Ignatz Grünfeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grób rodzinny Grünfeldów na cmentarzu żydowskim w Katowicach

Ignatz (Izaak) Grünfeld (ur. 11 stycznia 1825 w Żorach, zm. 27 grudnia 1894 w Katowicach) – niemiecki architekt, mistrz i przedsiębiorca budowlany, założyciel firmy Ignatz Grünfeld Baugeschäft, działający w drugiej połowie XIX wieku w Katowicach i przyległych miastach okręgu przemysłowego. Wieloletni członek katowickiej Rady Miasta. Postać niezwykle zasłużona dla urbanistycznego rozwoju Katowic, dziś, z racji niemieckiego pochodzenia na polskim Górnym Śląsku zapomniana.

Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

Przodkowie Grünfelda pochodzą ze starego żydowskiego rodu związanego z Igławą na Morawach, zajmującego się handlem. Morawy Grünfeldowie musieli opuścić w drugiej połowie XVIII w., kiedy w ówczesnej Austrii cesarzowa Maria Teresa wprowadziła antyżydowskie ustawodawstwo. Rodzina przeniosła się do Woszczyc ( dziś część Orzesza w powiecie mikołowskim )na wschodnim Górnym Śląsku, miasteczka znajdującego się w Prusach. W 1817 handlarz skórą Hirschel Grünfeld przenosi się z Woszczyc do Żor, gdzie na świat przychodzi Izaak – Ignatz.

Działalność w Katowicach[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo u kogo i kiedy Ignatz Grünfeld terminował. Wiadomo natomiast, że karierę zaczynał od stanowiska prostego murarza. Pracował na budowach w Gliwicach, Szczecinie i Wrocławiu. Brał udział przy wznoszeniu kopuły na kościele św. Mikołaja w Poczdamie. Do Katowic przybył w 1855, w momencie gdy ówczesna przemysłowa wieś przechodziła gwałtowną transformację i modernizację, której kolejnym etapem było nadanie Katowicom praw miejskich w 1865.

W dokumentach budowlanych Katowic jego nazwisko pojawia się po raz pierwszy w 1877. Figuruje tam jako mistrz budowlany, który wznosił kamienicę dla przedsiębiorcy Abrahama (Simona) Goldsteina. Dziś w tym budynku przy Warszawskiej 5 mieści się kawiarnia Kryształowa.

W sumie jego firma zaprojektowała i wybudowała kilkadziesiąt najbardziej reprezentacyjnych budynków w Katowicach oraz okolicznych miastach, w tym starą i nową katowicką synagogę a także budynek Hotelu Grand przy dawnej Schlossstrasse[1]. Jego firma posiadała własną cegielnię i odkrywkę gliny w ówczesnej podkatowickiej osadzie Karbowa. Elewacje wznoszonych przez niego budynków cechowały niezwykle bogate secesyjne zdobienia.

Od chwili nadania Katowicom praw miejskich aż do śmierci Grünfeld zasiadał w Radzie Miejskiej. Zmarł w 1894, pochowano go na kirkucie przy dzisiejszej ulicy Kozielskiej. Miał sześciu synów, z czego dwóch Hugo Grünfeld i Max Grünfeld kontynuowali jego profesję i rozwijali firmę.

Ślady w dzisiejszych Katowicach[edytuj | edytuj kod]

  • Na katowickim kirkucie przy ul. Nad Osiekiem do dziś zachowała się macewa Grünfeldów (Ignatza, Johanny, Hugona, Margerethy i Marianny) z inskrypcją:
Hier ruht
Maurermeister
Ignatz Grünfeld
geb. 11. Januar 1825
gest. 27. December 1894.
Wer Gerechtigkeit und Liebeswerk
erstrebt, findet Leben, Heil und Ehre
Spr. Sal. 21,21

Tu spoczywa / mistrz murarski / Ignatz Grünfeld / ur. 11 stycznia 1825 / zm. 27 grudnia 1894 / Kto szuka prawości, dobroci, ten znajdzie życie, powodzenie i chwałę./ [Prz] 21,21

  • Przy ul. Warszawskiej 12 stoi do dziś jego willa – wzniesiona w 1870. Mieściła się w niej siedziba banku PKO BP.
Information icon.svg Osobny artykuł: Willa Grünfelda.

Przypisy

  1. Izabella Gawin, Dieter Schulze, Reinhold Vetter: Schlesien: deutsche und polnische Kulturtraditionen in einer europäischen Grenzregion. DuMont Reiseverlag, 1999, s. 210. ISBN 377014418X. [dostęp 2010-07-28]. (niem.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Walter Gruenfeld: Rueckblicke. Echo Library, 2006. ISBN 1406810150. [dostęp 2010-07-28]. (niem.)
  • Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, red. Ewa Chojecka, wydawca: Muzeum Śląskie, Katowice 2004, ISBN 83-87455-77-6, s. 184.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]