| Heksan |
|
|
n-heksan |
| Nazewnictwo |
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC) |
|
heksan
|
|
| Inne nazwy i oznaczenia |
| n-heksan |
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny |
C6H14 |
| Masa molowa |
86,18 g/mol |
| Wygląd |
bezbarwna, łatwopalna ciecz[6] |
|
|
| Identyfikacja |
| Numer CAS |
110-54-3 |
| PubChem |
8058[7] |
| DrugBank |
DB02764[3] |
|
|
|
|
| Niebezpieczeństwa |
| MSDS |
|
Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[5] |
|
|
|
| Zwroty H |
H225, H361f, H304, H373, H315, H336, H411 |
| Zwroty EUH |
brak zwrotów EUH |
| Zwroty P |
P210, P261, P273, P281, P301+P310, P331 |
| Europejska klasyfikacja substancji |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[5] |
 |
 |
 |
Łatwopalny
(F) |
Szkodliwy
(Xn) |
Groźny dla
środowiska
(N) |
|
|
| Zwroty R |
R11, R38, R48/20, R62, R65, R67, R51/53 |
| Zwroty S |
S2, S9, S16, S29, S33, S36/37, S61, S62 |
| NFPA 704[1] |
|
|
|
| Temperatura zapłonu |
-26– -23 °C[1][4] |
| Temperatura samozapłonu |
224 °C[1] |
| Numer RTECS |
MN9275000 |
| Dawka śmiertelna |
LD50 25 g/kg (szczur, doustnie) |
|
| Podobne związki |
| Podobne związki |
heksen, heksyn, cykloheksan |
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
Heksan (C6H14) – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Izomery heksanu są bardzo niereaktywne oraz są często stosowane jako rozpuszczalniki w reakcjach organicznych, ponieważ są wysoce niepolarne. Wchodzą również w skład benzyn.
Heksan ma pięć izomerów:
Heksan jest produkowany w wyniku rafinacji ropy naftowej. Wyjściowa mieszanina frakcji silnie zależy od źródła surowca i wymuszenia rafinacji. Przemysłowy produkt (zwykle około 50% wagowych n-heksanu) jest frakcją wrzącą w temperaturze 65-70 °C.
[edytuj] Toksyczność
Inhalacje parami heksanu w wysokim stężeniu wywołują stan słabej euforii, połączonej z sennością, zawrotami głowy oraz nudnościami.
Stałe odurzenie heksanem było obserwowane u pracowników w wytwórniach butów, zakładach odnawiających meble oraz w zakładach samochodowych. Pierwsze objawy to osłabienie sprawności ruchowej mięśni, poprzedzone mrowieniem i skurczami kończyn. W odosobnionych przypadkach, obserwowany jest zanik mięśni szkieletowych, połączony z utratą koordynacji i osłabieniem wzroku.[8]
Podobne objawy są obserwowane w przypadku zwierząt. Są one połączone z degeneracją obwodowego układu nerwowego (czasem również ośrodkowego układu nerwowego), rozpoczynając od niektórych dłuższych i szerszych aksonów. Toksyczność nie jest przynależna do samego heksanu ale do jednego z produktów jego metabolizmu: heksa-2,5-dionu należącego do grupy ketonów. Jest on podejrzewany o reagowanie z grupą aminową bocznego łańcucha lizyny pozostawianej w białkach, co skutkuje krzyżowaniem i stratą funkcji białkowych.
Efekty zatrucia heksanem nie są długotrwałe, i zwykle zanikają stopniowo po jednej do trzech godzin od końca narażenia na kontakt.
Przypisy
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Heksan (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-11-01].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Heksan (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-11-01].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Heksan – karta leku (DB02764) (ang.). DrugBank.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Heksan (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
- ↑ 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Heksan (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-11-01].
- ↑ 6,0 6,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
- ↑ Heksan – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Institut national de recherche et de sécurité. (2005). "Hexane". Fiche toxicologique n° 113, 8pp. (po francusku)
[edytuj] Linki zewnętrzne
