzeg (On the Beach, 1957) – Nevil Shute
• Kantyk dla Leibowitza (A Canticle for Leibowitz, 1959) – Walter M. Miller
• Rozpustne nasienie (The Wanting Seed, 1962) – Anthony Burgess
• Siwobrody (Greybeard, 1964) – Brian Aldiss
• Wielkie solo Antona L. (Grosses Solo für Anton, 1976) – Herbert Rosendorfer
• Deus Irae (1976) – Philip K. Dick i Roger Zelazny
• Plaga (Plague, 1977) – Graham Masterton
• Bastion (The Stand, 1978) – Stephen King
• Mgła (The Mist, 1980) (opowiadanie ze zbioru Szkieletowa załoga, 1985) – Stephen King
• Witaj Ameryko, 1981 – J.G. Ballard
• Listonosz (The Postman, 1985) – David Brin
• Fermi i mróz (Fermi and Frost, 1985) (opowiadanie) – Frederik Pohl
• Głowa Kasandry (1985) – Marek Baraniecki
• Przypowieść o siewcy (Parable of the Sower, 1993) i Przypowieść o talentach (Parable of the Talents, 1998) – Octavia E. Butler
• Noc Tryfidów (The Night of the Triffids, 2001) – Simon Clark
• Igrzyska śmierci (The Hunger Games), 2008 - Suzanne Collins
• Oryks i Derkacz (2004) (Oryx and Crake, 2003) – Margaret Atwood
• Metro 2033, (2005) – Dmitrij Głuchowski
• Komórka (Cell, 2006) – Stephen King
• Apokalipsa (The Taking, 2006) – Dean Koontz
• Droga (The Road, 2006) – Cormac McCarthy
• Metro 2034, (2009) – Dmitrij Głuchowski
• Rok potopu (2010) (Year of the Flood, 2007) – Margaret Atwood
• Droga ślepców (2010) – Marek Dryjer

Filmy o tematyce postapokaliptycznej

• Ostatni brzeg (On the Beach, 1959 oraz nowa wersja z 2000)
• Dzień Tryfidów (The Day of the Triffids, 1962)
• Kwintet (Quintet, 1979)
• Mad Max (1979) oraz następne części
• Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York, 1981)
• Nazajutrz (The Day After, 1983)
• Threads
• O-Bi, O-Ba. Koniec cywilizacji (1985)
• Ameryka 3000 (America 3000, 1986)
• Listy martwego człowieka (Pisma myortvogo cheloveka, 1986)
• Stalowy świt (Steel Dawn, 1987)
• Rycerze (Knights, 1993)
• Bastion (The Stand, 1994)
• Tajemnica Syriusza (Screamers, 1995)
• Wodny świat (Waterworld, 1995)
• Wysłannik przyszłości (The Postman, 1997)
• Żołnierz przyszłości (Soldier, 1998)
• Tycus (1998)
• Dzień zagłady (Deep Impact, 1998)
• 28 dni później (28 Days Later..., 2002)
• Pojutrze (The Day After Tomorrow, 2004)
• Świt żywych trupów (Dawn of the Dead, 2004)
• Wojna światów (War of the Worlds, 2005)
• 28 tygodni później (28 Weeks Later, 2007)
• Jestem legendą (I Am Legend, 2007)
• Resident Evil: Zagłada (Resident Evil: Extinction, 2007)
• Mgła (The Mist, 2007)
• Doomsday (2008)
• Zdarzenie (The Happening, 2008)
• 2012 (2009)
• Terminator: Ocalenie (Terminator: Salvation, 2009)
• Droga (The Road, 2009)
• Księga ocalenia (The Book of Eli, 2010)

Seriale o tematyce postapokaliptycznej

• Wyspa Niedźwiedzi (1992)
• Bastion (The Stand, 1994)
• Jerycho (Jericho, 2006-2008)
• Afterworld (2007-2008)
• Survivors (2008)
• Dead Set (2008)
• Żywe trupy (2010)
• Revolution (2012)

Gry fabularne o tematyce postapokaliptycznej

• Deadlands: Piekło na Ziemi (1998)
• Neuroshima (2003)
• Double Dragon (1987)

Gry komputerowe o tematyce postapokaliptycznej

• Wasteland (1988)
• Fallout (1997)
• Fallout 2 (1998)
• Fallout Tactics: Brotherhood of Steel (2001)
• The Fall: Last Days of Gaia (2004)
• Togainu no Chi (2005)
• S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla (2007)
• Fallout 3 (2008)
• Left 4 Dead (2008)
• S.T.A.L.K.E.R.: Czyste Niebo (2008)
• S.T.A.L.K.E.R.: Zew Prypeci (2009)
• Borderlands (2009)
• Fallen Earth (2009)
• Call of Duty: World at War: Zombies (2009)
• Fuel (2009)
• Left 4 Dead 2 (2009)
• Metro 2033 (2010)
• Fallout: New Vegas (2010)
• Rage (2011)
• Dead Island (2011)
• I Am Alive (2012)
• Borderlands 2 (2012)
• Dead Island Riptide (2013)
• Metro: Last Light (2013)
• The Last of Us (2013)

Pisownia

W języku polskim jedyna poprawna pisownia przymiotnika to postapokaliptyczny. Będąca kalką z języka angielskiego pisownia post-apokaliptyczny czy post apokaliptyczny jest błędna.