John D. Rockefeller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
John Davison Rockefeller
John D. Rockefeller w 1885 roku
John D. Rockefeller w 1885 roku
Data i miejsce urodzenia 8 lipca 1839
Richford w stanie Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 23 maja 1937
Ormond Beach w stanie Floryda
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty John D. Rockefeller w Wikicytatach

John Davison Rockefeller (ur. 8 lipca 1839 w Richford w stanie Nowy Jork, zm. 23 maja 1937 w Ormond Beach w stanie Floryda) – amerykański przedsiębiorca, filantrop i fundator Uniwersytetu Chicagowskiego. Obecnie uważany za najbogatszego człowieka w historii, którego majątek w chwili śmierci ocenia się na 663.4 mld dolarów (według przelicznika z 2007 roku). Jego majątek odziedziczył John D. Rockefeller Jr. a wnuk David Rockefeller operuje biznesem po dzień dzisiejszy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

John był drugim dzieckiem z szóstki dzieci Williama Avery Rockefellera (ur. 13 listopada 1810, zm. 11 maja 1906) i Elizy Davison (ur.12 września 1813, zm 28 marca 1889). Jego ojciec zwany "Big Bill" był oszustem, który udając lekarza cudotwórcę, sprzedawał eliksir własnej produkcji rzekomo leczący raka. Według genealogów jego korzenie sięgały francuskiego hugenota, który wskutek prześladowań, jakie dotknęły tę grupę wyznaniową, uciekł w XVII wieku z Francji do Niemiec. Matka Johna, która stała się wzorem dla przyszłego magnata finansowego, była baptystką. Jako chłopiec przeniósł się z rodziną do Owego w stanie Nowy Jork. Po ukończeniu miejscowego liceum w wieku 16 lat zatrudnił się w przedsiębiorstwie "Hewitt and Tuttle" za 50 centów dziennie. Wtedy też obiecał, że część swojego wynagrodzenia odda na cele dobroczynne.

W wieku około 18 lat

W 1870 roku John D. Rockefeller, William Rockefeller, Henry Flagler, chemik Samuel Andrews oraz nieoficjalnie Stephen V. Harkness zakładają spółkę naftową w Cleveland, Ohio znaną jako Standard Oil Company.

Charakterystyczną polityką firmy była pionowa koncentracja kapitału umożliwiająca obniżanie kosztów przerobu ropy poprzez skupowanie jej wprost od producentów, tworzenie własnych magazynów i wykupowanie węzłów przesyłowych (koleje, rurociągi). J. D. Rockefeller starał się doskonalić każdy aspekt prowadzonej działalności. Czasem dołączał do brygady robotników, dla lepszego zrozumienia ich pracy[1]. Znana jest historia, gdy Rockefeller prowadził inspekcję w jednym z zakładów, gdzie rozlewano naftę do blaszanych kanistrów. Od jednego z pracowników dowiedział się, że do zalutowania jednego kanistra używa się 40 kropel cyny. Kazał więc spróbować z 38 kroplami, pojawiały się wycieki. W takiej sytuacji zdecydował by użyć 39 kropel cyny, które okazały się wystarczające. Od tej pory owe 39 kropel stały się normą w zakładach Standard Oil. Sam pomysłodawca zagadnięty po latach stwierdzał z uśmiechem: Zaoszczędziliśmy fortunę, naprawdę fortunę[2]

Rockefeller płacił swoim pracownikom więcej niż konkurencja oraz nagradzał pomysły ulepszające prowadzenie przedsiębiorstwa, przez co firma nie doświadczała fali strajków powszechnych w owym czasie. W Standard Oil prowadzono bardzo oszczędne wykorzystanie surowców, wszelkie odpady, w tym również benzynę, restrykcyjnie wykorzystywano. Kiedy inne firmy wypuszczały benzynę do rzek jako niepotrzebny odpad, w Standard Oil wykorzystywano ją do napędzania maszyn. Działania te pozwoliły obniżyć koszt rafinacji galonu ropy z 3 centów (ówczesnych) w 1869 roku do 0,3-0,5 centa w 1885 roku. W tym samym czasie ceny nafty spadły z ponad 30 centów do 8 centów. Poprzez porozumienia z koleją na przewóz ropy i uzyskanie upustów do 70% wartości ceny przewozu możliwe było obniżanie cen rynkowych.

Efektem tego było to, że w 1880 Rockefeller przerabiał 95% ropy naftowej produkowanej w Stanach Zjednoczonych. W 1882 roku Rockefeller został zmuszony przez prawa stanowe mające na celu ograniczenie rozrostu jego firmy do przekształcenia Standard Oil Co. w trust z siedzibą w New Jersey zrzeszającym pod wspólnym kierownictwem szereg różnych firm. W 1890 roku Kongres przyjął ustawę antytrustową nakładającą sankcje na działania monopolistyczne. W 1911 roku trust został podzielony na trzydzieści cztery niezależne firmy na mocy wyroku Sądu Najwyższego w sprawie monopolizacji przetwarzania ropy naftowej. W 1914 roku nakazał wysłać Gwardię Narodową i policję przeciw robotnikom protestującym w miejscowości Ludlow w Kolorado. W wyniku masakry, którą przeprowadziły siły porządkowe, zginęło 14 osób, głównie kobiet i dzieci[3].

John D. Rockefeller przechodząc na emeryturę skierował swoją działalność w stronę dobroczynności[potrzebne źródło]. Najpierw stał się hojnym sponsorem Uniwersytetu w Chicago (45 mln dolarów), za co wdzięczny rektor uczelni w rankingu wybitnych postaci historycznych dał mu pierwszeństwo przed Szekspirem, Homerem i Dantem. Następnie powołał do życia Instytut Badań Medycznych i Radę Edukacyjną, która otworzyła serie szkół w najbiedniejszych dzielnicach. Na końcu stworzył Fundację Rockefellera, która była największą organizacją filantropijną na świecie (oddał w jej posiadanie ponad 250 mln dolarów). W swych działaniach współpracował z Ivy Lee, który był autorem takich pomysłów jak choćby rozdawanie monet przechodniom. Dzięki temu wizerunek magnata finansowego i zarazem jego firmy poprawił się na forum opinii publicznej. Zmarł w wieku 97 lat.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Thomas DiLorenzo: How Capitalism Saved America: The Untold History of Our Country, from the Pilgrims to the Present. Crown Forum, 2004, s. 304. ISBN 978-0761525264.
  2. Peter Collier, David Horowitz: Rockefellerowie. Amerykańska dynastia. Warszawa: Książka i Wiedza, 1982, s. 542.
  3. Historical Foreward and Bibliography

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]