Henderson (wyspa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henderson
Henderson
Państwo  Wielka Brytania
Terytorium zamorskie  Pitcairn
Akwen Ocean Spokojny
Powierzchnia 37,3 km²
Populacja
 • liczba ludności

0
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Henderson
Henderson
Ziemia 24°22′01″S 128°18′57″W/-24,366944 -128,315833Na mapach: 24°22′01″S 128°18′57″W/-24,366944 -128,315833
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Krajobraz wyspy
Wyspa Hendersonaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Henderson01 AKK.jpg
Kraj  Pitcairn
Typ naturalne
Spełniane kryterium VII, X
Charakterystyka #487
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1988
na 12. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Henderson – bezludna wyspa koralowa na Oceanie Spokojnym należąca do brytyjskiego terytorium zamorskiego Pitcairn. Powierzchnia 37,3 km². Długość wyspy zmierzona z północy na południe to 10,2 km, a szerokość ze wschodu na zachód to 6 km. Wyspa wpisana jest na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO i uznana przez BirdLife International za ostoję ptaków IBA.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Badania archeologiczne wykazały, że od początku VIII wieku do około XIV wieku wyspę zamieszkiwali Polinezyjczycy. Prawdopodobnie poruszali się między wyspą Pitcairn i Henderson. Odławiali dla mięsa duże ilości ptaków i przypuszczalnie przyczynili się do wymarcia co najmniej 6 spośród 22 gatunków ślimaków lądowych na wyspie. Pedro Fernández de Quirós przepłynął obok wyspy w 1606 roku. W 1819 na wyspę przybyła wyprawa kierowana przez kapitana Jamesa Hendersona; wtedy też wyspa otrzymała swoją obecną nazwę. Rozpoczęła się eksploatacja drzew Cordia subcordata i Thespesia populnea; oba gatunki wprowadzili Polinezyjczycy. Obecnie mieszkańcy Pitcairn celem pozyskania drewna udają się na wyspę raz na rok lub dwa lata. Ze względu na niebezpieczeństwo wiążące się z przepłynięciem przez rafę, ludzie poruszający się na jachtach rzadko schodzą na ląd. Raz lub dwa razy w roku wycieczkowe statki pasażerskie umożliwiają podróżującym zejście na plażę w północnej części wyspy[1].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Maksymalna wysokość wyspy wynosi 33 m n.p.m. Henderson była niegdyś atolem, a obecnie wypiętrzona przybrała postać wyspy, przy czym czas trwania procesu jej „podnoszenia się” szacowany jest na 380 tys. lat. Wyspę porasta gęsta roślinność rosnąca na bardzo ubogiej glebie wapiennej oraz resztkach martwych koralowców. Na wschodnim, północnym i północno-zachodnim wybrzeżu obecne są rafy koralowe. W miejscach, gdzie nie ma koralowców, występują wysokie na 30 m klify. Różnica poziomu wody w trakcie przypływu i odpływu wynosi jeden metr. Pomiarów temperatury dokonano jedynie w latach 1991/92. Średnia temperatura w ciągu doby w lutym wynosiła 29,6 °C, zaś w czerwcu 24,2 °C. Całkowita suma opadów od lutego 1991 do stycznia 1992 wyniosła 1623 mm[1].

Szata roślinna[edytuj | edytuj kod]

Do flory wyspy należą 63 gatunki roślin naczyniowych, w tym 9 paprotników i 54 okrytonasiennych. Wśród okrytonasiennych 8 gatunków to endemity – rośliny nie spotykane nigdzie poza wyspą. Należą do nich: Alyxia sp., Bidens hendersonensis, Xylosma suaveolens ssp. haroldii, Geniostoma rupestre var. glaberrimum, Myrsine hosakae, Peperomia hendersonensis, Ixora fragrans, Santalum insulare var. hendersonense, Sideroxylon st-johnianum[2]. Wzdłuż wybrzeży rozciągają się plaże, wnętrze wyspy porośnięte jest niskim lasem o wysokości zazwyczaj około 10 m. Dominują w drzewostanie takie gatunki jak: Pisonia grandis, Celtis pacifica, Sideroxylon st-johnianum. W warstwie krzewów dominuje Psydrax odoratum i endemiczne dla wyspy Ixora fragrans oraz Geniostoma rupestre. W runie znaczną rolę odgrywają paprocie poza tym Peperomia hendersonensis. Luki w drzewostanie zarastają Senna glanduligera, Bidens hendersonensis i Senecio stokesii[3].

Świat zwierzęcy[edytuj | edytuj kod]

Spośród fauny litoralu wyspy wymienić można kraba palmowego (Birgus latro; rozpoznany na podstawie szczątków znalezionych w 1987), dwóch nieokreślonych przedstawicieli Coenobita (Coenobitae; jeden z nich określony jako pospolity w 1987) oraz homara Panulirus penicillatus. Niekiedy na wybrzeżu składa jaja żółw zielony (Chelonia mydas). W kolekcji okazów zebranych na wyspie w 1987 znalazło się 6–8 gatunków krewetek z rodziny Alpheidae. W północnej części, wśród koralowców, występuje nierozpoznany jeszcze gatunek strzykwy i jeżowiec z rodzaju Heterocentrotus (możliwe, iż jest to H. trigonarius). Ryby występują nielicznie; najpospoliciej okoliczne wody zamieszkuje Caranx lugubris[4].

Awifauna[edytuj | edytuj kod]

Wyspę zamieszkują cztery gatunki endemicznych dla wyspy ptaków lądowych: owocożer szarogłowy (Ptilinopus insularis), loreczka przepasana (Vini stepheni), trzciniak blady (Acrocephalus taiti) i nielot kureczka smolista (Porzana atra). Spośród piętnastu gatunków ptaków morskich występujących na wyspie przynajmniej dziewięć rozmnaża się na wyspie[5] – są to petrel ciemny (Pterodroma ultima), petrel polinezyjski (P. alba), petrel oceaniczny (P. arminjoniana), petrel południowy (P. neglecta), burzyk klinosterny (Puffinus pacificus), głuptak maskowy (Sula dactylatra), faeton czerwonosterny (Phaethon rubricauda), rybołówka brunatna (Anous stolidus), rybołówka polinezyjska (Procelsterna cerulea) oraz atolówka (Gygis alba)[4]. Wyspa stanowi główne miejsce rozrodu petreli samotnych (Pterodroma atrata), gatunku zagrożonego wyginięciem. Dawniej jego kolonie istniały jeszcze na niedalekiej wyspie Ducie, ale zanikły po sprowadzeniu tam szczurów w 1922 r. Uważa się, że obecnie wyspa Henderson jest jedynym miejscem gniazdowania petreli samotnych[6].

Wyspa w 2005 została uznana przez BirdLife International za ostoję ptaków IBA oraz Endemic Bird Area[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Henderson Island. BirdLife Data Zone. [dostęp 17 sierpnia 2014].
  2. J. Florence S. Waldren A. J. Chepstow-Lusty. The flora of the Pitcairn Islands: a review. „Biological Journal of the Linnean Society”. 56, 1-2, s. 79–119, 1995. doi:10.1111/j.1095-8312.1995.tb01079.x. 
  3. Steven Waldren: Henderson Island Flora. Mark Winthrop. [dostęp 2014-08-17].
  4. 4,0 4,1 Flora and Fauna. The Henderson Island Website, 13 kwietnia 2002.
  5. UNESCO World Heritage listing. [dostęp 21 Maj 2011].
  6. http://www.int-res.com/articles/esr2010/11/n011p047.pdf

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]