Komosa (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komosa
Komosa biała
Komosa biała
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina szarłatowate
Rodzaj komosa
Nazwa systematyczna
Chenopodium L.
Sp. Pl. 218, 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Chenopodium album L.[2]
Synonimy
  • Ambrina Spach,
  • Blitum L.,
  • Botrys Nieuwland
  • Meiomeria Standl.,
  • Morocarpus Boehm.[2][3]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Komosa (Chenopodium L.) – rodzaj roślin, należący w różnych systemach klasyfikacyjnych do rodziny komosowatych lub szarłatowatych (m.in. system APG III z 2009). Obejmuje ponad 100 gatunków spotykanych na całym niemal świecie, z czego w Polsce występuje ok. 30 gatunków, zarówno rodzimych, jak i zawleczonych lub uprawianych. Niektóre gatunki są jadalne. Ważną rośliną pokarmową, zwłaszcza w Ameryce Południowej, jest komosa ryżowa o jadalnych owocach. W przypadku innych gatunków jadalne są zwykle młode wierzchołki pędów (np. komosy strzałkowatej). Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, np. komosa olbrzymia[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg rodzaju obejmuje niemal cały świat, ale największe zróżnicowanie występuje w strefie klimatu umiarkowanego i subtropikalnej[5]. W Polsce występuje ok. 30 gatunków, w tym zarówno gatunki rodzime, jak i gatunki zawleczone i zadomowione oraz uprawiane i przejściowo dziczejące (efemerofity)[6]. Rośliny te zasiedlają zwykle siedliska towarzyszące człowiekowi (ruderalne), wiele gatunków to chwasty w uprawach[4].

Gatunki rodzime i zadomowione flory Polski[6]
Gatunki w Polsce uprawiane lub przejściowo dziczejące (efemerofity)[6]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny osiągające do 2 m wysokości, z pędami wzniesionymi, prostymi lub rozgałęzionymi, często mączyście oprószonymi[4].
Liście
Skrętoległe, ogonkowe, całobrzegie lub rozmaicie piłkowane lub wcinane[5].
Kwiaty
Drobne, zielone, zebrane w luźne lub gęste kłosowate skupienia, zwykle wzniesione i rozgałęzione. Działki kielicha w liczbie 3–5 podczas owocowania stają się papierzaste, czasem twardnieją lub mięśnieją i stają się soczyste (np. komosa rózgowata). Płatków korony brak. Pręcik jest 1 lub 5. Zalążnia jest jednokomorowa, górna i zwieńczona 2 lub 3 szyjkami[4].
Owoce
Jednonasienne niełupki[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae) Juss., która wraz z siostrzanymi rodzinami Achatocarpaceae i goździkowate jest jednym z kladów w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales) i klasy roślin okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), rodzina komosowate (Chenopodiaceae Vent.), podrodzina Chenopodioideae Burnett., plemię Chenopodieae Dumort., rodzaj komosa (Chenopodium L.)[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2013-11-23].
  3. Genus: Chenopodium L. (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2013-11-23].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 85. ISBN 0333748905.
  5. 5,0 5,1 5,2 Chenopodium. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-11-23].
  6. 6,0 6,1 6,2 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Chenopodium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-24].