Fighter catapult ship

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Fighter catapult ship (także catapult armed ship, w wolnym tłumaczeniu „okręt z katapultą na myśliwiec”) – klasa brytyjskich okrętów z okresu II wojny światowej powstała na zapotrzebowania na tymczasowe okręty lotnicze. Okręty tej klasy wyposażone były w katapulty startowe z samolotami Fairey Fulmar. Po wystrzeleniu w powietrze i wykonaniu zadania, samolot mógł albo skierować się w kierunku lądu i starać się tam wylądować lub też jego załoga mogła go opuścić na spadochronach licząc na to, że zostaną wyłowieni z morza.

FCS-y zostały zastąpione przez „cywilną” wersję tych okrętów tzw. catapult aircraft merchant.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Po upadku Francji w 1940 gwałtownie wzrosło zagrożenie, jakie dla alianckich konwojów stanowiły niemieckie samoloty operujące już poza zasięgiem bazujących w Wielkiej Brytanii samolotów RAF-u. Konwojom szczególnie dawały się we znaki samoloty patrolowe Fw 200 o dalekim zasięgu, które niezagrożone przez samoloty brytyjskie odnajdowały konwoje na pełnym morzu i naprowadzały na nie własne okręty podwodne, a także same atakowały je przenoszonymi na pokładzie bombami. W ówczesnym czasie obronę przeciwlotniczą konwojów stanowiło zazwyczaj tylko kilka pomocniczych okrętów uzbrojonych w podwójne armaty przeciwlotnicze 4-calowe (101 mm) i czasami inne niewielkie okręty, zazwyczaj różnego typu przedwojenne slupy. Najlepszą obroną przed śledzącymi konwoje i atakującymi je Fw 200 stanowiły samoloty myśliwskie, ale istniejące lotniskowce były zbyt cenne (oraz było ich zbyt mało) aby mogły być użyte w obronie konwojów. Jeszcze przed wojną proponowano produkcję tzw. trade defence carriers (dosłownie – „lotnistkowców obrony handlu”, która to koncepcja w późniejszym czasie doprowadziła do powstania statków MAC i lotniskowców eskortowych), ale do wybuchu wojny w 1939 nie zdążono wybudować czy zaadoptować żadnego statku do tej roli[1].

Problemem wysokich strat staktów handlowych zainteresował się sam Winston Churchill, który zażądał aby jak najszybciej znaleziono rozwiązanie mające zapewnić konwojom osłonę lotniczą. Pierwszym pomysłem był opracowany przez Royal Navy (RN) w 1940 koncept fighter catapult ship. Okręty tego typu były przebudowanymi do tej roli starymi jednostkami RN i były w całości obsadzone załogami Royal Navy. Łącznie do tej roli przystosowano pięć różnych jednostek. Problemem Royal Navy było obsadzenie wystarczającej liczby tego typu okrętów swoimi marynarzami, którzy byli potrzebni gdzie indziej, i dlatego zaproponowano alternatywne rozwiązanie, jakim było wyposażenie w katapultę statków handlowych, tzw. catapult aircraft merchant[1].

Lista okrętów[edytuj | edytuj kod]

Łącznie powstało pięć okrętów w tej klasie, wszystkie zostały przebudowane z istniejących już wcześniej okrętów.

  • HMS „Pegasus” – oryginalnie tender wodnosamolotów. Jako FCS służył od 3 grudnia 1940 do 26 czerwca 1941, wziął udział w dziewięciu konwojach, trzykrotnie katapultując samoloty[2].
  • HMS „Springbank”- oryginalnie pomocniczy okręt przeciwlotniczy (auxiliary anti-aircraft ship). Służył jako FCS fo 10 maja 1941 do 27 września 1941 dwukrotnie katapultując samoloty. Został zatopiony przez „U-201” gdy płynął w konwoju HG-73[2].
  • HMS „Maplin” – oryginalnie ocean boarding vessell[a], służył jako FCS od 23 lutego 1942 do czerwca 1942. Uzbrojenie lotnicze stanowiły trzy myśliwce Hawker Hurricane, „Maplin” wziął udział w 9 konwojach, trzykrotnie katapultując samoloty[2].
  • HMS „Ariguani” – oryginalnie ocean boarding vessell, służył jako FCS od maja 1941 do 26 października 1941. Początkowo jego uzbrojenie lotnicze stanowił jeden Fulmar, w późniejszym okresie dodano także jeden myśliwiec Hurricane. „Ariguani” płynał w 11 konwojach, dwukrotnie katapultując samoloty. 26 października 1941 został storpedowany przez „U-83” ale nie zatonął i został odholowany do Gibraltaru[2].
  • HMS „Patia” – oryginalnie ocean boarding vessell. Został zatopiony przez niemieckie samoloty 27 kwietnia 1941 w czasie prób lotniczych po wyposażeniu go w katapultę[2].

Uwagi

  1. Ocean boarding vessell – okręt pomocniczy, odmiana krążownika pomocniczego, były to cywilne statki zarekwirowane przez Royal Navy i obsadzone przez załogi Royal Navy, służyły do patrolowania oceanu w rejonie objętym przez blokadę morską i przechwytywania oraz inspekcji neutralnych i wrogich statków towarowych

Przypisy

  1. 1,0 1,1 A. Hague, The Allied Convoy System 1939-1945, s. 77
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 A. Hague, The Allied Convoy System 1939-1945, s. 81-82

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Arnold Hague: The Allied Convoy System 1939-1945. Kanada: Vanwell Publishing, 2000, s. 77-82. ISBN 1551250330.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]