Gaston (książę Orleanu)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gaston
Gaston de France 1634.jpg
Gaston Orleański ok. 1634
Coat of arms of Gaston, Duke of Orléans.png
książę Orleanu
Okres panowania od 1626
do 2 lutego 1660
Dane biograficzne
Dynastia Burbonowie
Urodziny 25 kwietnia 1608
Fontainebleau
Śmierć 2 lutego 1660
Blois
Ojciec Henryk IV Burbon
Matka Maria Medycejska
Żona 1. Maria de Montpensier,
2. Małgorzata
Dzieci z Marią:
Jan Gaston (ur. 1626),
Anna;
z Małgorzatą:
Małgorzata Ludwika,
Elżbieta Małgorzata,
Franciszka Magdalena,
Jan Gaston (ur. 1650),
Maria Anna;
nieślubne:
Maria d'Orleans,
Ludwik d'Orleans
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Gaston Jan Baptysta Burbon, książę Orleanu fr. Gaston Jean-Baptiste, duc d'Orléans (ur. 25 kwietnia 1608 w Fontainebleau, zm. 2 lutego 1660 w Blois) – trzeci syn Henryka IV Burbona, króla Francji, i Marii Medycejskiej, córki Franciszka I, wielkiego księcia Toskanii. Młodszy brat króla Ludwika XIII, znany jako Grand Monsieur.

Na początku nosił tytuł księcia Andegawenii, a w 1626 r. został księciem Orleanu i Valois, hrabią Blois, Chartres i Mortain, został też nominalnym dowódcą armii podczas oblężenia La Rochelle w 1628 r. Przez całe swoje życie snuł liczne intrygi i wierzył, że dzięki nim zostanie królem Francji. Pozbawiony silnej woli, tchórzliwy, mało zaradny i niemający szczęśliwej ręki brat królewski nie zrealizował nigdy swoich planów, a on i jego współpracownicy (np. kuzyn Ludwik Burbon-Soissons) ponosili surowe konsekwencje spisków. Dwukrotnie Gaston musiał opuścić Francję, za granicą spiskował przeciwko swojej matce i kardynałowi Richelieu. Po opłaceniu wojny w Langwedocji, która zakończyła się klęską, zamieszkał w Lotaryngii, później przeniósł się do Flandrii. W 1635 r. pogodził się ze swoim bratem, ale dalej spiskował przeciw Richelieu i ponownie musiał uciec z kraju, podporządkowując się woli króla i samego kardynała.

Wkrótce proces ten powtórzył się. Gaston przekonał markiza Cinq-Marsa do zamordowania Richelieu, a kiedy spisek się nie udał, opuścił swojego kompana w 1642 r. W związku ze spiskiem parlament francuski pozbawił go praw do ewentualnej regencji. W 1643 r., po śmierci Ludwika XIII, Gaston został dowódcą wojsk francuskich i walczył z Hiszpanami na północnych granicach kraju. W 1646 r. otrzymał tytuł księcia Alençon, jednak podczas Frondy (16481653) nie wahał się przechodzić ciągle z jednej strony na drugą. W końcu został "wygnany" z Paryża do Blois, przez kardynała Mazarin, w 1652 i pozostał tam aż do śmierci.

Małżeństwa[edytuj | edytuj kod]

6 sierpnia 1626 r. Gaston poślubił w Nantes, Marię (15 października 1605 - 4 czerwca 1627), córkę i spadkobierczynię Henryka Burbona, księcia Montpensier, oraz Henrietty Katarzyny, księżnej de Joyeuse, córki Henryka de Joyeuse. Para miała córkę i syna:

Po jej śmierci ożenił się po raz drugi - 31 stycznia 1632 r., również w Nancy, z Małgorzatą (zm. 1672), córką księcia Lotaryngii Franciszka II i Krystyny Katarzyny von Salm. Z Małgorzatą miał cztery córki i syna:

Gaston miał również dwoje nieślubnych dzieci:

  • Maria d'Orleans (ur. 1 stycznia 1631)
  • Ludwik d'Orleans (1638 - 1692), hrabia de Charny, zmarł w Hiszpanii. Miał nieślubnego syna, Manuela Luiza d'Orleans y de Wetteville, księcia de Castellamare


Poprzednik
nowa kreacja
Blason Geoffroy Plantagenet.svg Książę Andegawenii
1608-1626
Blason Geoffroy Plantagenet.svg Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
Blason duche fr Orleans (moderne).svg Książę Orleanu
1626-1660
Blason duche fr Orleans (moderne).svg Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
Armes Alençon ancien.png Książę Alençon
1646-1660
Armes Alençon ancien.png Następca
powrót do domeny królewskiej