Krzemień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy skały. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
krzemienie
Krzemień pasiasty – ozdobna odmiana krzemienia. Jedynym znanym miejscem jego występowania jest Polska. Jest kamieniem jubilerskim.
siekierka krzemienna
krzemień

Krzemień - skała osadowa, skrytokrystaliczna, krzemionkowa (biochemiczna lub chemiczna), występująca w formie kulistych, bulwiastych, bochenkowatych lub soczewkowatych konkrecji w obrębie skał niekrzemionkowych, reprezentowanych przez wapienie, margle, dolomity. Z utworami otaczającymi tworzy ostre granice, co odróżnia je od czertu. Zwykle jest pokryty jasną korą krzemionkową, bardziej miękką od samego krzemienia.

Przeważnie krzemienie są utworzone przez chalcedon, ewentualnie z domieszką opalu, rzadziej zaś przez chalcedon z domieszką kwarcu. Niekiedy zawierają skrzemionkowane skamieniałości różnych organizmów.

Może mieć bardzo różną genezę. Krzemienie powstałe równowiekowo z osadem, który je otacza (syngenetyczne) mają często krzemionkę organiczną, pochodzącą z rozpuszczania szkieletów bezkręgowców, m.in. igieł gąbek krzemionkowych. Mogą też powstawać wtórnie, w obrębie skał znacznie starszych, w wyniku wytrącania się krzemionki z roztworów krążących szczelinami i pęknięciami.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Krzemienie były już wykorzystywane w starszej epoce kamienia czyli paleolicie.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Dobrej jakości krzemienia dostarczają: Egipt (Dżebel Moka), Argentyna (Patagonia), Kanada (Alberta), USA (Alaska, Wyoming), Australia.

Polska - na Przedgórzu Iłżeckim. Znane odmiany to:

Na całym obszarze Polski, dokąd dotarł plejstoceński lądolód, znajduje się krzemienie przyniesione przez lodowiec z terenów południowej Skandynawii oraz z dna Bałtyku.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • używany był od prehistorii przez człowieka jako materiał do wyrobu narzędzi, broni i do krzesania ognia. Był jednym z pierwszych surowców wydobywanych na skalę przemysłową, np. w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego
  • obecnie nadal jest surowcem w przemyśle ceramicznym i materiałów ściernych
  • służy do wyrobu farb
  • do produkcji kul stosowanych w młynach
  • zastosowanie w jubilerstwie ograniczone. Wyrabia się przede wszystkim przedmioty artystyczne i dekoracyjne (blaty do stołów, popielniczki, stojaki do książek, przyciski do listów).

Ostatnio krzemień pasiasty jest modny wśród gwiazd mediów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]