Maria Medycejska
| Maria Medycejska królowa Francji |
|
 |
|
 |
|
| Królowa Francji | |
| Okres panowania | od 1600 do 1610 |
| Żona | Henryka IV |
| Poprzedniczka | Małgorzata de Valois |
| Następczyni | Anna Austriaczka |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Medyceusze |
| Urodzona | 26 kwietnia 1575 Florencja |
| Zmarła | 3 lipca 1642 Kolonia |
| Ojciec | Francesco I de' Medici |
| Matka | Joanna Habsburg |
| Mąż | Henryk IV Burbon |
| Dzieci | Ludwik XIII Elżbieta Burbon Krystyna Maria Burbon Mikołaj Henryk Burbon Gaston Burbon Henrietta Maria Burbon |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Maria Medycejska, wł. Maria de' Medici (ur. 26 kwietnia 1575 we Florencji, zm. 3 lipca 1642 w Kolonii) – królowa Francji z rodu włoskich Medyceuszy, druga żona Henryka IV (od 1600). Sprawowała regencję w okresie małoletniości syna, Ludwika XIII.
Urodziła się we Florencji we Włoszech jako jedno z ośmiorga dzieci Franciszka I Medyceusza Wielkiego, księcia Toskanii (1541–1587), i Joanny, arcyksiężniczki austriackiej (1548–1578). Tylko ona i jej siostra Eleonora Medycejska dożyły wieku dorosłego.
Spis treści |
Małżeństwo z Henrykiem IV [edytuj]
5 sierpnia 1600 Maria poślubiła króla Henryka IV, zastąpiła jego pierwszą żonę – Małgorzatę de Valois. Ich małżeństwo nie należało do szczęśliwych. Henryk miał wiele kochanek, których stałą obecność Maria zmuszona była znosić. Mimo tego na świat szybko przyszedł następca tronu – Ludwik (27 września 1601). W ciągu dziesięciu lat małżeństwa Maria urodziła łącznie trzech synów i trzy córki, z których tylko jeden z synów nie dożył wieku dorosłego. Za życia Henryka IV nie odgrywała praktycznie żadnej roli politycznej, jej jedyną zasługą – w oczach męża – było urodzenie następcy tronu. Tylko dzięki temu Henryk nie unieważnił ich małżeństwa – pomimo intryg i nalegań niektórych z jego kochanek.
Regencja [edytuj]
Gdy 14 maja 1610 Henryk IV został niespodziewanie zamordowany, parlament Paryża proklamował Marię regentką Francji w imieniu jej najstarszego syna Ludwika. Było to bezprecedensowe wydarzenie w historii Francji, które podniosło autorytet i suwerenność parlamentu paryskiego[1]. Maria w znacznej mierze porzuciła politykę swego męża. Jako zagorzała katoliczka odsunęła dawnych, hugenockich doradców Henryka, natomiast w polityce zagranicznej zwróciła się ku Hiszpanii i papiestwu. Zwrot ten zaowocował wkrótce małżeństwem młodego Ludwika XIII z hiszpańską księżniczką Anną Austriaczką, który odbył się 9 listopada 1615 roku. Faworytami królowej byli włoscy awanturnicy: Leonora Dori i jej mąż Concino Concini, który otrzymał tytuł marszałka d'Ancre. Rządy Conciniego były skrajnie niepopularne, a sama Maria znienawidzona przez starą arystokrację, która zwała ją "grubą bankierzycą"[2]. Przez to polityka królowej i stronnictwa ultrakatolickiego (tzw. partii dévot) były chwiejne, a Maria musiała stale zwalczać silną opozycję magnacką. Mimo to, gdy we wrześniu 1614 formalnie uznano pełnoletniość Ludwika i zakończenie regencji, Maria zachowała swoje wpływy, gdyż w praktyce młody król nadal ulegał matce. Usiłując podbudować prestiż monarchii królowa zwołała w 1614 ostatnie przed Wielką Rewolucją Stany Generalne. Jednak jedyny konsensus jaki osiągnęły powszechnie skłócone stany, to potępienie polityki Conciniego i samej Marii[3]. Wkrótce jej polityka i intrygi zniechęciły jej własnego syna, który w roku 1617 wsparł spisek wymierzony w Conciniego i doprowadził do usunięcia matki z dworu. Maria została osadzona w areszcie domowym na zamku w Blois.
Intrygi w rodzinie królewskiej i wygnanie [edytuj]
Z Blois Maria zdołała zbiec po prawie dwóch latach, 22 lutego 1619. Przyłączyła się do opozycji arystokratycznej i usiłowała wraz z młodszym synem – Gastonem Orleańskim odzyskać wpływ na rządy w królestwie. Było to o tyle prawdopodobne, że Ludwik XIII nie cieszył się dobrym zdrowiem, a jego niezbyt udane małżeństwo pozostawało bezdzietne. Mediacji między królową a jej synem podjął się dawny protegowany Marii i Conciniego – Armand-Jean du Plessis, od 1622 kardynał Richelieu. Dzięki temu doszło do zgody w rodzinie królewskiej. Maria najpierw osiadła w Angers, gdzie pozwolono jej zorganizować skromny dwór. Natomiast w roku 1621 powróciła do Rady Królewskiej. Słaby charakter króla stwarzał wciąż pole do intryg dworskich, w których poszczególni członkowie rodziny i dworu usiłowali wywrzeć na Ludwika jak największy wpływ. Gdy z czasem pierwsze miejsce u boku króla począł zajmować kardynał Richelieu, Maria postanowiła usunąć swego dawnego podopiecznego. Podczas choroby Ludwika w roku 1630 doszło do nowego spisku – w razie śmierci bezdzietnego króla władzę chciał przejąć jego młodszy brat. Królowa kazała wybrać synowi: ona albo kardynał. Ludwik odprawił Richelieu tylko po to, by następnego dnia go sprowadzić z powrotem. Miało to miejsce 11 listopada 1630 roku – był to tak zwany dzień oszukanych (fr. Journée des dupes). Od tej pory pozycja kardynała była już niepodważalna. Królowa została wygnana do Compiègne, skąd uciekła do Brukseli (1631), a następnie udała się do Amsterdamu (1638). Ostatnie lata życia spędziła na wygnaniu do końca intrygując przeciw kardynałowi Richelieu, którego obarczała winą za odsunięcie od syna. Zmarła w Kolonii w roku 1642.
Potomstwo [edytuj]
- Ludwik XIII (1601–1643), król Francji, mąż Anny Austriaczki,
- Elżbieta Francuska (1602–1644), królowa Hiszpanii, żona Filipa IV Habsburga,
- Krystyna Maria Francuska (1606–1663), księżna Sabaudii, żona Wiktora Amadeusza I,
- Mikołaj Henryk (1607–1611), książę Orleanu,
- Gaston (1608–1660), książę Orleanu, mąż (1) Marii Burbon-Montpensier (2) Małgorzaty Lotaryńskiej,
- Henrietta Maria Francuska (1609–1669), królowa Anglii, żona Karola I Stuarta.
Przodkowie [edytuj]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Giovanni dalle Bande Nere | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Cosimo I de' Medici |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Maria Salvati | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Francesco I de' Medici |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Eleonora z Toledo |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Maria Medycejska |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Filip I Piękny | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Ferdynand I Habsburg |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Joanna Szalona | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Joanna Habsburg |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
Władysław II Jagiellończyk | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
Anna Jagiellonka |
|
|||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Anna de Foix-Candale | ||||||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Przypisy
- ↑ J.H. Shennan: Burbonowie. Dzieje dynastii. Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11458-6.
- ↑ Tomasz Serwatka: Poczet Władców Francji. Londyn: Puls Publications LTD, 1996. ISBN 1 85917 052 8.
- ↑ Jan Baszkiewicz: Historia Francji. Wrocław: Ossolineum, 2001. ISBN 83-04-04397-1.
| Poprzednik Małgorzata de Valois |
 |
Królowa Francji 1600–1610 |
|
Następca Anna Austriaczka |
