Krzemień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy skały. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
krzemienie
Krzemień pasiasty – ozdobna odmiana krzemienia. Jedynym znanym miejscem jego występowania jest Polska. Jest kamieniem jubilerskim.
siekierka krzemienna
krzemień

Krzemieńskała osadowa, skrytokrystaliczna, krzemionkowa (biochemiczna lub chemiczna), występująca w formie kulistych, bulwiastych, bochenkowatych lub soczewkowatych konkrecji w obrębie skał niekrzemionkowych takich jak wapienie, margle, dolomity. Konkrecje krzemienne mają ostre granice ze skałą otaczającą, co odróżnia je od czertu. Zwykle jest pokryty jasną korą krzemionkową, bardziej miękką od samego krzemienia.

Przeważnie krzemienie są utworzone przez chalcedon, ewentualnie z domieszką opalu, rzadziej zaś przez chalcedon z domieszką kwarcu. Niekiedy zawierają skrzemionkowane skamieniałości różnych organizmów.

Może mieć bardzo różną genezę. Krzemienie powstałe równowiekowo z osadem, który je otacza (syngenetyczne) mają często krzemionkę organiczną, pochodzącą z rozpuszczania szkieletów bezkręgowców, m.in. igieł gąbek krzemionkowych. Mogą też powstawać wtórnie, w obrębie skał znacznie starszych, w wyniku wytrącania się krzemionki z roztworów krążących szczelinami i pęknięciami.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Krzemienie były już wykorzystywane w starszej epoce kamienia czyli paleolicie.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Dobrej jakości krzemienia dostarczają: Egipt (Dżebel Moka), Argentyna (Patagonia), Kanada (Alberta), USA (Alaska, Wyoming), Australia.

Polska - na Przedgórzu Iłżeckim. Znane odmiany to:

Na całym obszarze Polski, dokąd dotarł plejstoceński lądolód, znajduje się krzemienie przyniesione przez lodowiec z terenów południowej Skandynawii oraz z dna Bałtyku.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • używany był od prehistorii przez człowieka jako materiał do wyrobu narzędzi, broni i do krzesania ognia. Był jednym z pierwszych surowców wydobywanych na skalę przemysłową, np. w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego,
  • obecnie nadal jest surowcem w przemyśle ceramicznym i materiałów ściernych,
  • służy do wyrobu farb,
  • do produkcji kul stosowanych w młynach,
  • zastosowanie w jubilerstwie ograniczone. Wyrabia się przede wszystkim przedmioty artystyczne i dekoracyjne (blaty do stołów, popielniczki, stojaki do książek, przyciski do listów).

Ostatnio krzemień pasiasty jest modny wśród gwiazd mediów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]