Marsjasz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marsjasz wiszący na drzewie
marmurowa kopia rzymska wg greckiego oryginału, Luwr w Paryżu

Marsjasz (także Marsjas, gr. Μαρσύας Marsýas, łac. Marsyas) – w mitologii greckiej sylen (satyr) frygijski.

Należał do orszaku boga Dionizosa lub bogini Kybele[1][2]. Pewnego dnia satyr znalazł wyrzucony przez Atenę aulos – rodzaj fujarki (bogini dmuchając w instrument wyglądała niekorzystnie i została skrytykowana przez Herę i Afrodytę). Dźwięki znalezionej piszczałki spodobały mu się do tego stopnia, że wyzwał na pojedynek Apollina grającego na kitarze (lirze)[1][3]. Apollo przyjął wyzwanie, stawiając warunek, że zwycięzca będzie mógł obejść się z pokonanym wedle swej woli. Pierwsze starcie zakończyło się remisem. Apollo sprytnie zaproponował zmianę zasad: granie na instrumencie odwróconym do góry nogami. W ten sposób Marsjasz przegrał, został powieszony przez Apollina na sośnie lub platanie, a następnie obdarty ze skóry[1][4][5].

Od imienia okrutnie ukaranego Marsjasza swoją nazwę wzięła również rzeka, wypływająca z groty:

Quote-alpha.png
Także Marsjas płynie przez miasto i wpada do Meandru. Szerokość Marsjasa wynosi dwadzieścia pięć stóp. Apollon tam obdarł ze skóry Marsjasa, kiedy go pokonał w sporze o pierwszeństwo w sztuce muzycznej; zawiesił jego skórę w grocie, w której biją źródła. Dlatego rzeka nazywa się Marsjas[6].

Współcześnie do tego mitu nawiązuje między innymi wiersz Apollo i Marsjasz Zbigniewa Herberta.

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 221. ISBN 83-04-04673-3.
  2. Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 269-270. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  3. Gra muzyka! Podręcznik do muzyki dla gimnazjum. Warszawa: Nowa Era, 2010. ISBN 978-83-7409-692-8.
  4. Lukian, Tragedia o podagrze 315
  5. Longos, Dafni i Chloe 4:8
  6. Ksenofont, Wyprawa Cyrusa 1/2, tł.Władysław Madyda, Czytelnik 1955