Marcin Kątski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Marcin Kątski
Marcin Kątski
portret pędzla malarza gdańskiego, drugiej połowy XVII wieku
Brochwicz
Brochwicz
Data urodzenia 1635
Miejsce urodzenia Kąty (powiat brzeski)
Data śmierci 1710
Miejsce śmierci Kamieniec Podolski
Rodzina Kątscy
Rodzice Wojciech Kątski
Anna ze Stogniewów
Dzieci gen. Jan Stanisław Kątski, (ok. 1685-1727)

Marcin Kazmierz Kątski herbu Brochwicz (ur. 1635 w Kątach[1], w ziemi sądeckiej - zm. 1710 w Kamieńcu Podolskim) − kasztelan krakowski, wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej, starosta przemyski[2].

Syn Wojciecha i Anny ze Stogniewów. Studiował w Akademii Krakowskiej i w Paryżu. Na koszt Jana Kazimierza w latach 1653-1657 poznawał sztukę wojenną we Francji, służąc w wojsku francuskim pod rozkazami Kondeusza, a także w Niderlandach.

W latach 1663-1664, będąc podpułkownikiem piechoty, brał udział w zadnieprzańskiej wyprawie króla Jana Kazimierza, gdzie odznaczył się podczas oblężenie Głuchowa, oraz w bitwie pod Nowogrodem Siewierskim. W 1666 roku został pułkownikiem artylerii, generałem artylerii koronnej w 1667 roku, czyli w wieku 32 lat. W 1669 roku w obronie własnej zabił, w pojedynku, Jana Karola Fredrę, starostę krośnieńskiego. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa ruskiego w 1674 roku[3]. Brał udział we wszystkich kampaniach Jana Sobieskiego, walnie przyczyniając się do jego sukcesów, m.in. pod Chocimiem, Żórawnem, Wiedniem i Parkanami. Jako jedyny dowódca artylerii z wojsk sprzymierzonych, zdołał przeprowadzić 28 dział przez góry Lasu Wiedeńskiego i wziąć udział w walce. W kampanii bukowińskiej z 1685 roku dowodził strażą tylną armii polskiej i odparł ogniem artylerii i piechoty ataki osmańskie. Brał udział w kolejnych wyprawach bukowińskich 1686 i 1691 roku.

Był uczestnikiem rokoszu łowickiego 1697 roku[4] a wcześniej jednym z kandydatów do korony po śmierci Jana III Sobieskiego.

W służbie czynnej pozostawał jeszcze za czasów Augusta II Mocnego, odbierając w jego imieniu Kamieniec Podolski z rąk tureckich. Brał udział w bitwie pod Kliszowem.

Oprócz funkcji gen. artylerii koronnej sprawował następujące godności: podstolego podolskiego, stolnika przemyskiego, starosty przemyskiego, starosty podolskiego, kasztelana lwowskiego, wielkorządcy krakowskiego, wojewody kijowskiego, wojewody krakowskiego oraz kasztelana krakowskiego.

Przyczynił się do rozwoju polskiej artylerii, dbał o rozwój twierdz infrastruktury obronnej, wybudował w widłach Zbrucza i Dniestru sławny szaniec, a później twierdzę pod nazwą Okopy Świętej Trójcy.

W okresie międzywojennym był patronem Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Obecnie jest patronem Szkoły Podstawowej w Kątach.

Przypisy

  1. http://www.brzesko.ws/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?tabID=0&ItemID=6551&mid=10640
  2. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 154.
  3. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 154.
  4. RELATIA ZIAZDU POD ŁOWICZEM, JchMćiow PP. Rokoszowych, zá Vniwersałem I. O. Xćiá I. Mći Kardynáłá, Primasa Regni conwocowánych do Zgody. [kurs.:] Pro Die 18. Februarij. 1698, b.n.s.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Kątski, Diariusz wyprawy wiedeńskiej króla Jana III w roku 1683, 2003
  • Polski Słownik Biograficzny, t. 12, s. 316
  • Piotr Salamon, Marcin Kazimierz Kątski 1635 - 1710 zarys biograficzny, Kraków 2013