Karol IX Walezjusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol IX Walezjusz
Z bożej łaski arcychrześcijański król Francji
CharlesIX.jpg
Król Francji
Okres panowania od 5 grudnia 1560
do 30 maja 1574
Poprzednik Franciszek II Walezjusz
Następca Henryk III Walezjusz
Dane biograficzne
Dynastia Walezjusze
Urodziny 27 czerwca 1550
Saint-Germain-en-Laye
Śmierć 30 maja 1574
Vincennes
Ojciec Henryk II Walezjusz
Matka Katarzyna Medycejska
Żona Elżbieta Austriacka
Dzieci Maria Elżbieta de Valois
Karol de Valois
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Karol IX (ur. 27 czerwca 1550 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 30 maja 1574 w Vincennes), książę Orleanu jako Karol Maksymilian, później król Francji 15601574 z dynastii Walezjuszów. Był synem króla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej, młodszym bratem Franciszka II (1559-1560), po którego śmierci objął tron francuski, i starszym bratem Henryka III (1574-1589).

26 listopada 1570 Karol ożenił się z Elżbietą Habsburżanką (1554-1592), arcyksiężniczką austriacką. Para miała jedynie córkę:

Karol do śmierci był wierny swej długoletniej kochance, Marii Touchet (1549–1638), hugenotce, córce radcy parlamentu w Lyonie, którą poznał w 1566 podczas podróży po Francji[1]. Miał z nią nieślubnego syna:

W 1572 pod wpływem matki i Gwizjuszów przyzwolił na krwawą rozprawę z hugenotami w Paryżu. Doszło do niej w nocy z 23 na 24 sierpnia, (tzw. Noc św. Bartłomieja), gdy żołnierze królewskiej gwardii szwajcarskiej znienacka napadli i, razem z podburzonym tłumem Paryżan, zabili w ciągu dwu dni ok. 3 tys. protestantów (w tym wielu szlachciców) przybyłych na ślub przywódcy hugenotów - Henryka Burbona, króla Nawarry z siostrą Karola, Małgorzatą de Valois (nazywaną przez rodzinę Margot).

Karol IX zmarł na gruźlicę. Przed śmiercią wezwał swojego szwagra - Henryka Burbona, objął go i pożegnał jak najlepszego przyjaciela, a następnie prosił aby zaopiekował się Marią Touchet i synem Karolem. Umierając nie miał jeszcze 24 lat, tron po nim objął jego brat Henryk III Walezy.

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

4. Franciszek I Walezjusz      
    2. Henryk II Walezjusz
5. Klaudia Francuska        
      1. Karol IX Walezjusz
6. Lorenzo II Medyceusz    
    3. Katarzyna Medycejska    
7. Madeleine de la Tour d'Auvergne      
 

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Karol IX jest jednym z głównym bohaterów w powieści pt. Królowa Margot Aleksandra Dumasa. W powieści jest on przyjacielem swojego szwagra Henryka Burbona i wielokrotnie ratuje mu życie. Jego matka, Katarzyna Medycejska, próbuje zabić Henryka Burbona i w ten sposób zapobiec jego intronizacji na tron Francji. Karol IX umiera, po tym jak przypadkowo otruł się arszenikiem ze stron książki o myślistwie, którą Katarzyna podrzuciła do pokoi Henryka, a nieświadomy tego Karol pożyczył od szwagra.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stanisław Grzybowski: Henryk Walezy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 64. ISBN 8304001187.
Commons in image icon.svg
Poprzednik
Ludwik
Blason duche fr Orleans (moderne).svg Książę Orleanu
1550-1560
Blason duche fr Orleans (moderne).svg Następca
Henryk
Poprzednik
Franciszek II
Grand Royal Coat of Arms of France.svg król Francji
1560-1574
Grand Royal Coat of Arms of France.svg Następca
Henryk III