Piszczac (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gmina Piszczac)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piszczac
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo lubelskie
Powiat bialski
Wójt Jan Bolesław Kurowski
Powierzchnia 169,92 km²
Liczba sołectw 20
Ludność (2008)
 • liczba ludności
 • gęstość

7500
44,8 osób/km²
Strefa numeracyjna 83
Tablice rejestracyjne LBI
Położenie gminy na mapie województwa
Lub Bialski Piszczac.png
TERYT 0601112
Urząd gminy
21-530 Piszczac
ul. Włodawska 8 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Piszczac (dawn. gmina Połoski) – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bialskopodlaskim.

Siedziba gminy to Piszczac.

30 czerwca 2004[1] gminę zamieszkiwały 7612 osoby.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gmina Piszczac powstała za Królestwa Polskiego1 stycznia?/13 stycznia 1870 w powiecie bialskim w guberni siedleckiej w związku z utratą praw miejskich przez miasto Piszczac i przekształceniu jego w wiejską gminę Piszczac w granicach dotychczasowego miasta[2]. Następnie gmina została zniesiona i włączona do gminy Połoski[3]. W 1912 roku gmina weszła w skład nowo utworzonej guberni chełmskiej[4].

Gminę Połoski przemianowano w późniejszych latach na gminę Piszczac, która w okresie międzywojennym weszła w skład woj. lubelskiego. W 1921 roku liczyła 3123 mieszkańców (w tym 1088 w Piszczacu) i składała się z 13 miejscowości: Choroszczynka, Chotyłów kolonia, Chotyłów wieś, Dobrynka, Nowy Dwór, Piszczac folwark, Piszczac kolonia, Piszczac osada miejska, Połoski, Popiel, Trojanów, Wołoszki i Zagorów[5]. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 10 gromad: Choroszczynka, Chotylów, Dobrynka, Nowy Dwór, Piszczac kolonia, Piszczac osada, Połoski, Popiel, Trojanów i Zahorów[6].

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[7]. Gminę reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w związku z kolejną reformą administracyjną[8].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[9] gmina Piszczac ma obszar 169,92 km², w tym:

  • użytki rolne: 68%
  • użytki leśne: 24%

Gmina stanowi 6,17% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 7612 100 3842 50,5 3770 49,5
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
44,8 22,6 22,2

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Kościół Świętej Trójcy, dawna cerkiew unicka, a następnie prawosławna w Połoskach

Największą atrakcją turystyczną gminy Piszczac są zabytki podlaskiej architektury sakralnej: XVII-XIX-wieczne cerkiewki pounickie wznoszone rękoma miejscowych cieśli, w niepowtarzalnym w żadnej innej części Polski stylu. Obiekty te po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej służyły parafiom prawosławnym, zaś w okresie międzywojennym lub po II wojnie światowej w większości zostały zaadaptowane na kościoły rzymskokatolickie. W żadnej innej gminie byłego województwa bialskopodlaskiego nie zachowało się tyle przykładów ludowej architektury unickiej. Z kolei przykładem świeckiej architektury XIX-wiecznej są dwór w Zalutyniu i dworek w Kościeniewiczach. W Dobrynce znajduje się cmentarz z okresu I wojny światowej. Innym walorem turystycznym jest typowo poleski krajobraz – równiny poprzecinanej rzeczkami, z kompleksami lasów i oczkami bagien. Lasy sąsiadujące z Zalutyniem nadają się zarówno do wycieczek pieszych jak, jak i rowerowych. W gminie nie ma bazy turystycznej.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Podstawową dziedziną gospodarki gminy jest rolnictwo. Na 9698 ha użytków rolnych gospodaruje 1449 gospodarstw indywidualnych (średnia powierzchnia 6,7 ha). Spora część mieszkańców gminy to dwuzawodowcy, pracujący także w "suchym porcie" kolejowym w Małaszewiczach. Część obiektów przeładunkowych tego portu znajduje się na terenie gminy Piszczac, pozostałe w gminie Terespol. Gmina swą perspektywę rozwoju upatruje przede wszystkim w rozwoju wymiany towarowej ze Wschodem. Bliskość granicy oraz obecność magistrali kolejowej Berlin-Moskwa na terenie Gminy planować istotny rozwój usług.

Zabytki na terenie gminy[edytuj | edytuj kod]

  • Drewniana cerkiew unicka w Kościeniewiczach, zbudowana w latach 1673-1682, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. NMP Królowej Polski.
  • Jedna z najpiękniejszych na Podlasiu drewniana cerkiew unicka w Ortelu Królewskim, obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki pw. MB Różańcowej, wzniesiona w 1706 r. (cieśla Nazaron)
  • Drewniana cerkiew unicka w Połoskach, zbudowana w II poł. XIX w., obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Trójcy.
  • Kaplica cmentarna w Piszczacu, zbudowana drewna w końcu XIX w
  • Kościół parafialny pw. Podwyższenia św. Krzyża w Piszczacu, murowany z 1907 r.
  • Dwór murowany rodziny Komorowskich w Zalutyniu, wzniesiony w II poł. XIX w. w parku krajobrazowym z XIX w. (obecnie szkoła)
  • Zabytkowa stacja kolejowa w Chotyłowie, w stylu dworkowym z 1867 roku
  • Murowany dom dróżnika w Chotyłowie z 1867 roku.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez terytorium gminy Piszczac przebiega najważniejszy szlak kolejowy Europy – magistrala BerlinMoskwa (stacje kolejowe Chotyłów i Dobrynka). Od strony wschodniej dociera do niej szeroki tor łączący gminę z siecią kolejową Republiki Białoruskiej oraz innych państw byłego ZSRR (teren portu przeładunkowego Małaszewicze). Na terenie gminy nie ma dróg krajowych. Drogi wojewódzkie łączą Piszczac z Białą Podlaską- odległość 22 km, oraz przejściami granicznymi w Terespolu – 25 km, w Kukurykach – 25 km i Sławatyczach – 29 km.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Chotyłów, Dąbrowica Mała, Dobrynka, Janówka, Kolonia Piszczac I, Kolonia Piszczac II, Kolonia Piszczac III, Kościeniewicze, Nowy Dwór, Ortel Królewski Drugi, Ortel Królewski Pierwszy, Piszczac, Piszczac-Kolonia, Połoski, Połoski Stare, Popiel, Trojanów, Wólka Kościeniewicka, Wyczółki, Zahorów, Zalutyń[10].

Miejscowości bez statusu sołectwa: Borowe, Chmielne, Czworaki, Hulcze, Ogrodniki, Parcela, Piszczac Drugi, Pod Torem, Podpołoski, Połoski Nowe, Puhary A, Ratarków, Wołoszki, Za Torem.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Biała Podlaska, Kodeń, Łomazy, Terespol, Tuczna, Zalesie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461)
  3. Gmina Połoski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
  4. Ustawa o utworzeniu guberni chełmskiej
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom IV - Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  6. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  7. Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191
  8. Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
  9. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  10. Strona gminy, sołectwa