Maria Kaczyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwszej damy Polski. Zobacz też: inne hasła o tej nazwie.
Maria Kaczyńska
Maria Kaczynska (official portrait).jpg
Data i miejsce urodzenia 21 sierpnia 1942
Machowo
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 2010
Smoleńsk
Pierwsza dama Polski
Okres urzędowania od 23 grudnia 2005
do 10 kwietnia 2010
Małżonek Lech Kaczyński
Poprzedniczka Jolanta Kwaśniewska
Następczyni Anna Komorowska
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Xirka Ġieħ ir-Repubblika (Malta) Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Maria Kaczyńska
Imię i nazwisko przy narodzeniu Maria Helena Mackiewicz
Przyczyna śmierci katastrofa lotnicza
Miejsce spoczynku bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Zawód ekonomista
Tytuł magister
Edukacja I Liceum Ogólnokształcące im. Eugeniusza Romera w Rabce-Zdroju
Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Sopocie – Wydział Transportu Morskiego
Pracodawca Instytut Morski w Gdańsku (1966–1980)
Wyznanie rzymskokatolickie
Rodzice Czesław Mackiewicz, Lidia Piszczako
Małżeństwo Lech Kaczyński
Dzieci Marta Kaczyńska (córka)
Wikinews
Zobacz kategorię wiadomości w serwisie Wikinews na temat Marii Kaczyńskiej
Maria Kaczyńska z mężem Lechem Kaczyńskim
Maria Kaczyńska z rodziną wraz z papieżem Benedyktem XVI, 25 maja 2006
Maria Kaczyńska w towarzystwie m.in. Jolanty Kwaśniewskiej, 27 listopada 2007
Pierwsze damy razem: Maria Kaczyńska (z Polski) i Livia Klausová (z Czech), 11 grudnia 2007
Trumny Prezydenta Lecha Kaczyńskiego i Marii Kaczyńskiej w Sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego
Trumny Lecha i Marii Kaczyńskich w krypcie katedry wawelskiej w trakcie uroczystości pogrzebowych
Sarkofag Lecha i Marii Kaczyńskich w krypcie katedry wawelskiej

Maria Helena Kaczyńska, z domu Mackiewicz (ur. 21 sierpnia 1942[1] w Machowie[2], zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku[3]) – żona prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, pierwsza dama Polski od 2005 do 10 kwietnia 2010, gdy zginęła wraz z mężem i innymi osobami w katastrofie wojskowego samolotu Tu-154M nr 101. Z wykształcenia była ekonomistką.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Córka Lidii z domu Piszczako (1916–18 maja 2004[4]) i Czesława Mackiewiczów (1910–16 lutego 1976[5])[6]. Po II wojnie światowej jej rodzina została przymusowo wysiedlona z Wileńszczyzny. Czesław Mackiewicz nosił pseudonim konspiracyjny „Szczygieł”, działał w Organizacji Wojskowej "Wilki", walczył w Okręgu Wilno Armii Krajowej, IV Brygadzie Partyzanckiej AK[7]. Jeden z jego braci walczył w szeregach II Korpusu gen. Władysława Andersa pod Monte Cassino, zaś drugi, Witold (1913-1940) był ofiarą zbrodni katyńskiej zamordowanym w Charkowie (razem z nim przetrzymywany był i następnie zamordowany mąż siostry matki Marii Kaczyńskiej, ppor. Jan Mackiewicz[8][9]; inny brat, Mieczysław został także aresztowany, lecz następnie zwolniony z obozu w Ostaszkowie z uwagi na zbyt niski stopień wojskowy[10]). W 1945 rodzina Mackiewiczów przeniosła się z Wileńszczyzny na Ziemie Odzyskane i osiadła w Człuchowie[11]. W 1949 Czesław Mackiewicz wyrokiem sądu został skazany na karę pięciu lat więzienia za działalność w AK (karę anulowano w wyniku amnestii), po czym utracił w zatrudnienie w nadleśnictwie i rodzina przeniosła się do położonego nieopodal Złotowa, gdzie zamieszkiwali do 1951 (w tym czasie Lidia Mackiewicz pracowała jako nauczycielka)[12]. Brat Marii Kaczyńskiej, płk dr inż. Konrad Mackiewicz był pracownikiem Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych[13]. Ojciec Marii Kaczyńskiej, Czesław, zmarł wskutek obrażeń odniesionych w wypadku drogowym[14].

Wywód genealogiczny
4. Szymon Mackiewicz
(1868−1939)
     
    2. Czesław Mackiewicz
(1914−1976)
5. Helena Łoś
(1883−?)
       
      1. Maria Mackiewicz
(1943−2010)
6. Wincenty Piszczako
(?−?)
   
    3. Lidia Piszczako
(1916−2004)
   
7. Helena Pitrian
(?−?)
     
 

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Maria Kaczyńska urodziła się z wadą serca, ponadto często chorowała na zapalenie płuc, w związku z czym w 1951 rodzice zdecydowali o rocznym wyjeździe do sanatorium w Rabce (wpierw wyjechała tam matka z Marią i Konrad, a w 1953 dołączył do nich ojciec i zamieszkali tam na stałe)[15]. W 1955 przeszła operację serca, którą przeprowadził prof. Leon Manteuffel-Szoege[16][17]. Tam ukończyła szkołę podstawową i w latach 1957–1961 uczęszczała do I Liceum Ogólnokształcącego im. Eugeniusza Romera w Rabce[18], gdzie w 1961 uzyskała maturę[19]. Przez wiele lat pobierała lekcje gry na fortepianie. W latach 1961–1966 studiowała handel zagraniczny (specjalność: transport morski) w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Sopocie. Uzyskała tytuł zawodowy magistra nauk ekonomicznych. Znała język angielski i francuski, porozumiewała się także w językach hiszpańskim i rosyjskim[20].

Życie prywatne i zawodowe[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu studiów podjęła pracę w Instytucie Morskim w Gdańsku w pracowni badań koniunkturalnych, gdzie przeprowadzała badania perspektyw rozwoju rynków frachtowych na Dalekim Wschodzie[21]. Swojego męża poznała w 1976, gdy pracowała naukowo w Instytucie Morskim, a on studiował. Dwa lata później pobrali się. Wydział II SB w Gdańsku zarejestrował Marię Mackiewicz jako kontakt operacyjny (nr rej. 22626) od 26 lutego 1977 do 11 lipca 1978[22] . Maria Kaczyńska po urlopie macierzyńskim nie powróciła do pracy zawodowej, zaś zarabiała jako korepetytorka i tłumaczka. Maria i Lech Kaczyńscy mieli córkę Martę (ur. 1980), absolwentkę prawa na Uniwersytecie Gdańskim, oraz dwie wnuczki, Ewę i Martynę[23].

Pierwsza dama Rzeczypospolitej Polskiej[24][edytuj | edytuj kod]

Jako pierwsza dama[25] podjęła działania wspierające działalność charytatywną[26].

Objęła patronat nad wieloma akcjami dobroczynnymi (m.in. Galą Charytatywną z okazji 60-lecia Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci UNICEF). Została także honorowym patronem akcji „Zakopane bez barier”.

9 listopada 2006 została matką chrzestną pierwszego polskiego samolotu myśliwskiego typu F-16 "Jastrząb".

W lutym 2007 opowiedziała się za pozostawieniem Doliny Rospudy w nienaruszonym stanie.

8 marca 2007 podpisała się pod apelem kobiet mediów do parlamentarzystów o pozostawienie bez zmian zapisu konstytucji w dziedzinie ochrony życia, co wywołało gwałtowną krytykę o. Tadeusza Rydzyka.

13 maja 2007 wraz z Ludmiłą Putiną otworzyła Dom Polski w Sankt Petersburgu.

8 czerwca 2007 podejmowała w Helu małżonkę prezydenta George'a W. BushaLaurę Bush.

8 lipca 2007 tygodnik Wprost ujawnił nagrania z wykładu o. Tadeusza Rydzyka, który powiedział o Marii Kaczyńskiej (według niektórych[według kogo?] domniemana wypowiedź odnosi się do Magdaleny Środy) m.in.: Pani prezydentowa z taką eutanazją? Ty czarownico! Ja ci dam! Jak zabijać ludzi, to sama się podstaw pierwsza. Wypowiedź ta była związana z zaproszeniem 8 marca 2007 do pałacu prezydenckiego środowisk feministycznych w tym Magdaleny Środy, która jednoznacznie wypowiadała się za eutanazją.

16 września 2007 Maria Kaczyńska odwiedziła w szpitalu w Ustrzykach Dolnych Czeczenkę, której trzy martwe córki znaleziono w Bieszczadach. Kamisa D. i jej synek Mahomet trafili do szpitala po tym, jak zostali zatrzymani przez polską Straż Graniczną podczas nielegalnego przekraczania granicy polsko-ukraińskiej.

22 października 2007 pani prezydentowa wzięła udział w obchodach 30-lecia Instytutu "Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka", które Prezydent RP Lech Kaczyński objął honorowym patronatem. Uroczystość odbyła się w Filharmonii Narodowej w Warszawie.

Odbywała spotkania z Przewodniczącą Międzynarodowego Zgromadzenia Kobiet Ministrów, Madeleine Albright[27][28][29], z którą 25 kwietnia 2008 podjęła wspólną inicjatywą dotyczącą działań na rzecz profilaktyki zdrowotnej kobiet i zainicjowała podpisy pod „Deklaracją na rzecz poprawy sytuacji zdrowotnej kobiet w Europie Środkowej”[30]. Ponadto w styczniu 2009 zaangażowała się w akcję IV Tygodnia Walki z Rakiem Szyjki Macicy [31].

W grudniu 2009 pomogła ubogiej rodzinie z województwa warmińsko-mazurskiego w ramach akcji Szlachetna Paczka[32].

Specjalny Wysłannik Prezydenta RP[edytuj | edytuj kod]

W imieniu prezydenta uczestniczyła jako Specjalny Wysłannik Prezydenta RP w wielu uroczystościach międzynarodowych, reprezentując de facto głowę państwa polskiego. 1 lutego 2006 podjęła w Pałacu Prezydenckim księżniczkę Annę.

Maria Kaczyńska jako Specjalny Wysłannik Prezydenta RP uczestniczyła w następujących wydarzeniach:

Odznaczenia państwowe i im równorzędne[edytuj | edytuj kod]

Inne wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • W listopadzie 2006 Maria Kaczyńska otrzymała tytuł i statuetkę Człowiek Otwartego Serca, przyznawaną przez Kapitułę Stowarzyszenia Osób i Dzieci Niepełnosprawnych Pomocna Dłoń.
  • W grudniu 2006 prezydentowa otrzymała tytuł honorowego Przyjaciela Palestyńskiego Towarzystwa im. Fryderyka Chopina, który jest nadawany przez Palestyńskie Towarzystwo im. Fryderyka Chopina miłośnikom muzyki oraz promotorom kultury, literatury i sztuki.
  • W listopadzie 2007 Maria Kaczyńska otrzymała tytuł honorowego Anioła Kliniki Budzik, który został nadany Pani Prezydentowej przez Fundację Ewy Błaszczyk Akogo? za zaangażowanie w budowę Kliniki Budzik.
  • Od 13 grudnia 2007 przewodniczyła Honorowemu Komitetowi Rozwoju Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli[38]
  • 25 stycznia 2008 prezydentowa Kaczyńska otrzymała statuetkę Mecenasa Polskiej Ekologii, przyznawaną przez Narodową Radę Ekologiczną za zaangażowanie w problemy ochrony środowiska.
  • W kwietniu 2008 imieniem i nazwiskiem prezydentowej Marii Kaczyńskiej oficjalnie nazwano nową odmianę uprawną tulipana o nazwie systematycznej Tulipa L. 'Maria Kaczynska'. Była pierwszą osobistością z Polski, która została w ten sposób uhonorowana. 24 kwietnia 2008 w ambasadzie Holandii w Warszawie Maria Kaczyńska otrzymała jednego "swojego" tulipana w szklanej donicy. Odmiana ta ma być zasadzona na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego w Warszawie.
  • 31 maja 2008 otrzymała Specjalnego Super Wiktora 2007 „za wrażliwość ponad podziałami”[39].
  • 3 października 2008 Marię Kaczyńską uhonorowano Bursztynową Różą – wyróżnieniem przyznawanym w uznaniu za działalność charytatywną pod hasłem Miej serce i patrzaj w serce – przeciw obojętności.
  • W styczniu 2009 Maria Kaczyńska otrzymała honorowe członkostwo maltańskiego towarzystwa Xirka Ġieħ ir-Repubblika, nadawane za zasługi dla Republiki Malty[40].
  • 17 marca 2009 Maria Kaczyńska została uhonorowana orderem "Ambasadora Rozwoju Profilaktyki Zdrowia w Polsce 2009" za zaangażowanie na rzecz profilaktyki onkologicznej, poprawy sytuacji osób niepełnosprawnych w Polsce oraz zapobieganiu krzywdzeniu i wykorzystywaniu dzieci, a także za zaangażowanie w problemy ochrony środowiska. Odznaczenie to przyznawane jest przez Fundację "Akademia Zdrowia i Urody", Stałe Przedstawicielstwo ONZ w Polsce oraz Światową Organizację Zdrowia.
  • Odznaka honorowa „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego" (pośmiertnie, 2010)[41]

Śmierć, uroczystości żałobne i pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Maria Kaczyńska zginęła 10 kwietnia 2010 w wyniku katastrofy wojskowego samolotu Tu-154M nr 101 w Smoleńsku w drodze na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej[42]. Tego dnia około godziny 8:40 czasu polskiego samolot, w którym razem ze swoim mężem Lechem i delegacją udawała się na uroczystości rocznicowe w Katyniu, rozbił się w pobliżu lotniska Smoleńsk-Siewiernyj w Smoleńsku[43]. W wyniku tej katastrofy śmierć poniosły wszystkie osoby znajdujące się na pokładzie samolotu. Jej ciało zostało zidentyfikowane przez jej brata, Konrada Mackiewicza[44][45][46][47][48].

13 kwietnia 2010 trumna z ciałem Marii Kaczyńskiej została przewieziona samolotem wojskowym z Moskwy do Warszawy i wystawiona na widok publiczny wraz z trumną męża w Sali Kolumnowej Pałacu Prezydenckiego w Warszawie[49]. Według szacunków Kancelarii Prezydenta, w dniach 13–17 kwietnia prezydenckiej parze mogło oddać hołd ok. 180 tys. osób[50].

18 kwietnia 2010 Maria Kaczyńska została pochowana wraz z mężem w bazylice archikatedralnej św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie w krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów na Wawelu[51]. W 2010 w kwaterze 92. Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie powstał symboliczny grób Lecha i Marii Kaczyńskich[52].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Niektóre źródła rosyjskie podawały datę 1942, por. Список погибших при авиакатастрофе Ту-154 w serwisie lifenews.ru [dostęp 2010-04-11] oraz Список погибших в авиакатастрофе Ту-154 в Смоленской области na stronie rosyjskiego Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (zapewne oparte na danych paszportowych pasażerów samolotu) [dostęp 2010-04-11], natomiast wiele źródeł polskich datę 1943, por. wspomnienie na stronie I Liceum Ogólnokształcącego im. E. Romera w Rabce-Zdroju (zapewne oparte na dokumentacji szkolnej Marii Kaczyńskiej) [1] [dostęp 2010-04-24], wspomnienie Maria Kaczyńska (1943 – 2010) w portalu Wirtualna Polska [dostęp 2010-10-03] oraz wspomnienie Lech Kaczyński, prezydent RP (1949-2010), Maria Kaczyńska, małżonka prezydenta RP (1943-2010) w serwisie internetowym "Kuriera Porannego" [dostęp 2010-04-11]. Na tablicy pamiątkowej odsłoniętej 15 sierpnia 2010 w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie figuruje data 1942, por. Tablica z ziemią smoleńską [dostęp 2010-08-15], i taką datę przyjęto. Niektóre źródła podawały również błędną datę 1950, por. np. galeria zdjęć Żałoba. Kielczanie oddają hołd ofiarom katastrofy w Smoleńsku na stronach Radia Kielce [dostęp 2010-04-13].
  2. Według Noty biograficznej na oficjalnej stronie Pierwszej Damy [dostęp 2010-11-03] Maria Kaczyńska urodziła się "w Machowie". Identyfikacja tej miejscowości jako Machowa w województwie lubelskim opiera się na wspomnieniu Zginęli [dostęp 2010-04-14] w serwisie internetowym dziennika "Rzeczpospolita" oraz na publikacji Maria Kaczyńska[martwy link] [dostęp 2010-04-14] w serwisie internetowym Radia Zet. W wywiadzie z Marią Kaczyńską w magazynie "Pani" zatytułowanym Zostanę sobą [dostęp 2010-04-16] przytoczono jej wypowiedź, z której wynika, że urodziła się na Wileńszczyźnie (jedyna miejscowość o zbliżonej nazwie na dawnej Wileńszczyźnie to nadleśnictwo Machowo w dawnej gminie Kobylnik (obecnie Narocz na Białorusi), por. Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. 1, "Województwo wileńskie", Warszawa 1938, str. 39). Tę wersję potwierdzają wspomnienia rodziny Mackiewiczów, według których tuż po urodzeniu Marii, jej matka Lidia przyjechała wraz z nią do męża Czesława, zamieszkującego wówczas w leśniczówce koło Kobylnika: Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 60, 62. ISBN 978-83-7510-814-9.
  3. Komunikat Nr 152/VI kad. (pol.). Biuro Prasowe Kancelarii Sejmu, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-10].
  4. Informacja O Zmarłych. Lidia Mackiewicz. nekrologi-baza.pl. [dostęp 25 lipca 2014].
  5. Informacja O Zmarłych. Czesław Mackiewicz. nekrologi-baza.pl. [dostęp 25 lipca 2014].
  6. Nazwiska według artykułu Rabczańskie dzieciństwo i młodość Pierwszej Damy to: szkoła, narty i fortepian [dostęp 2010-04-21] w serwisie internetowym "Dziennika Polskiego" ("Powiat nowotarski"), daty urodzenia i śmierci według strony Genealogia Pani Marii Kaczyńskiej w serwisie salon24.pl [dostęp 2010-04-20]
  7. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 63. ISBN 978-83-7510-814-9.
  8. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 14. ISBN 978-83-7510-814-9.
  9. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. [dostęp 23 lipca 2014]. s. 319.
  10. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 57. ISBN 978-83-7510-814-9.
  11. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 69-70. ISBN 978-83-7510-814-9.
  12. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 77. ISBN 978-83-7510-814-9.
  13. Przyjaciele z lotniska (pol.). polityka.pl. [dostęp 2012-10-09].
  14. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 86. ISBN 978-83-7510-814-9.
  15. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 80-81. ISBN 978-83-7510-814-9.
  16. Cały czas byłem przy Siostrze. naszdziennik.pl, 28 września 2012. [dostęp 25 lipca 2014].
  17. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 146. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  18. Wspomnienie na stronie I Liceum Ogólnokształcącego im. E. Romera w Rabce-Zdroju [2] [dostęp 2010-04-24]
  19. Lista absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego im. E. Romera w Rabce-Zdroju, rocznik maturalny 1960/61, klasa A, nr 15 (figuruje w spisie jako Maria Mackiewicz). [3].
  20. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 194. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  21. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 84. ISBN 978-83-7510-814-9.
  22. Sławomir Cenckiewicz, Adam Chmielnicki – "Lech Kaczyński. Biografia polityczna". Warszawa 2013. ISBN: 978-83-7785-229-3
  23. Nota biograficzna na oficjalnej stronie Pierwszej Damy [dostęp 2010-11-03].
  24. Aktualności z życia Pierwszej Damy na stronach Kancelarii Prezydenta RP [dostęp 2010-10-03].
  25. Zwyczaj określania małżonki prezydenta mianem "pierwszej damy" przyjął się w USA w 2. połowie XIX w. W Polsce jest to dość świeży zwyczaj.
  26. Z pomocą niewidomym na stronach Kancelarii Prezydenta RP [dostęp 2010-11-03].
  27. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 197. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  28. Spotkanie z Madeleine Albright. prezydent.pl, 15 czerwca 2007. [dostęp 26 lipca 2014].
  29. Małżonka Prezydenta spotkała się z Madeleine Albright. prezydent.pl, 30 czerwca 2009. [dostęp 26 lipca 2014].
  30. Konferencja poświęcona ochronie zdrowia kobiet. prezydent.pl, 25 kwietnia 2008. [dostęp 26 lipca 2014].
  31. Spotkanie podsumowujące IV edycję Tygodnia Walki z Rakiem Szyjki Macicy. prezydent.pl, 23 stycznia 2009. [dostęp 26 lipca 2014].
  32. Pierwsza Dama pomaga małej dziewczynce, artykuł ze strony szlachetnapaczka.pl [dostęp 2010-04-14].
  33. M.P. z 2010 r. Nr 40, poz. 587
  34. Komunikat Nr 163/VI kad. (pol.). Biuro Prasowe Kancelarii Sejmu, 2010-04-16. [dostęp 2010-04-16].
  35. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.) president.lt [dostęp 2011-03-02]
  36. Gazzetta tal-Gvern ta' Malta / The Malta Government Gazette Nru./No. 18,545 (malt. • ang.). doi-archived.gov.mt, 9 lutego 2010. [dostęp 19 listopada 2013]. s. 1311.
  37. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt. [dostęp 17 marca 2010].
  38. Biuletyn Informacyjny COZL "Razem" Nr 1(2) 2008, marzec 2008
  39. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 193. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  40. Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta (ang.). doi.gov.mt. [dostęp 2011-02-23].
  41. Odznaka Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego. podkarpackie.pl. [dostęp 2011-09-19].
  42. Komunikat Nr 152/VI kad. (pol.). Biuro Prasowe Kancelarii Sejmu, 2010-10-04. [dostęp 2010-04-10].
  43. Katastrofa samolotu prezydenta. Nikt nie przeżył. gazeta.pl, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-10].
  44. Zmarł brat śp. Marii Kaczyńskiej. niezalezna.pl, 30 października 2012. [dostęp 25 lipca 2014].
  45. Zmarł płk dr inż. Konrad Mackiewicz. naszdziennik.pl, 31 października 2012. [dostęp 25 lipca 2014].
  46. Cały czas byłem przy Siostrze. naszdziennik.pl, 28 września 2012. [dostęp 25 lipca 2014].
  47. Ciało Marii Kaczyńskiej zidentyfikowane dzięki obrączce (szczegóły). serwis internetowy "Głosu Pomorza", 12 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-16]. Obrączka Pierwszej Damy (pol.). serwis internetowy "Gazety Wyborczej", 13 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-20]..
  48. Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 6. ISBN 978-83-623-43-08-9.
  49. Pogrzeb pary prezydenckiej na Wawelu? w serwisie Wirtualna Polska [dostęp 2010-04-13].
  50. 180 tys. osób złożyło hołd Parze Prezydenckiej w portalu Wirtualna Polska [dostęp 2010-04-18]; początkowe szacunki mówiły o ok. 150 tys. osób, por. Ostatni złożyli hołd parze prezydenckiej w serwisie Interia [dostęp 2010-04-17].
  51. Para Prezydencka spoczęła na Wawelu w serwisie Interia [dostęp 2010-04-18].
  52. Lech i Maria Kaczyńscy mają grób na Powązkach. gazeta.pl, 10 grudnia 2010. [dostęp 2011-03-02].
  53. Sandra Elisabeth Roelofs, Historia idealistki, Wydawnictwo Cezanne, Tbilisi 2010, ISBN 978-9941-03144-1
  54. Kwiaty dla Marii Kaczyńskiej z okazji urodzin. wp.pl, 21 sierpnia 2011. [dostęp 2012-01-06].
  55. Będą ulice im. Lecha Kaczyńskiego. tvp.info.pl, 13 kwietnia 2010. [dostęp 28 kwietnia 2010].
  56. Ulica Lecha i Marii Kaczyńskich w Batumi. prezydent.pl, 25 maja 2010. [dostęp 26 maja 2010].
  57. Gabon będzie miał szpital im. Marii i Lecha Kaczyńskich. wprost.pl, 15 kwietnia 2010. [dostęp 15 maja 2010].
  58. Park Kaczyńskich, skwer Arama, rondo Płażyńskiego. gazeta.pl, 2010-04-16. [dostęp 2010-04-14].
  59. Gdynia: park Kaczyńskich i promenada Kaczorowskiego. trojmiasto.pl, 2010-04-28. [dostęp 2010-11-15].
  60. Wojciech Duch: Lech Kaczyński na znaczkach pocztowych. historia.org.pl, 14 listopada 2011. [dostęp 19 listopada 2011].
  61. M.P. z 2011 r. Nr 24, poz. 258
  62. A screening Centre named after Maria Kaczinska. gnsc.ge, 2010-05-20. [dostęp 2011-11-27].
  63. Ta pamięć żyje. Pierwsza szkoła im. Lecha i Marii Kaczyńskich. Marta Kaczyńska: „Polska jest naszym wspólnym dobrem”. wpolityce.pl, 15 grudnia 2011. [dostęp 15 grudnia 2011].
  64. Odsłonięcie pomnika Lecha i Marii Kaczyńskich w Radomiu (pol.). niezalezna.pl, 2013-06-18. [dostęp 2013-06-18].

Źródła[edytuj | edytuj kod]