Janusz Żurakowski

Janusz Żurakowski Zura
3 zwycięstw
Janusz Żurakowski
podpułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia	12 września 1914 Ryżawka
Data i miejsce śmierci	9 lutego 2004 Barry's Bay
Przebieg służby
Lata służby	od 1937
Stanowiska	d-ca 316 Dywizjonu Myśliwskiego "Warszawskiego"
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa
Późniejsza praca	pilot doświadczalny (oblatywacz)
Odznaczenia

Janusz Żurakowski herbu Sas (ur. 12 września 1914 w Ryżawce na Ukrainie Naddnieprzańskiej, zm. 9 lutego 2004 w Barry's Bay, Ontario, Kanada) – podpułkownik pilot Wojska Polskiego II RP, pilot doświadczalny, brat konstruktora lotniczego i pilota, mgr inż. Bronisława Żurakowskiego.

Jan Żurakowski siadł za sterami samolotu w wieku piętnastu lat. W 1935 ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Lotnictwa, a dwa lata później Szkołę Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (X promocja, 12 lokata). Po promocji przydzielony został do 161 Eskadry Myśliwskiej 6 Pułku Lotniczego we Lwowie. W marcu 1939 przeniesiony został do Ułęża, na stanowisko instruktora. Był honorowym członkiem Klubu Pilotów Doświadczalnych w Polsce, z legitymacją nr 2. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939, następnie przedostał się do Wielkiej Brytanii i służył w RAF. Od 5 czerwca do 28 grudnia 1942 dowodził 316 Dywizjonem Myśliwskim Warszawskim. W 1943 awansowany na kapitana, przydzielono mu funkcję zastępcy dowódcy skrzydła w Northolt. Otrzymał wiele odznaczeń bojowych za udział w misjach na terenie Niemiec oraz w Bitwie o Anglię, m.in. Virtuti Militari i Krzyż Walecznych (trzykrotnie).

Końcowy okres wojny spędził w Imperialnej Szkole Pilotów Doświadczalnych w Boscombe Dawn (Anglia). Był oblatywaczem większości typów myśliwców RAF oraz samolotów brytyjskiej i amerykańskiej marynarki wojennej. Znany z umiejętności wykonywania akrobacji powietrznych, opracował i wykonał nowe figury – Zurabathic Cartwheel i Falling Leaf, wcześniej w oczach fachowców uchodzące za niemożliwe do wykonania. Jego pokazy akrobacji w Farnborough przeszły do legendy. Pobił także rekord szybkości przelotu na trasie Londyn-Kopenhaga-Londyn. Oblatał blisko sto nowych konstrukcji lotniczych.

Wojnę zakończył mając na koncie 3 zwycięstwa pewne, 1 prawdopodobne oraz 1 samolot uszkodzony, co dało mu 75. miejsce na Liście Bajana.

Od 1952 mieszkał w Kanadzie. Pracował jako pilot doświadczalny w zakładach Avro Canada, był pierwszym pilotem testującym pierwszy kanadyjski myśliwiec przechwytujący CF-100 Canuck, uchodzący za jeden z najnowocześniejszych w latach 50., na którym jako pierwszy lotnik w Kanadzie pokonał barierę prędkości dźwięku oraz osiągnął prędkość 1000 mil na godzinę. W marcu 1958 rozpoczął testowanie myśliwca przechwytującego CF-105 Arrow. W zgodnej opinii fachowców był to najlepszy ponaddźwiękowy samolot myśliwski tego czasu, wyposażony w najnowocześniejszą aparaturę nawigacyjną i łącznościową oraz elektroniczne kierowanie ogniem.

W lutym 1959 roku zapadła niewyjaśniona ostatecznie do dnia dzisiejszego decyzja o wstrzymaniu programu budowy CF-105 Arrow. 13 tysięcy pracowników Avro i Orenda Engines zostało zwolnionych z pracy. Zniszczono dziesiątki tysięcy rysunków konstrukcyjnych i planów samolotu. Samolot, który miał szanse zmienić stan wyposażenia lotnictwa myśliwskiego państw NATO w okresie zimnej wojny – przestał istnieć, a Żurakowski odszedł od pracy w lotnictwie, prowadził popularny wśród Polonii ośrodek wypoczynkowy Kartuzy Lodge w Barry's Bay.

Model samolotu CF-105 Arrow w parku im. Żurakowskiego w Barry’s Bay (Ontario)

Odznaczenia (lista niepełna)

• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP – 1999
• Krzyż Walecznych – trzykrotnie

Wyróżnienia

• Wyróżniony m.in. członkostwem honorowym Międzynarodowego Stowarzyszenia Pilotów Doświadczalnych w Los Angeles, które umieściło jego imię na liście najwybitniejszych lotników wszech czasów.
• Wyróżniony tytułem "Pioniera lotnictwa kanadyjskiego" i członkostwem lotniczego "Hall of Fame" w Kanadzie. Za zasługi otrzymał niezwykle cenny puchar McKee Trophy.
• Odznaczony Honorową Odznaką Nr 2 Klubu Pilotów Doświadczalnych w Polsce.
• Miasto Edmonton nadało mu swoje odznaczenie Order Lotu.
• Jego imieniem nazwano jeden z budynków lotniczego ośrodka doświadczalnego w Albercie.
• Miasto Barry’s Bay otworzyło park im. Żurakowskiego wraz z jego pomnikiem i modelem samolotu CF-105 Arrow.
• W 1996 wydano srebrną monetę o nominale 20 dolarów kanadyjskich z jego wizerunkiem.
• Wiele drużyn harcerskich nosi imię Żurakowskiego.
• Wiecej informacji i fotografii o Januszu Zurakowskim, Jego osiagnieciach lotniczych i zyciu w Kanadzie...

Bibliografia

• Bill Zuk, Janusz Żurakowski - Janusz Żurakowski: Legenda przestworzy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, ISBN 978-83-245-8928-9
• Anna i Janusz Żurakowscy – Janusz Żurakowski: Nie tylko o lataniu, Polski Fundusz Wydawniczy, Toronto, 2002 ISBN 0-921724-29-2
• Jacek Kozak – Szkice z bobrem, Biogram Publishing, Mississauga, ISBN 0-9738143-1-4
• Aleksandra Ziółkowska-Boehm - Złamana strzała /W:/ Amerykanie z wyboru i inni, Warszawa 1998, ISBN 83-900358-7-1
• Aleksandra Ziółkowska-Boehm - The Roots Are Polish, Toronto, 2004, ISBN 0-920517-05-6

Linki zewnętrzne

• Janusz Zurakowski i Kanadyjski Samolot Avro Arrow
• Janusz Żurakowski, Moje dzieje, "Skrzydła" Nr 146 (632)
• Zurakowski Park in Barry's Bay, Ontario (ang.). Oficjalna strona Parku Żurakowskiego. [dostęp 4 października 2010].