Lipa (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Filipinach. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Lipa
Widok z lotu ptaka na centrum Lipy
Widok z lotu ptaka na centrum Lipy
Herb
Herb
Przydomek: Little Rome of the Philippines
Mały Rzym Filipin[1]
Państwo  Filipiny
Region Calabarzon
Prowincja Batangas
Data założenia 1887
Prawa miejskie 20 czerwca 1947
Burmistrz Meynardo A. Sabili
Powierzchnia 209,40[2] km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

283 468[3]
1353,7 os./km²
Nr kierunkowy 43
Kod pocztowy 4217, 4218
Położenie na mapie Filipin
Mapa lokalizacyjna Filipin
Lipa
Lipa
Ziemia 13°56′30,458″N 121°09′51,880″E/13,941794 121,164411Na mapach: 13°56′30,458″N 121°09′51,880″E/13,941794 121,164411
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Lipa – miasto na Filipinach w regionie CALABARZON, w prowincji Batangas, na wyspie Luzon. W 2010 roku liczyło 283 468 mieszkańców.

Miasto jest ośrodkiem przemysłu metalowego, maszynowego, włókienniczego oraz odzieżowego oraz jest ośrodkiem uprawy cytrusów, ryżu, palmy kokosowej, kukurydzy.

Lipa jest siedzibą archidiecezji Lipa[1] oraz celem pielgrzymek. Ma w nim siedzibę wiele zgromadzeń zakonnych, między innymi Misjonarze Najświętszego Serca Jezusowego, misjonarki Miłości, bracia szkół chrześcijańskich, józefici, kapucyni, benedyktynki, karmelitanki i redemptoryści. Znajduje się tutaj wiele zabytkowych kościołów i kaplic katolickich, między innymi katedra metropolitalna Świętego Sebastiana[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Lipa zajmuje powierzchnię 20 940 ha. Miasto położone jest na średniej wysokości 312 m n.p.m. Na zachód od niego znajduje się jezioro Taal. Lipa jest ograniczona przez miejscowości Santo Tomas od północnego-wschodu, San Pablo i San Antonio od wschodu, Padre Garcia i Rosario od południowego-wschodu, Ibaan i San Jose od południowego-zachodu, Cuenca i Mataas Na Kahoy od zachodu oraz Balete i Malvar od północnego-zachodu[4].

Położenie miasta w dolinie między górami Mount Malarayat i Mount Makulot pozwala ograniczyć narażenie na klęski żywiołowe (między innymi tajfuny). Mount Makulot jest także naturalną osłoną przed erupcją wulkanu Taal.

Lipa jest podzielona na 73 barangaje[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Świetność miasta[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec XIX wieku Lipa stała się znana jako światowe centrum handlu kawą. Z powodu tej branży szybko stało się najbogatszym miastem w kraju, z rocznym dochodem około 4 mln peso filipińskich. Bogaciła się w szczególności arystokracja pochodzenia hiszpańskiego. W tym czasie zbudowano wiele kamienic i pałaców w mieście.

Liść kawowca zarażony rdzą

Zamożność tej małej wówczas miejscowości została dostrzeżona przez królową Hiszpanii, Marię Krystynę (regentkę młodego króla Alfonsa XIII), która 21 października 1887 nadała miastu prawa miejskie wraz z herbem oraz przywilejem korzystania z niego. Jednak związane z kawą prosperity i bogactwo miasta przeminęły wraz z nagłym upadkiem upraw kawy, spowodowanym w 1889 przez grzybek Hemileia vastatrix z rzędu rdzowców powodujący rdzę liści kawowca[5][6].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Kompletny upadek Lipy nastąpił w czasie II wojny światowej. Miasto należało do najbardziej zniszczonych podczas działań wojennych w południowej części wyspy. Spośród wielu kamienic i pałaców wojnę przetrwało zaledwie kilka, między innymi dom Luz-Katigbak (Casa de Segunda) oraz dom Luz-Bautista[1].

Drewniana statuetka Matki Boskiej z Lipy, jaką podarowano Benedyktowi XVI

Objawienie Matki Boskiej, Maryi Pośredniczki Łask Wszelkich[edytuj | edytuj kod]

Matka Boska objawiła się po raz pierwszy w dniach 12-14 września 1948 Teresicie Castillo, nowicjuszce karmelitanek, córce byłego gubernatora prowincji Batangas[7]. Doszło wówczas do niewytłumaczalnych zjawisk nawróceń i uzdrowień fizycznych wraz ze spadającymi z nieba płatkami róż. Płatki zostały zbadane przez ekspertów, okazały się pochodzić z rosyjskich upraw, w związku z czym objawienie nie zostało poświadczone.

Dwa lata później miejscowy Kościół katolicki ogłosił domniemane objawienie oszustwem i nakazał karmelitankom zniszczyć wszystko, co z nim związane. W 1990, po 40 latach publicznego milczenia, arcybiskup Mariano Gaviola ponownie otworzył sprawę i zarządził, aby posąg Maryi Pośredniczki Łask Wszelkich znów wystawić do publicznej czci[7].

W 1991 płatki róż ponownie zaczęły spadać z nieba na terenie klasztoru karmelitów. Mówiono, że figura Matki Boskiej ożyła. Z tego powodu, w dniu 12 września 2005, ówczesny arcybiskup Ramón Argüelles oficjalnie przywrócił kult Matki Boskiej i ogłosił tę datę jako dzień dorocznej pielgrzymki narodowej. Od tego momentu co roku, 12 września, tysiące wiernych bierze udział w tym wydarzeniu[1]. W 2008 udział w niej wzięła prezydent Filipin Gloria Macapagal-Arroyo[8].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat jest na ogół ciepły, z wyjątkiem okresów przejść tajfunów i lata. Średnia roczna temperatura wynosi 28 °C. Najwyższa zarejestrowana temperatura wynosiła 35,7 °C, a najniższa – 16,4 °C. Opady deszczu są sporadycznie w ciągu roku. Pora sucha trwa od stycznia do maja. Wzmożone opady mają miejsce od czerwca do grudnia.

Średnia temperatura i opady dla Lipy
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury [°C] 30 31 33 34 34 32 31 31 31 33 31 30 32
Średnia dobowa temperatura [°C] 27 27 28 29 29 29 28 28 28 28 28 27 28
Średnie najniższe temperatury [°C] 23 23 23 24 25 25 24 24 24 24 24 23 24
Opady [mm] 23.9 23.9 17 23.9 97 166.1 291.1 228.1 230.1 132.1 119.1 115.1 1467,4
Źródło: World Weather Online[9]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Lipie znajdują się takie zabytki jak[1]:

  • katedra metropolitalna św. Sebastiana, budowana w latach 1779–1865, zabezpieczona też na wypadek trzęsień ziemi. Kościół stał się 10 kwietnia 1910 siedzibą diecezji Lipa i jej katedrą, a jej pierwszym biskupem był Joseph Petrelli. W czasie II wojny światowej kościół poniósł ogromne straty. Aby zapobiec dalszemu niszczeniu katedry, w 2000 przeprowadzono generalny remont. Kościół posiada również wielkie organy piszczałkowe zaprojektowane w stylu barokowym, jedyne takie w prowincji Batangas.
  • klasztor Świętego Benedykta
  • archidiecezjalne sanktuarium św. Wincentego Ferreriusza
  • kaplica redemptorystów Divino Amor (miejsce kultu Matki Bożej Nieustającej Pomocy)
  • Dom Luz-Katigbak (Casa de Segunda) – zbudowany w 1880 z dramatycznymi aranżacjami przestrzeni. Był własnością wpływowego rodu Katigbak, związanego z José Rizalem. Budynek został częściowo zniszczony w 1942. Przebudowano go w 1956, a odrestaurowano w 1996 w jego pierwotnej formie i wielkości, wraz z fontanną, stawami i sadami. W tym samym roku otwarto go dla publiczności. Pełni formę repozytorium, wskazując bogaty styl życia mieszkańców miasta Lipa pod koniec XIX wieku.
  • Dom Luz-Bautista – zbudowany przez rodzinę Luz, ukończony w 1881, po dziesięciu latach budowy. Został wzniesiony w stylu architektury babilońskiej. Posiadał zasłony z Paryża, lustra z Austrii, meble z Wiednia, świeczniki i talerze z Niemiec oraz elegancką chińską porcelanę. Jest jednym z nielicznych domów z kamienia (Bahay na Bato), który przetrwał II wojnę światową. Choć nie jest udostępniony publiczności, nadal jest świadectwem dawnej świetności Lipy.
  • Museo de Lipa
  • Museo ng Katipunan of Bulakalan

W Lipa znajduje się ogród botaniczny Anihan[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Lipa City’s Famous Destinations: Traces of Triumphs and Survival (ang.). Wow Batangas. [dostęp 25 grudnia 2013].
  2. 2,0 2,1 Province: Batangas – Municipalities and Cities (ang.). NSCB. [dostęp 25 grudnia 2013].
  3. Philippines (ang.). citypopulation.de. [dostęp 20 grudnia 2013].
  4. Lipa. Google. [dostęp 26 grudnia 2013].
  5. The Grandeur that was Lipa (ang.). W: The sudden demise [on-line]. lipatourism, 2011. [dostęp 2014-01-09].
  6. Coffee Diseases and Pests: Coffee Rust (ang.). Coffee Research Institute, 2006. [dostęp 2014-01-09].
  7. 7,0 7,1 Did Mary, Mediatrix of All Grace, Appear in Lipa? (ang.). Mary, Mediatrix of All Grace, 2009. [dostęp 2014-01-09].
  8. Arroyo to join Marian pilgrimage in Lipa (ang.). GMA Network Inc., September 12, 2008. [dostęp 2014-01-09].
  9. World Weather Online: Lipa City Monthly Climate Average, Philippines (ang.). [dostęp 26 grudnia 2013].