Heksan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Heksan
Heksan Heksan
n-heksan
n-heksan
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C6H14
Masa molowa 86,18 g/mol
Wygląd bezbarwna, łatwopalna ciecz[6]
Identyfikacja
Numer CAS 110-54-3
PubChem 8058[7]
DrugBank DB02764[3]
Podobne związki
Podobne związki heksen, heksyn, cykloheksan
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Heksan (C6H14) – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Izomery heksanu są bardzo niereaktywne oraz są często stosowane jako rozpuszczalniki w reakcjach organicznych, ponieważ są wysoce niepolarne. Wchodzą również w skład benzyn.

Izomery[edytuj | edytuj kod]

Heksan ma pięć izomerów:

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Heksan jest produkowany w wyniku rafinacji ropy naftowej. Wyjściowa mieszanina frakcji silnie zależy od źródła surowca i wymuszenia rafinacji. Przemysłowy produkt (zwykle około 50% wagowych n-heksanu) jest frakcją wrzącą w temperaturze 65-70 °C.

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Inhalacje parami heksanu w wysokim stężeniu wywołują stan słabej euforii, połączonej z sennością, zawrotami głowy oraz nudnościami.

Stałe odurzenie heksanem było obserwowane u pracowników w wytwórniach butów, zakładach odnawiających meble oraz w zakładach samochodowych. Pierwsze objawy to osłabienie sprawności ruchowej mięśni, poprzedzone mrowieniem i skurczami kończyn. W odosobnionych przypadkach, obserwowany jest zanik mięśni szkieletowych, połączony z utratą koordynacji i osłabieniem wzroku.[8]

Podobne objawy są obserwowane w przypadku zwierząt. Są one połączone z degeneracją obwodowego układu nerwowego (czasem również ośrodkowego układu nerwowego), rozpoczynając od niektórych dłuższych i szerszych aksonów. Toksyczność nie jest przynależna do samego heksanu ale do jednego z produktów jego metabolizmu: heksa-2,5-dionu należącego do grupy ketonów. Jest on podejrzewany o reagowanie z grupą aminową bocznego łańcucha lizyny pozostawianej w białkach, co skutkuje krzyżowaniem i stratą funkcji białkowych.

Efekty zatrucia heksanem nie są długotrwałe, i zwykle zanikają stopniowo po jednej do trzech godzin od końca narażenia na kontakt.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Heksan (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-11-01].
  2. 2,0 2,1 2,2 Heksan (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-11-01].
  3. 3,0 3,1 3,2 Heksan – karta leku (DB02764) (ang.). DrugBank.
  4. 4,0 4,1 4,2 Heksan (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  5. 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Heksan (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-11-01].
  6. 6,0 6,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  7. Heksan – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  8. Institut national de recherche et de sécurité. (2005). "Hexane". Fiche toxicologique n° 113, 8pp. (po francusku)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]