Zombie
Zombie (żywy trup, umarlak) – fikcyjna nieumarła istota popularna szczególnie w horrorach. Słowo zombie pochodzi prawdopodobnie od afrykańskiego zumbi (fetysz w języku kikongo) lub od nzambi (bóg w języku kimbundu), w Polsce przejęte zostało ono z języka angielskiego; spotkać można się także ze spolszczoną formą zombi. Termin ten rozpowszechnił William Seabrook pod koniec lat 20. XX wieku w swojej książce The Magic Island.
Pojęcie zombie wywodzi się z kultu voodoo, w którym oznacza osobę silnie zniewoloną i ślepo lub nieświadomie wykonującą polecenia osoby kontrolującej ją, najczęściej będąc pod wpływem środków odurzających. Taki typ zombie był obecny w kulturze od drugiej połowy lat 20. XX wieku do prawie końca lat 60., kiedy to powstał film George’a Romera Noc żywych trupów, w którym zombie przedstawiano jako nieumarłego: osobę martwą, powstającą z grobu i starającą się zaspokoić żądzę krwi poprzez konsumpcję świeżego ludzkiego mięsa lub mózgu. Po sukcesie Nocy żywych trupów taki obraz zombie rozpowszechnił się w kulturze masowej i dziś mało kto kojarzy zombie z voodoo, ponieważ przyjęli się nieumarli w stylu Romera – spotkać można ich w filmach (kolejne filmy z serii Żywych trupów czy współczesne filmy dla młodzieży, w których zombie morduje się w bardzo widowiskowy sposób), grach komputerowych (np. Resident Evil, Left 4 Dead, Postal 2: Apocalypse Weekend,The House of the Dead, Half-Life oraz Eternal Damnation), grach fabularnych (np. All Flesh Must Be Eaten – gra, w której główną ideą jest występowanie zombie) oraz w literaturze (np. Zombie Survival autorstwa Maxa Brooksa).
Zombie w religii voodoo [edytuj]
Według wierzeń wyznawców voodoo[1] (głównie na Haiti i na południu USA) kapłani – houngan, mambo lub bokor – mogą uśmiercić człowieka, a w kilka dni po jego pogrzebie znowu przywrócić go do pozornego życia. W rzeczywistości nie jest to jednak żywy człowiek, a jego ciało zamieszkane przez jednego z duchów śmierci Guédé. Taki bezwolny żywy trup (nazywany na Haiti także cadavre – zwłoki) jest używany do różnych prac w polu i gospodarstwie. Jeżeli zombie zje sól lub słoną potrawę, wówczas uświadamia sobie, że w rzeczywistości nie żyje i wraca na cmentarz, gdzie zakopuje się we własnym grobie. Wiara w istnienie zombie jest na Haiti powszechna. Aby zmarły nie został zombie, przebija się go kołkiem lub odrąbuje ręce i nogi, a rodzina zmarłego przez kilkanaście dni po pogrzebie pilnuje grobu.
Najprawdopodobniej są to ludzie odurzeni przez kapłanów, których funkcje życiowe ustają na czas od kilku godzin do kilku dni. Zazwyczaj są odurzeni narkotykami lub trucizną (np. atropina, hioscyjamina, tetrodotoksyna).
Na Haiti istnieje również inny rodzaj zombie, tzw. zombie astral, czyli zagubiony duch zmarłego, który dostał się pod kontrolę kapłana voodoo. Kapłan trzyma takiego zombie zamkniętego w glinianym naczyniu lub butelce i wypuszcza go tylko w celu wykonania określonego zadania.
Zombie w popkulturze [edytuj]
 |
Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Zobacz też: Zasady tworzenia list. |
Postacie zombie wystąpiły w licznych filmach zaliczanych do kultury popularnej, głównie w thrillerach, filmach gore. Niektóre z nich to:
- 1966: Plaga zombie (The Plague of the Zombies) (reż. John Gilling)
- 1968: Noc żywych trupów (Night of the Living Dead) (reż. George Romero)
- 1983: Michael Jackson's Thriller (teledysk Michaela Jacksona)
- 1985: Powrót żywych trupów (The Return of the Living Dead) (reż. Dan O'Bannon)
- 1992: Martwica mózgu (Braindead)
- 1997: Michael Jackson's Ghosts (krótkometrażowy film Michaela Jacksona, który jest jednocześnie teledyskiem do piosenek Ghosts i Is It Scary).
- 2002: Resident Evil (reż. Paul W. S. Anderson)
- 2005: Ziemia żywych trupów (Land of the Dead) (reż. George Romero)
- 2007: REC (reż. Jaume Balagueró oraz Paco Plaza)
- 2008: Otto, czyli niech żyją umarlaki (Otto; or Up with Dead People) (reż. Bruce LaBruce)
- 2009: Zombieland (Zombieland) (reż. Ruben Fleischer)
- 2010: Zombie SS
Ostatnio zaczęły również pojawiać się seriale o fabule zbliżonej do powyższych filmów, gdzie grupa osób ucieka przed plagą postapokaliptycznych zombie, przykładami mogą być seriale takie jak:
- 2008: Dead Set (pięcioodcinkowy brytyjski serial, reż. Yann Demange)
- 2010: Żywe trupy (adaptacja komiksu, reż. Frank Darabont)
Występują też w grach komputerowych a nawet kreskówkach.
Przypisy
- ↑ wg Wade’a Davisa: The Serpent and the Rainbow, Warner Books, 1994
