Jaskinia Jasowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jaskinia Jasovská)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jaskinia Jasowska
Jaskinia Jasowska

Jaskinia Jasowska (słow. Jasovská jaskyňa) – jaskinia krasowa na pograniczu północno-wschodniego skraju Krasu Słowacko-Węgierskiego i Kotliny Koszyckiej na Słowacji. Leży tuż na południe od wsi Jasov w powiecie Koszyce-okolice w kraju koszyckim. Jest udostępniona turystom.

Jaskinia Jasowska należy do najbardziej znanych jaskiń Parku Narodowego Kras Słowacki. Słynna jest głównie z bogatej szaty naciekowej, interesującej rzeźby i genezy podziemnych sal i korytarzy, a także z występowania wielu gatunków nietoperzy, cennych znalezisk archeologicznych oraz z bogatej historii.

Położenie jaskini[edytuj | edytuj kod]

Jaskinia mieści się w wapiennym masywie Białej Skały koło Jasova. Jej sztucznie wykonane wejście znajduje się w dolinie Bodvy na wysokości 256 m n.p.m., natomiast otwór naturalny (dziś służący jako wyjście) na wysokości 286 m n.p.m. Jaskinia ma długość 2811 m i deniwelację 55 m.

Geneza i morfologia jaskini[edytuj | edytuj kod]

Jaskinia powstała w szarych wapieniach gutensteinskich i jasnych wapieniach i dolomitach steinalmskich pochodzących ze środkowego triasu. Składa się z licznych, przestronnych korytarzy rozwiniętych w pięciu poziomach. Górne z nich powstały głównie dzięki erozyjnej działalności rzeki Bodvy, która kiedyś przepływała przez jaskinię.

Fauna jaskini[edytuj | edytuj kod]

W jaskini stwierdzono występowanie 19 gatunków nietoperzy.

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Jaskinia Jasowska jest jedną z najdawniej znanych i wykorzystywanych przez człowieka jaskiń z terenu dzisiejszej Słowacji. Świadczą o tym liczne znaleziska archeologiczne z paleolitu, neolitu (Kultura bukowogórska) i epoki żelaza (kultura halsztacka), a także z młodszych czasów.

Dzieje udostępniania turystycznego[edytuj | edytuj kod]

W czasach nowożytnych jaskinię prawdopodobnie odkrył jeszcze w XII w. jeden z zakonników zakonu premonstrantów w Jasovie. Wówczas jaskinia służyła okolicznym mieszkańcom i mnichom jako miejsce schronienia. Na ścianach jaskini zachowało się wiele starych napisów i rysunków. Wykonany gotycką kursywą napis z roku 1452 mówi o zwycięstwie oddziałów Jana Jiskry nad wojskami regenta Węgier Jana Hunyadyego pod Łuczeńcem.

Inicjatywa udostępnienia jaskini dla zwiedzających wyszła w 1846 r. od ówczesnego przełożonego klasztoru premonstratensów w Jasovie. Dzięki temu Jaskinia Jasowska stała się pierwszą turystycznie udostępnioną jaskinią na terenie dzisiejszej Słowacji. Po szeroko zakrojonych badaniach i odkryciu większości najbardziej interesujących komór i korytarzy zmodernizowano trasę turystyczną i w 1924 r. otwarto ją dla zwiedzających. Od 1926 r. jaskinia posiada oświetlenie elektryczne. W 1931 r. wybite zostało dzisiejsze dolne wejście. Długość trasy zwiedzania wynosi 550 m.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jozef Ďurček: Slovenský kras. Turistický sprievodca ČSSR. Bratislava: Šport, slovenské telovýchovné vydavatel’stvo, 1989. ISBN 80-7096-020-5.