Matrix

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: matrix (ujednoznacznienie).
Matrix
The Matrix
Matrix
Gatunek akcja, fantastyka naukowa, dreszczowiec
Data premiery 31 marca 1999
POL13 sierpnia 1999
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
 Australia
Język angielski
Czas trwania 136 min
Reżyseria Larry i Andy Wachowscy
Scenariusz Larry i Andy Wachowscy
Główne role Keanu Reeves
Laurence Fishburne
Carrie-Anne Moss
Hugo Weaving
Muzyka Jack Dangers
Rob Dougan
Don Davis
Zdjęcia Bill Pope
Scenografia Hugh Bateup
Michelle McGahey
Lisa Brennan
Tim Ferrier
Marta McElroy
Owen Paterson
Kostiumy Kym Barrett
Montaż Zach Staenberg
Produkcja Joel Silver
Lana i Andy Wachowscy
Wytwórnia Warner Bros. Pictures
Village Roadshow Pictures
Groucho II Film Partnership
Silver Pictures
Dystrybucja Warner Bros.
Village Roadshow Pictures
Budżet ok. 63 000 000 dolarów
Kontynuacja Matrix: Reaktywacja (2003)

Matrix – australijsko-amerykański film science fiction, pierwszy z trylogii filmowej o tej samej nazwie, napisany i wyreżyserowany przez Larry’ego i Andy’ego Wachowskich. Treść filmu zawiera ukryte przesłania i aluzje, ukazujące topos życia-snu. Kontynuacjami filmu są obrazy Matrix: Reaktywacja i Matrix: Rewolucje.

Filmowy obraz zawiera wiele odniesień filozoficznych i religijnych, m.in. słynną, platońską przypowieść o jaskini, która jest zawarta w jego dialogu pt. "Państwo". Łączy w sobie elementy stylu japońskiej animacji, komiksu oraz elementy cyberpunkowe.

Matrix został wyprodukowany przez studia Warner Bros. i Village Roadshow Pictures, zdjęcia kręcono na terenie Sydney.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Thomas A. Anderson (Keanu Reeves) wiedzie podwójne życie. Zawodowo pracuje jako programista komputerowy w firmie MetaCortex, natomiast w życiu prywatnym jest hakerem komputerowym o kryptonimie „Neo”. Seria niewytłumaczalnych i zaskakujących zjawisk prowadzi go do kontaktu z grupą, na czele której stoi Morfeusz (Laurence Fishburne). Wyjaśnia on Neo, czym jest Matrix, po czym oferuje pokazanie prawdziwego, niezakłamanego świata. Tam Neo na własne oczy przekonuje się, że w rzeczywistości jest około roku 2199. Ludzie wymyślili sztuczną inteligencję (SI), jednakże maszyny wyrwały się spod ich kontroli i zwróciły się przeciwko twórcom. Aby odciąć je od źródła energii słonecznej, ludzie spowili niebo czarnym smogiem. Decyzja ta okazała się fatalna w skutkach – maszyny jako źródło energii wybrały ludzi – w tym celu przeprogramowały komputerowy program, zwany Matriksem, symulujący świat idealny, na symulację świata z roku 1999. Dostarczanie elektronicznych bodźców do ciał ludzi powoduje, że są one wydajne energetycznie, a nadwyżki tej energii są pobierane przez maszyny. Istnieje jednak grupa ludzi niepodłączonych, wyzwolonych wcześniej przez pierwszego Wybrańca. Wśród nich jest między innymi załoga statku Nabuchodonozor, której kapitanem jest Morfeusz.

Morfeusz uwalnia Neo z Matriksa, wierząc, że jest on kolejnym Wybrańcem, przepowiedzianym przez wyrocznię zbawicielem i człowiekiem, który zakończy wojnę i przyniesie pokój. Sam Neo jest raczej sceptyczny wobec swoich umiejętności – pod okiem Morfeusza stopniowo uczy się jednak naginać i łamać pewne reguły systemu komputerowego.

Dla maszyn ludzie wyzwoleni, nieprzynoszący energii, a jedynie uwalniający innych, są szkodnikami. Istnieje specjalna grupa programów, zwanych Agentami. Na ich czele stoi agent Smith. Są oni strażnikami Matriksa, ścigają i zabijają osoby, których wirtualne ego wysyłane jest za pomocą pirackiego sygnału. Agenci odznaczają się nadnaturalną siłą i szybkością, są zdolni do unikania pocisków i przejmowania ciała dowolnego człowieka żyjącego w Matriksie. Są nieśmiertelni, lecz zasady ich bytu i zachowań zostały ograniczone regułami programu komputerowego. Wybraniec nie jest nimi objęty, dlatego też jako jedyny może nawiązać wyrównaną walkę z agentami.

Neo spotyka się z Wyrocznią, która wskazuje mu jego ścieżkę. Będzie on musiał podjąć decyzję – wybór pomiędzy zachowaniem swojego życia a uratowaniem Morfeusza. Wyrocznia sugeruje, że Neo wybrańcem nie jest, a przynajmniej nie w obecnym wcieleniu. Wkrótce potem Cypher, jeden z członków załogi Nabuchodonozora, preferujący ignorancję zamiast prawdy, zdradza Morfeusza, którego pojmują agenci. Chcą wydobyć z niego kod dostępu do Syjonu – jedynego miasta ludzi, do którego maszyny nie mają dostępu. Neo dokonuje wyboru przepowiedzianego przez wyrocznię – wyrusza wraz z Trinity na ratunek Morfeuszowi. Udaje się go uwolnić i bezpiecznie doprowadzić do wyjścia z Matriksa. Na przeszkodzie po raz kolejny staje jednak agent Smith – po ucieczce Trinity przestrzeliwuje kabel, pozwalający na bezpieczne przejście do prawdziwego świata. Neo podejmuje walkę z agentem, który ginie w obecnym ciele pod kołami pociągu. Wkrótce pojawia się w nowym wcieleniu, zmuszając Neo do ucieczki.

W tym samym czasie w prawdziwym świecie maszyny przeprowadzają atak na statek Morfeusza. Nie może on odpalić ładunków niszczących układy elektroniczne, podczas gdy Neo jest podłączony do Matriksa. Sytuację komplikuje fakt, że niedoszły Wybraniec zostaje postrzelony i zabity przez agenta. Trinity nie może pogodzić się ze śmiercią ukochanego – jej pocałunek w prawdziwym świecie przywraca go do życia w Matriksie. Zmartwychwstały Neo doznaje olśnienia, staje się wybrańcem. Zatrzymuje lecące w jego stronę kule, a następnie niszczy agenta Smitha. Po powrocie Neo do prawdziwego świata Morfeusz odpala ładunki elektromagnetyczne niszczące maszyny oraz elektroniczne układy Nabuchodonozora.

Wkrótce potem Neo powraca do Matriksa – grozi maszynom, że zrobi wszystko, by otworzyć ludziom oczy i wyzwolić spod panowania robotów.

Seria Matrix[edytuj | edytuj kod]

Matrix zarobił ponad 171 milionów dolarów w USA i 456 milionów na całym świecie. Niespodziewany sukces kasowy filmu spowodował ciąg kontynuacji – na czele z dwoma kolejnymi filmami trylogii (Matrix: Reaktywacja, Matrix: Rewolucje). Oprócz tego do fabuły filmu odnosi się m.in. film dokumentalny Matrix Revisited, gry komputerowe (Enter the Matrix, The Matrix Online i The Matrix: Path of Neo), czy krótkie animowane filmy anime, wyjaśniające poboczne wątki filmowego świata (seria Animatrix). Twórcy trylogii Matrix zapewniają, że pełne poznanie fabuły i wszystkich elementów niezbędnych do jej zrozumienia możliwe jest dopiero po obejrzeniu filmów i pomyślnym ukończeniu gry.

Inspiracje autorów[edytuj | edytuj kod]

Bracia Wachowscy przyznali że Matrix czerpał inspiracje z filmu animowanego Ghost in the Shell z 1995 roku. Widoczne są również wpływy dzieł Gibsona, który użył określenia "matrix" w stosunku do wirtualnej rzeczywistości i Dicka.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

BAFTA[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nagroda za najlepszy dźwięk
  • 2000: nagroda za najlepsze osiągnięcia w efektach specjalnych
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepsze zdjęcia
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepszą scenografię

Grammy[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nominacja do nagrody za najlepszą muzykę

Empire Awards[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nagroda za najlepszy film
  • 2000: nagroda za najlepszy debiut Carrie-Anne Moss

MTV Movie Awards[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nagroda za najlepszy film
  • 2000: nagroda za najlepszą rolę męską dla Keanu Reevesa
  • 2000: nagroda za najlepszą walkę
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepszą scenę akcji
  • 2000: nominacja do nagrody dla najlepszego duetu aktorskiego
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepszą drugoplanową rolę żeńską dla Carrie-Anne Moss

Oscar[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nagroda za najlepszy montaż
  • 2000: nagroda za najlepszy dźwięk
  • 2000: nagroda za najlepszy montaż dźwięku
  • 2000: nagroda za najlepsze efekty specjalne

Saturn[edytuj | edytuj kod]

  • 2000: nagroda dla najlepszego reżysera
  • 2000: nagroda za najlepszy film science fiction
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepsze efekty specjalne
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepszy scenariusz
  • 2000: nominacja do nagrody za najlepsze kostiumy
  • 2000: nominacja Keanu Reevesa do nagrody dla najlepszego aktora
  • 2000: nominacja Carrie-Anne Moss do nagrody dla najlepszej aktorki
  • 2000: nominacja Laurence Fishburne'a do nagrody dla najlepszego aktora drugoplanowego

Złoty Ekran[edytuj | edytuj kod]

  • 1999: nagroda główna

Ścieżka dźwiękowa[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiona jest lista utworów, które znalazły się na oficjalnej ścieżce dźwiękowej filmu[1]:

  1. Marilyn Manson – "Rock Is Dead"
  2. Propellerheads – "Spybreak! (Short One)"
  3. Ministry – "Bad Blood"
  4. Rob Dougan – "Clubbed to Death [Kurayamino Mix]"
  5. Meat Beat Manifesto – "Prime Audio Soup"
  6. Lunatic Calm – "Leave You Far Behind"
  7. The Prodigy – "Mindfields"
  8. Rob Zombie – "Dragula [Hot Rod Herman Remix]"
  9. Deftones – "My Own Summer (Shove It)"
  10. Hive – "Ultrasonic Sound"
  11. Monster Magnet – "Look to Your Orb for the Warning"
  12. Rammstein – "Du Hast"
  13. Rage Against the Machine – "Wake Up"

Książki[edytuj | edytuj kod]

Oficjalne
  • The Art of the Matrix, Spencer Lamm (Newmarket Press, 2000) ISBN 1-55704-405-8
  • The Matrix Comics, praca zbiorowa (Titan Books, 2003) ISBN 1-84023-806-2
  • The Matrix Comics Volume, praca zbiorowa (Titan Books, 2005) ISBN 1-84576-021-2
  • The Matrix Shooting Script, Larry i Andy Wachowski (wstęp William Gibson) (Newmarket Press, 2002) ISBN 1-55704-490-2
  • Enter The Matrix: Official Strategy Guide, Doug Walsh (Brady Games, 2003) ISBN 0-7440-0271-0
  • The Matrix Online: Prima Official Game Guide (Prima Games, 2005) ISBN 0-7615-4943-9
  • The Matrix: Path of Neo Official Strategy Guide (Brady Games, 2005) ISBN 0-7440-0658-9
  • Matrix og ulydighedens evangelium (duńska wersja: "Matrix and the Evangelium of disobedients", Rune Engelbreth Larsen (Bindslev, 2004) ISBN 87-91229-12-8
Nieoficjalne
  • Jacking In to the Matrix Franchise: Cultural Reception and Interpretation, Matthew Kapell i William G. Doty (Continuum International, 2004) ISBN 0-8264-1587-3
  • Taking the Red Pill: Science, Philosophy and Religion in "The Matrix", Glenn Yeffeth (Summersdale, 2003) ISBN 1-84024-377-5
  • Matrix Warrior: Being the One, Jake Horsley (Gollancz, 2003) ISBN 0-575-07527-9
  • The "Matrix" and Philosophy: Welcome to the Desert of the Real, William Irwin (Open Court, 2002) ISBN 0-8126-9502-X
  • More Matrix and Philosophy, William Irwin (Open Court, 2005) ISBN 0-8126-9572-0
  • Like a Splinter in Your Mind: The Philosophy Behind the "Matrix" Trilogy, Matt Lawrence (Blackwell, 2004) ISBN 1-4051-2524-1
  • The Matrix (British Film Institute, 2004) ISBN 1-84457-045-2
  • Matrix Revelations: A Thinking Fan's Guide to the Matrix Trilogy, Steve Couch (Damaris, 2003) ISBN 1-904753-01-9
  • Beyond the Matrix: Revolutions and Revelations, Stephen Faller (Chalice Press, 2004) ISBN 0-8272-0235-0
  • The "Matrix" Trilogy: Cyberpunk Reloaded, Stacy Gillis (Wallflower Press, 2005) ISBN 1-904764-32-0
  • Exegesis of the Matrix, Peter B. Lloyd (Whole-Being Books, 2003) ISBN 1-902987-09-8
  • The Gospel Reloaded, Seay Garrett (Pinon Press, 2003) ISBN 1-57683-478-6
  • The "Matrix": What Does the Bible Say About..., D. Archer (Scripture Union, 2001) ISBN 1-85999-579-9
  • Journey to the Source: Decoding Matrix Trilogy, Pradheep Challiyil (Sakthi Books 2004) ISBN 0-9752586-0-5
  • Exploring the Matrix: Visions of the Cyber Present, Karen Haber (St. Martin's Press, 2003) ISBN 0-312-31358-6
  • Philosophers Explore The Matrix, Christopher Grau (Oxford University Press, 2005) ISBN 0-19-518107-7
  • The Matrix Cultural Revolution, Michel Marriot (Thunder's Mouth Press, 2003) ISBN 1-56025-574-9
  • The Matrix Reflections: Choosing between reality and illusion, Eddie Zacapa (Authorhouse, 2005) ISBN 1-4208-0782-X
  • The One, A.J. Yager & Dean Vescera (Lifeforce Publishing, 2003) ISBN 0-9709796-1-4

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
ze wszystkich części Matriksa